TCVN 14450-3:2025 về hệ thống công suất không dây cho phương tiện đường bộ chạy điện

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông xanh đang diễn ra mạnh mẽ, xe điện ngày càng trở thành lựa chọn phổ biến tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, song hành với sự phát triển này là những thách thức không nhỏ về hạ tầng sạc, trải nghiệm người dùng và tính an toàn trong vận hành.

Một trong những giải pháp được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá chính là công nghệ truyền công suất không dây, cho phép sạc xe mà không cần cắm cáp truyền thống. Chính vì vậy, việc ban hành TCVN 14450-3:2025, tương đương với tiêu chuẩn quốc tế IEC 61980-3:2022, là bước đi quan trọng nhằm thiết lập nền tảng kỹ thuật và đảm bảo an toàn cho công nghệ này tại Việt Nam.

Hiện nay, phần lớn hệ thống sạc xe điện vẫn dựa vào phương thức kết nối vật lý thông qua dây cáp. Điều này không chỉ gây bất tiện trong quá trình sử dụng mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro như hao mòn thiết bị, nguy cơ điện giật hoặc hư hỏng do điều kiện môi trường. Bên cạnh đó, tại các đô thị đông đúc, việc bố trí trạm sạc có dây cũng gặp nhiều hạn chế về không gian và mỹ quan.

Trong khi đó, công nghệ WPT sử dụng trường từ để truyền năng lượng giữa bộ phát (gắn dưới mặt đất hoặc trong bãi đỗ) và bộ thu (lắp trên xe), mở ra khả năng sạc tự động, tiện lợi và an toàn hơn. Người dùng chỉ cần đỗ xe đúng vị trí, quá trình sạc sẽ diễn ra mà không cần bất kỳ thao tác kết nối nào. Tuy nhiên, do đặc thù truyền năng lượng qua không khí, công nghệ này đòi hỏi những tiêu chuẩn nghiêm ngặt về hiệu suất, tương thích và đặc biệt là an toàn điện từ.

 Việc ban hành TCVN 14450-3:2025 giúp chuẩn hóa công nghệ sạc không dây, đảm bảo an toàn. Ảnh minh họa

TCVN 14450-3:2025 tập trung vào các yêu cầu cụ thể đối với hệ thống WPT sử dụng trường từ, một trong những công nghệ phổ biến và khả thi nhất hiện nay. Tiêu chuẩn không chỉ đóng vai trò hướng dẫn thiết kế, mà còn là cơ sở để đánh giá, thử nghiệm và chứng nhận các hệ thống WPT.

Trước hết, tiêu chuẩn đặt ra các yêu cầu về hiệu suất truyền năng lượng. Do khoảng cách giữa bộ phát và bộ thu có thể thay đổi tùy theo vị trí đỗ xe, hệ thống phải đảm bảo duy trì hiệu suất ổn định trong các điều kiện sai lệch nhất định. Điều này giúp tối ưu hóa năng lượng, giảm tổn thất và nâng cao hiệu quả vận hành tổng thể.

Tiếp theo là yêu cầu về khả năng tương thích và liên kết hệ thống. Một hệ thống WPT cần đảm bảo giao tiếp hiệu quả giữa xe và hạ tầng sạc, bao gồm việc nhận diện, xác thực và điều khiển quá trình truyền năng lượng. Tiêu chuẩn quy định rõ các giao thức và điều kiện cần thiết để đảm bảo các thiết bị từ nhiều nhà sản xuất khác nhau vẫn có thể hoạt động đồng bộ.

Một nội dung quan trọng khác là an toàn điện từ và bảo vệ con người. Vì hệ thống sử dụng trường từ để truyền năng lượng, việc kiểm soát mức phát xạ điện từ là yếu tố then chốt. Tiêu chuẩn yêu cầu các hệ thống phải giới hạn mức từ trường trong ngưỡng an toàn đối với con người và các thiết bị điện tử xung quanh, đồng thời có cơ chế phát hiện và ngắt hoạt động khi có vật thể lạ hoặc sinh vật xuất hiện trong vùng truyền năng lượng.

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn cũng đề cập đến độ tin cậy và khả năng vận hành trong môi trường thực tế. Hệ thống WPT phải chịu được các điều kiện môi trường khắc nghiệt như mưa, bụi, nhiệt độ cao hoặc thấp mà vẫn đảm bảo hoạt động ổn định. Các yêu cầu về độ bền cơ học và khả năng chống xâm nhập cũng được quy định rõ ràng.

Cuối cùng, tiêu chuẩn nhấn mạnh đến quy trình thử nghiệm và đánh giá. Các phương pháp kiểm tra hiệu suất, độ an toàn và khả năng tương thích được chuẩn hóa nhằm đảm bảo tính nhất quán và minh bạch trong quá trình chứng nhận sản phẩm.

Việc áp dụng TCVN 14450-3:2025 không chỉ giúp nâng cao chất lượng và độ an toàn của các hệ thống sạc không dây, mà còn tạo điều kiện thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực giao thông điện hóa. Khi có một khung tiêu chuẩn rõ ràng, các doanh nghiệp có thể tự tin đầu tư nghiên cứu, phát triển và triển khai các giải pháp WPT phù hợp với thị trường Việt Nam.

Về lâu dài, công nghệ sạc không dây có thể được tích hợp vào hạ tầng giao thông thông minh, như bãi đỗ xe, trạm dừng nghỉ, thậm chí là các tuyến đường có khả năng sạc động. Điều này không chỉ nâng cao trải nghiệm người dùng mà còn góp phần giảm áp lực lên hệ thống điện và tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng.

TCVN 14450-3:2025 là một bước tiến quan trọng trong việc chuẩn hóa và phát triển công nghệ truyền công suất không dây cho xe điện tại Việt Nam. Từ thực trạng hạ tầng sạc còn nhiều hạn chế, tiêu chuẩn này đã đưa ra những yêu cầu cụ thể, toàn diện nhằm đảm bảo hiệu quả, an toàn và khả năng ứng dụng thực tiễn. Trong bối cảnh hướng tới một nền giao thông bền vững, đây chính là nền tảng kỹ thuật vững chắc để công nghệ WPT từng bước đi vào cuộc sống, mang lại sự tiện nghi và hiện đại cho người sử dụng.

An Dương