TCVN 14390:2025 xác định hàm lượng Bacillus coagulans trong phân bón

Trong bối cảnh nền nông nghiệp Việt Nam chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng sản xuất bền vững, an toàn và hiệu quả, phân bón vi sinh ngày càng trở thành yếu tố kỹ thuật quan trọng hỗ trợ tăng năng suất, cải thiện chất lượng đất và giảm phụ thuộc vào phân hóa học. Bacillus coagulans, một chủng vi sinh vật có khả năng sinh acid lactic và thúc đẩy phát triển rễ cây, hiện được ứng dụng phổ biến trong các sản phẩm phân bón vi sinh. Để sản phẩm phân bón vi sinh hoạt động đúng công năng và đạt chất lượng ổn định, việc định lượng chính xác số lượng Bacillus coagulans trong sản phẩm là yêu cầu bắt buộc, vừa phục vụ quản lý chất lượng nội bộ doanh nghiệp, vừa đáp ứng yêu cầu kiểm soát chất lượng của cơ quan quản lý nhà nước.

Tuy nhiên, trước đây ở Việt Nam, phương pháp định lượng vi sinh vật trong phân bón vi sinh thường thiếu thống nhất, gây khó khăn trong việc so sánh kết quả kiểm tra giữa các phòng thử nghiệm, giữa các đơn vị sản xuất và trong hệ thống quản lý nhà nước. Tình trạng này không chỉ làm giảm độ tin cậy của kết quả kiểm nghiệm mà còn tạo ra rào cản kỹ thuật cho doanh nghiệp trong việc chứng minh chất lượng sản phẩm phục vụ lưu thông trên thị trường và xuất khẩu. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng với thị trường quốc tế, một hệ thống tiêu chuẩn đo lường thống nhất là yếu tố kỹ thuật then chốt để nâng cao uy tín của phân bón vi sinh và bảo vệ quyền lợi người sản xuất, người tiêu dùng.

Định lượng Bacillus coagulans trong sản phẩm phân bón vi sinh vật nên đáp ứng các yêu cầu theo tiêu chuẩn. Ảnh minh họa

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14390:2025 đã được xây dựng và ban hành, thuộc nhóm tiêu chuẩn trong lĩnh vực phân bón. Theo nội dung tiêu chuẩn, TCVN 14390:2025 quy định phương pháp chuẩn để định lượng Bacillus coagulans trong sản phẩm phân bón vi sinh vật bằng kỹ thuật đếm khuẩn lạc trên môi trường thạch và khẳng định bằng phản ứng chuỗi polymerase (PCR) thông qua sự có mặt của các gen đặc hiệu như marC hoặc comK. Đây là phương pháp chuẩn giúp xác định chính xác số lượng đơn vị hình thành khuẩn lạc của Bacillus coagulans trong mẫu phân bón, đảm bảo các kết quả kiểm nghiệm có thể so sánh được giữa các phòng thử nghiệm và phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế trong xét nghiệm vi sinh vật.

Việc xây dựng TCVN 14390:2025 nằm trong chiến lược phát triển hệ thống tiêu chuẩn quốc gia để nâng cao chất lượng sản phẩm nông nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực sản phẩm sinh học, phù hợp với nhu cầu quản lý và yêu cầu thị trường trong nước cũng như xuất khẩu.

Về nội dung kỹ thuật, TCVN 14390:2025 xác định rõ các bước quy trình phân tích cho phép định lượng Bacillus coagulans bằng hai kỹ thuật bổ trợ lẫn nhau: đếm số lượng khuẩn lạc phát triển trên môi trường thạch MRS được bổ sung, kết hợp với phản ứng PCR hướng tới những gen đặc hiệu của chủng vi sinh này. Phản ứng PCR ở đây không chỉ đóng vai trò kiểm chứng sự hiện diện của Bacillus coagulans mà còn đảm bảo độ nhạy và độ đặc hiệu của phương pháp, giảm thiểu sai số do nhiễm chéo với các vi sinh vật khác. Môi trường nuôi cấy, điều kiện ủ, điều kiện PCR, và việc áp dụng các tài liệu viện dẫn như các tiêu chuẩn về nước dùng trong phòng thí nghiệm hay hướng dẫn kiểm tra vi sinh vật là những yếu tố kỹ thuật bắt buộc để đảm bảo phương pháp được thực hiện chuẩn xác.

Một điểm nhấn quan trọng của tiêu chuẩn là tính phù hợp với yêu cầu quản lý chất lượng quốc gia và tính tham chiếu quốc tế trong phân tích vi sinh. Đây không chỉ là một hướng dẫn kỹ thuật đơn thuần mà còn thiết lập được một khuôn khổ pháp lý để các phòng thử nghiệm, tổ chức đánh giá sự phù hợp và doanh nghiệp sản xuất áp dụng chặt chẽ, từ đó thúc đẩy hình thành hệ thống kiểm soát chất lượng đối với phân bón vi sinh. Việc áp dụng thống nhất một phương pháp phân tích chuẩn giúp giảm thiểu sự khác biệt trong kết quả giữa các cơ sở kiểm nghiệm khác nhau, góp phần xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh và nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm phân bón vi sinh trên thị trường.

Nhìn từ góc độ quản lý nhà nước và doanh nghiệp, TCVN 14390:2025 cũng đáp ứng yêu cầu chung của hệ thống tiêu chuẩn quốc gia là tạo ra yêu cầu kỹ thuật thống nhất, minh bạch và khả thi. Tiêu chuẩn quy định phương pháp phân tích cụ thể, tập trung vào độ tin cậy, độ tái lập và khả năng lặp lại kết quả phân tích trong các điều kiện phòng thí nghiệm khác nhau; đảm bảo rằng các kết quả định lượng Bacillus coagulans có thể được sử dụng làm cơ sở để cấp phép lưu hành, kiểm tra tuân thủ các yêu cầu chất lượng và phục vụ xuất khẩu. Đây cũng là một phần trong nỗ lực mở rộng phạm vi tiêu chuẩn quốc gia để bao phủ nhiều khía cạnh của sản xuất nông nghiệp bền vững, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng hiện đại và hội nhập quốc tế.

An Dương