TCVN 14450-1:2025 yêu cầu chung về hệ thống truyền công suất không dây của xe điện

Trong những năm gần đây, sự phát triển nhanh chóng của xe điện đang mở ra một giai đoạn mới cho ngành giao thông vận tải, hướng tới giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng số lượng xe điện là áp lực ngày càng lớn lên hạ tầng sạc, đặc biệt là các phương thức sạc truyền thống sử dụng cáp kết nối.

Hiện nay, phần lớn các hệ thống sạc xe điện tại Việt Nam và trên thế giới vẫn phụ thuộc vào kết nối vật lý thông qua dây dẫn. Dù đã được cải tiến đáng kể, phương thức này vẫn tồn tại nhiều hạn chế như bất tiện trong thao tác, nguy cơ mất an toàn điện trong điều kiện môi trường khắc nghiệt và khó mở rộng tại các khu vực đô thị đông đúc. Ngoài ra, việc thiếu các tiêu chuẩn chung cũng khiến cho các thiết bị từ nhiều nhà sản xuất khác nhau khó tương thích, gây cản trở cho quá trình phát triển thị trường.

Trong bối cảnh đó, công nghệ truyền công suất không dây nổi lên như một giải pháp tiềm năng, mang lại sự tiện lợi và an toàn cho người dùng. Để đảm bảo công nghệ này được triển khai một cách hiệu quả và đồng bộ, TCVN 14450-1:2025, tương đương với IEC 61980-1:2020, đã được ban hành như một bộ tiêu chuẩn nền tảng với các yêu cầu chung cho hệ thống sạc không dây (WPT) dùng cho xe điện.

TCVN 14450-1:2025 là bước đi chiến lược trong việc xây dựng nền tảng cho công nghệ truyền công suất không dây tại Việt Nam. Ảnh minh họa

Khác với các phần tiêu chuẩn chuyên sâu vào từng công nghệ cụ thể, TCVN 14450-1:2025 tập trung vào việc thiết lập các yêu cầu chung áp dụng cho toàn bộ hệ thống sạc không dây dùng cho xe điện. Tiêu chuẩn đóng vai trò như “khung xương” để các phần tiêu chuẩn khác phát triển chi tiết hơn.

Trước hết, tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa và phân loại hệ thống WPT, giúp thống nhất cách hiểu về các thành phần như bộ phát, bộ thu, vùng truyền năng lượng và các chế độ vận hành. Điều này đặc biệt quan trọng trong việc đảm bảo sự đồng bộ giữa các bên tham gia, từ nhà sản xuất, nhà vận hành cho đến cơ quan quản lý.

Một nội dung quan trọng khác là các yêu cầu về kiến trúc hệ thống. Tiêu chuẩn mô tả cấu trúc tổng thể của một hệ thống WPT, bao gồm nguồn cung cấp điện, thiết bị truyền năng lượng, bộ điều khiển và giao diện với xe điện. Việc xác định rõ các thành phần này giúp đảm bảo hệ thống được thiết kế một cách logic, dễ tích hợp và có khả năng mở rộng trong tương lai.

Tiêu chuẩn cũng đề cập đến các nguyên tắc về an toàn tổng thể, bao gồm an toàn điện, an toàn cơ học và bảo vệ người sử dụng. Do đặc thù của công nghệ không dây, các yếu tố như phát xạ điện từ, phát hiện vật thể lạ và kiểm soát nhiệt độ đều được xem xét trong bức tranh tổng thể, dù chưa đi sâu vào thông số kỹ thuật chi tiết như các phần tiêu chuẩn chuyên biệt.

Bên cạnh đó, TCVN 14450-1:2025 nhấn mạnh đến khả năng tương thích và giao tiếp giữa các hệ thống. Một hệ thống WPT hiệu quả không chỉ hoạt động tốt riêng lẻ mà còn phải tương thích với nhiều loại xe và hạ tầng khác nhau. Tiêu chuẩn do đó đưa ra các yêu cầu cơ bản về giao thức truyền thông, nhận diện thiết bị và điều khiển quá trình sạc.

Ngoài ra, tiêu chuẩn còn đề cập đến điều kiện môi trường và vận hành, yêu cầu các hệ thống phải đảm bảo hoạt động ổn định trong nhiều điều kiện khác nhau như nhiệt độ, độ ẩm, bụi bẩn hay tác động cơ học. Đây là yếu tố quan trọng để đảm bảo tính ứng dụng thực tiễn của công nghệ, đặc biệt trong điều kiện khí hậu đa dạng như tại Việt Nam.

Cuối cùng, tiêu chuẩn thiết lập các nguyên tắc chung cho thử nghiệm và đánh giá, tạo cơ sở cho việc kiểm định và chứng nhận sản phẩm. Dù không đi vào chi tiết phương pháp thử, nhưng các định hướng này giúp đảm bảo tính nhất quán và minh bạch trong quá trình đánh giá chất lượng hệ thống WPT.

Việc ban hành TCVN 14450-1:2025 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc định hướng phát triển công nghệ sạc không dây tại Việt Nam. Là phần tiêu chuẩn cơ bản, nó tạo nền tảng để các tiêu chuẩn chi tiết hơn (như các phần về công nghệ cụ thể hoặc yêu cầu an toàn chuyên sâu) được xây dựng và áp dụng một cách thống nhất.

Đối với doanh nghiệp, tiêu chuẩn giúp giảm thiểu rủi ro trong quá trình nghiên cứu và phát triển sản phẩm, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận thị trường quốc tế nhờ sự tương thích với tiêu chuẩn IEC. Đối với cơ quan quản lý, đây là công cụ quan trọng để kiểm soát chất lượng và đảm bảo an toàn cho người sử dụng. Về phía người dùng, công nghệ WPT được chuẩn hóa sẽ mang lại trải nghiệm tiện lợi hơn, giảm thiểu thao tác và nâng cao độ an toàn trong quá trình sạc xe điện.

An Dương