TCVN 14310-1:2025 hướng dẫn quy trình sản xuất bồi đắp vật liệu polyme

Sản xuất bồi đắp, hay còn được biết đến với tên gọi phổ biến là công nghệ in 3D, đang trở thành xu hướng trong nhiều lĩnh vực như cơ khí, điện tử, y tế, hàng không và sản xuất công nghiệp. Công nghệ này cho phép tạo ra sản phẩm theo từng lớp vật liệu, giúp rút ngắn thời gian chế tạo, tiết kiệm nguyên liệu và tạo ra các chi tiết có hình dạng phức tạp mà các phương pháp truyền thống khó thực hiện.

Tuy nhiên, để sản phẩm được tạo ra có chất lượng ổn định và đáp ứng yêu cầu sử dụng, quá trình sản xuất cần được kiểm soát ngay từ khâu chuẩn bị vật liệu, chế tạo mẫu thử đến đánh giá kết quả. Chỉ một sai lệch nhỏ trong quá trình sản xuất cũng có thể khiến sản phẩm không đạt yêu cầu về độ bền hoặc độ chính xác.

Nhằm thống nhất phương pháp đánh giá chất lượng, Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố TCVN 14310-1:2025 (ISO/ASTM 52936-1:2023) - Sản xuất bồi đắp vật liệu polyme - Các nguyên tắc chất lượng - Phần 1: Nguyên tắc chung và chuẩn bị mẫu thử cho quá trình PBF-LB.

Tiêu chuẩn áp dụng đối với quá trình sản xuất bồi đắp sử dụng vật liệu polyme bằng công nghệ nung chảy vật liệu dạng bột bằng nguồn năng lượng tập trung. Mục tiêu là đưa ra các nguyên tắc chung giúp các đơn vị sản xuất, phòng thử nghiệm và tổ chức đánh giá chất lượng thực hiện thống nhất, từ đó nâng cao độ tin cậy của sản phẩm.

Một trong những nội dung quan trọng của tiêu chuẩn là yêu cầu xây dựng quy trình kiểm soát chất lượng xuyên suốt quá trình sản xuất. Theo đó, mọi công đoạn từ chuẩn bị nguyên liệu, cài đặt thiết bị, chế tạo mẫu thử đến kiểm tra kết quả đều cần được thực hiện theo quy trình thống nhất và có hồ sơ theo dõi đầy đủ.

Tiêu chuẩn nhấn mạnh việc chuẩn bị mẫu thử phải được thực hiện cẩn thận bởi đây là cơ sở để đánh giá chất lượng của sản phẩm. Mẫu thử cần được chế tạo trong điều kiện tương tự như sản phẩm thực tế nhằm bảo đảm kết quả kiểm tra phản ánh đúng chất lượng của quá trình sản xuất.

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn cũng quy định các thông tin cần được ghi nhận trong suốt quá trình chế tạo như loại vật liệu sử dụng, điều kiện vận hành thiết bị, cách bố trí mẫu thử và các thông số ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Việc lưu giữ đầy đủ các dữ liệu này giúp doanh nghiệp dễ dàng truy xuất thông tin khi cần kiểm tra, đánh giá hoặc cải tiến quy trình sản xuất.

Để bảo đảm kết quả thử nghiệm có thể so sánh giữa các đơn vị, TCVN 14310-1:2025 đưa ra hướng dẫn thống nhất về hình dạng, kích thước và cách bố trí mẫu thử. Điều này giúp hạn chế sự khác biệt do mỗi đơn vị áp dụng một phương pháp riêng, đồng thời nâng cao tính khách quan khi đánh giá chất lượng.

Tiêu chuẩn cũng khuyến khích các đơn vị thường xuyên kiểm tra tình trạng hoạt động của thiết bị trước khi sản xuất. Thiết bị cần được bảo dưỡng, hiệu chuẩn và vận hành đúng hướng dẫn nhằm hạn chế sai số trong quá trình chế tạo sản phẩm.

Ngoài yếu tố thiết bị, chất lượng nguyên liệu đầu vào cũng được coi là yếu tố quyết định. Tiêu chuẩn yêu cầu vật liệu sử dụng phải được quản lý phù hợp, bảo quản đúng điều kiện và có đầy đủ thông tin về nguồn gốc để bảo đảm chất lượng sản phẩm đầu ra.

Một điểm đáng chú ý khác là tiêu chuẩn đề cao khả năng truy xuất thông tin trong toàn bộ quá trình sản xuất. Mỗi sản phẩm hoặc mẫu thử cần có hồ sơ ghi nhận đầy đủ từ nguyên liệu, thiết bị, điều kiện sản xuất đến kết quả kiểm tra. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp nhanh chóng xác định nguyên nhân khi phát sinh lỗi mà còn tạo thuận lợi cho hoạt động kiểm soát chất lượng và cải tiến quy trình.

Việc áp dụng TCVN 14310-1:2025 được kỳ vọng sẽ giúp các doanh nghiệp sản xuất bằng công nghệ in 3D xây dựng quy trình quản lý chất lượng bài bản hơn, tạo ra sản phẩm có chất lượng ổn định, đáp ứng yêu cầu của khách hàng và thị trường. Đồng thời, tiêu chuẩn cũng góp phần thúc đẩy việc áp dụng các thông lệ quốc tế trong sản xuất bồi đắp, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh công nghệ sản xuất tiên tiến ngày càng phát triển.

An Dương