TCVN 13902:2023: Chuẩn hóa khái niệm, thuật ngữ về trí tuệ nhân tạo

AI ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. (Ảnh minh họa)

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển mạnh mẽ và ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một hệ thống thuật ngữ thống nhất trở thành yêu cầu cần thiết, tạo cơ sở để các cơ quan quản lý, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp có chung cách tiếp cận khi phát triển, ứng dụng và quản lý AI.

Xuất phát từ yêu cầu nêu trên, Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13902:2023 về Công nghệ thông tin - Trí tuệ nhân tạo - Các khái niệm và thuật ngữ trí tuệ nhân tạo.

Tiêu chuẩn này đưa ra các thuật ngữ và mô tả các khái niệm trong lĩnh vực AI, có thể được sử dụng để tham chiếu trong việc xây dựng và công bố các tiêu chuẩn khác và trong việc hỗ trợ trao đổi thông tin giữa các bên hoặc các đối tác liên quan.

Điển hình, TCVN 13902:2023 quy định nhiều thuật ngữ quan trọng như: Phần tử AI (AI component) - Phần tử chức năng để xây dựng hệ thống AI; Hệ thống AI (AI system) - Hệ thống được thiết kế tạo ra các kết quả đầu ra như nội dung, dự báo khuyến nghị hoặc quyết định cho một tập hợp các mục tiêu xác định bởi con người;…

Một số thuật ngữ quan trọng khác như “Tự trị” (đặc tính cho phép hệ thống hoạt động mà không cần can thiệp bên ngoài), “Học liên tục”, “Khai phá dữ liệu”, giúp định hình nền tảng cho việc hiểu và phát triển các ứng dụng AI cũng được quy định rõ ràng tại tiêu chuẩn này.

TCVN 13902:2023 không chỉ cung cấp một hệ thống danh mục thuật ngữ mà còn tạo ra một "ngôn ngữ chung" cho các bên liên quan, từ chính phủ đến doanh nghiệp, nhằm thúc đẩy sự phát triển và ứng dụng AI tại Việt Nam. Nói cách khác, tiêu chuẩn này hỗ trợ người dùng trong việc hiểu rõ các khái niệm cốt lõi, từ đó thực hiện đúng quy trình và quy định liên quan đến AI một cách hiệu quả hơn.

Ngoài việc định nghĩa thuật ngữ trong lĩnh vực AI, tiêu chuẩn còn nhấn mạnh tới tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong các hoạt động liên quan, nhằm đảm bảo rằng các hệ thống AI được phát triển và ứng dụng một cách đáng tin cậy và có lợi cho xã hội. Qua đó, tiêu chuẩn cũng khuyến khích các tổ chức, đặc biệt là tổ chức công, sử dụng các nguyên tắc này để áp dụng vào việc cải cách và phát triển các dịch vụ công thông minh.

Hoàng Bách