TCVN 14473:2025 về pin sử dụng cho các ứng dụng cáp điện phụ trợ tĩnh tại và chuyển động

Cùng với quá trình chuyển dịch năng lượng và xu hướng điện hóa trong nhiều lĩnh vực, các hệ thống pin lưu trữ đang được sử dụng ngày càng rộng rãi. Từ các dự án điện mặt trời, điện gió, hệ thống lưu điện UPS tại bệnh viện, trung tâm dữ liệu đến các phương tiện giao thông sử dụng điện và hạ tầng đường sắt hiện đại, pin lưu trữ đã trở thành thành phần quan trọng giúp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và bảo đảm nguồn điện ổn định.

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ cũng kéo theo những yêu cầu ngày càng cao về an toàn. Thực tế cho thấy, nếu thiết kế, lắp đặt hoặc vận hành không đúng tiêu chuẩn, hệ thống pin có thể phát sinh nhiều rủi ro như quá nhiệt, chập điện, cháy nổ hoặc suy giảm tuổi thọ, gây thiệt hại về tài sản và ảnh hưởng đến an toàn của người sử dụng.

Đặc biệt, các hệ thống pin hiện nay không chỉ được lắp đặt cố định trong các công trình mà còn được tích hợp trên phương tiện giao thông, hệ thống cấp điện phụ trợ hoặc các thiết bị lưu trữ năng lượng quy mô lớn. Điều này đòi hỏi các sản phẩm phải đáp ứng những yêu cầu thống nhất về cấu tạo, vật liệu, khả năng chịu tác động của môi trường cũng như các điều kiện vận hành thực tế.

Trong bối cảnh đó, việc áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật là giải pháp quan trọng nhằm giúp doanh nghiệp thiết kế, sản xuất và đưa ra thị trường các hệ thống pin bảo đảm mức độ an toàn cần thiết. Đây cũng là cơ sở để cơ quan quản lý và người sử dụng đánh giá chất lượng sản phẩm trước khi đưa vào vận hành.

Nhằm đáp ứng yêu cầu trên, Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố TCVN 14473:2025 - Pin sử dụng cho các ứng dụng cấp điện phụ trợ tĩnh tại và chuyển động, được xây dựng trên cơ sở chấp nhận ANSI/CAN/UL 1973:2022.

Theo tiêu chuẩn, phạm vi áp dụng khá rộng, bao gồm các hệ thống pin sử dụng để lưu trữ năng lượng trong các ứng dụng tĩnh tại như hệ thống điện mặt trời (PV), điện gió, nguồn điện liên tục (UPS) và các hệ thống lưu trữ năng lượng khác. Các hệ thống này phải được lắp đặt theo quy định của các tiêu chuẩn và quy chuẩn lắp đặt điện hiện hành nhằm bảo đảm vận hành an toàn.

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn cũng áp dụng đối với các hệ thống pin sử dụng trong lĩnh vực đường sắt, bao gồm tàu điện nhẹ và các trạm biến áp đường sắt cố định. Các hệ thống này có thể tận dụng nguồn điện từ quá trình phanh tái sinh của tàu để sạc lại pin, đồng thời đóng vai trò cân bằng phụ tải trong giờ cao điểm hoặc cung cấp nguồn điện khẩn cấp khi xảy ra sự cố mất điện.

Ngoài các ứng dụng trên, tiêu chuẩn còn có thể áp dụng cho pin sử dụng trong hệ thống điện phụ trợ của phương tiện, phục vụ các nhu cầu như chiếu sáng hoặc cấp điện cho thiết bị. Tuy nhiên, tiêu chuẩn không áp dụng đối với các loại pin sử dụng trực tiếp để tạo lực kéo cho xe, bởi nhóm sản phẩm này phải đáp ứng các tiêu chuẩn chuyên biệt khác.

Một trong những nội dung đáng chú ý của TCVN 14473:2025 là việc tập trung đánh giá khả năng bảo đảm an toàn của hệ thống pin khi xảy ra các điều kiện bất thường hoặc tình huống lạm dụng được mô phỏng trong quá trình thử nghiệm. Việc đánh giá được thực hiện dựa trên các thông số sạc và xả do nhà sản xuất quy định nhằm kiểm tra khả năng làm việc an toàn của hệ thống.

Tiêu chuẩn cũng làm rõ rằng nội dung đánh giá không nhằm xác định hiệu suất hoạt động hay tuổi thọ của pin trong các điều kiện môi trường khác nhau, mà tập trung vào các yêu cầu an toàn của sản phẩm.

TCVN 14473:2025 cũng nêu rõ, các bộ phận cấu thành của hệ thống pin phải đáp ứng những tiêu chuẩn tương ứng đối với từng linh kiện trước khi được tích hợp vào sản phẩm hoàn chỉnh. Điều này góp phần bảo đảm tính đồng bộ và nâng cao độ tin cậy của toàn bộ hệ thống.

Đối với vật liệu chế tạo, tiêu chuẩn yêu cầu các vật liệu polyme sử dụng làm vỏ bọc và lớp cách điện phải phù hợp với điều kiện nhiệt độ dự kiến trong quá trình sử dụng. Trường hợp hệ thống pin được thiết kế để lắp đặt ngoài trời hoặc thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, vật liệu vỏ còn phải đáp ứng yêu cầu về khả năng chống tia cực tím cũng như chịu được tác động của nước và điều kiện ngâm nước.

Đối với các hệ thống sử dụng vỏ kim loại, tiêu chuẩn yêu cầu phải có khả năng chống ăn mòn nhằm duy trì độ bền trong quá trình vận hành. Việc áp dụng các giải pháp như mạ hoặc phủ bảo vệ được xem là một trong những biện pháp giúp nâng cao khả năng chống ăn mòn của sản phẩm.

Bên cạnh đó, hệ thống dây dẫn bên trong thiết bị cũng phải được cách điện phù hợp với điện áp, nhiệt độ và điều kiện làm việc thực tế nhằm hạn chế nguy cơ mất an toàn trong quá trình vận hành.

Tiêu chuẩn cũng yêu cầu, hệ thống pin phải được ghi nhãn cảnh báo "Chất lỏng ăn mòn bên trong, chỉ nhà chế tạo được bảo trì" hoặc tương đương. Hệ thống pin chỉ sử dụng trong nhà phải được ghi nhãn "Chỉ sử dụng trong nhà" hoặc tương đương.

TCVN 14473:2025 không chỉ mở rộng phạm vi áp dụng đối với nhiều loại hệ thống pin lưu trữ năng lượng mà còn đưa ra những yêu cầu chung về cấu tạo, vật liệu và an toàn của sản phẩm. Việc áp dụng tiêu chuẩn sẽ góp phần nâng cao chất lượng hệ thống pin, giảm thiểu rủi ro trong quá trình sử dụng, đồng thời tạo cơ sở để doanh nghiệp tiếp cận các yêu cầu kỹ thuật theo thông lệ quốc tế trong lĩnh vực lưu trữ năng lượng.

An Dương