TCVN 14296-3-1:2025 yêu cầu mới với phích nối, ổ nối và cụm cáp sạc xe điện

Xe điện đang ngày càng phổ biến, kéo theo nhu cầu phát triển hệ thống sạc tại gia đình, bãi đỗ, trung tâm thương mại và các điểm sạc công cộng. Cùng với số lượng phương tiện tăng, yêu cầu về an toàn đối với thiết bị sạc cũng trở nên quan trọng hơn, đặc biệt khi công suất sạc ngày càng lớn.

Theo thông tin từ Bộ Khoa học và Công nghệ, đến cuối năm 2025, Việt Nam đã ban hành 28 tiêu chuẩn quốc gia liên quan đến trụ, trạm sạc điện, bao gồm các tiêu chuẩn về đầu sạc, dây cáp, pin và ắc quy. Việc xây dựng hệ thống tiêu chuẩn được xem là cơ sở để nâng cao mức độ an toàn và đồng bộ cho hạ tầng sạc xe điện. Việt Nam đã ban hành 28 tiêu chuẩn quốc gia về trụ, trạm sạc điện.

Trong quá trình sạc, không chỉ trụ sạc mà phích nối, ổ nối vào xe và cụm cáp cũng phải chịu dòng điện lớn trong một khoảng thời gian nhất định. Nếu việc truyền tải điện và kiểm soát nhiệt không phù hợp, nhiệt độ tại các điểm tiếp xúc có thể tăng cao, ảnh hưởng đến độ bền và an toàn của thiết bị.

Đây là một trong những vấn đề được TCVN 14296-3-1:2025 tập trung giải quyết. TCVN 14296-3-1:2025 đưa ra các yêu cầu đối với phích nối dùng cho xe điện, ổ nối vào xe điện và cụm cáp sử dụng cho sạc điện một chiều (DC), được thiết kế để sử dụng cùng hệ thống quản lý nhiệt.

Phích nối, ổ nối đạt tiêu chuẩn góp phần bảo đảm an toàn và ổn định khi sạc xe điện. Ảnh minh họa

Theo tiêu chuẩn, hệ thống quản lý nhiệt là sự kết hợp giữa cảm biến nhiệt, truyền nhiệt và trao đổi nhiệt nhằm điều chỉnh nhiệt độ. Đây là điểm đáng chú ý bởi nhiệt độ của đầu nối và cụm cáp được đưa vào quá trình kiểm soát thay vì chỉ xem xét khả năng truyền điện.

Tiêu chuẩn phân loại các phụ kiện theo cấu hình quản lý nhiệt. Có loại được thiết kế với cảm biến nhiệt nhưng không có truyền nhiệt, trong khi loại khác kết hợp cả cảm biến nhiệt và truyền nhiệt.

Sự phân loại này cũng liên quan đến loại cáp được sử dụng. Các phụ kiện có cảm biến nhiệt nhưng không có truyền nhiệt được thiết kế để sử dụng với loại cáp phù hợp TCVN 12671-4-1 (IEC 62893-4-1). Trong khi đó, phụ kiện có cả cảm biến nhiệt và truyền nhiệt được thiết kế để sử dụng với cáp phù hợp TCVN 12671-4-2 (IEC TS 62893-4-2). Điều này cho thấy các bộ phận của hệ thống sạc cần được lựa chọn đồng bộ, thay vì chỉ quan tâm đến công suất của trụ sạc.

Bên cạnh quản lý nhiệt, tiêu chuẩn còn đặt ra các yêu cầu liên quan đến bảo vệ chống điện giật, nối đất bảo vệ, đấu nối và khóa liên động. Các yêu cầu này nhằm bảo đảm đầu nối hoạt động an toàn trong quá trình sử dụng và hạn chế nguy cơ người dùng tiếp xúc với các bộ phận mang điện.

TCVN 14296-3-1:2025 cũng đề cập đến chức năng chốt, khả năng chống lão hóa, độ bền cơ học, vật liệu cách điện và lực cần thiết để cắm, rút đầu nối. Đây là những yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền của thiết bị trong quá trình sử dụng thường xuyên.

Đối với ổ nối vào xe điện, tiêu chuẩn còn quy định các nội dung liên quan đến cấp bảo vệ, khả năng chống nước, chống ẩm và bề mặt tiếp xúc DC. Những yêu cầu này giúp thiết bị có khả năng đáp ứng điều kiện sử dụng thực tế, khi điểm sạc có thể chịu tác động của môi trường.

Một nội dung quan trọng khác của tiêu chuẩn là các phép thử về độ tăng nhiệt. TCVN 14296-3-1:2025 yêu cầu thử nghiệm độ tăng nhiệt đối với cụm cáp, thiết bị cảm biến nhiệt của cụm cáp, ổ nối vào xe điện và thiết bị cảm biến nhiệt của ổ nối. Các phép thử nhằm đánh giá khả năng kiểm soát nhiệt của những bộ phận này trong quá trình hoạt động. Đây là yêu cầu đáng chú ý đối với hệ thống sạc DC, nhất là khi nhu cầu sạc nhanh và công suất cao ngày càng tăng.

Ngoài thử nghiệm nhiệt, tiêu chuẩn còn có các yêu cầu kiểm tra về độ bền cơ học, trong đó có thử nghiệm rơi, uốn, độ bền của vòng đệm cáp, nắp sập và các bộ phận cách điện. Các nội dung thử nghiệm được thực hiện theo những điều kiện và trình tự quy định trong tiêu chuẩn. 

Việc đưa ra các yêu cầu cụ thể về quản lý nhiệt, an toàn điện, độ bền cơ học và khả năng chống tác động của môi trường tạo thêm cơ sở kỹ thuật để nhà sản xuất, nhập khẩu và đơn vị triển khai hạ tầng lựa chọn, thiết kế và kiểm tra thiết bị phù hợp. Khi thị trường xe điện tiếp tục phát triển, việc áp dụng các tiêu chuẩn phù hợp cho từng bộ phận sẽ góp phần nâng cao độ an toàn, tính đồng bộ của hệ thống sạc và tạo nền tảng cho hạ tầng sạc phát triển ổn định hơn.

An Dương