TCVN 14488-5:2025: Chuẩn hóa thanh toán di động cho doanh nghiệp trong kỷ nguyên số

Hoàn thiện “mảnh ghép” cho hệ sinh thái tài chính số

TCVN 14488-5:2025 thuộc bộ tiêu chuẩn TCVN 14488 về dịch vụ tài chính di động, bao gồm nhiều phần liên quan đến khuôn khổ chung, bảo mật dữ liệu, quản lý vòng đời ứng dụng tài chính và thanh toán di động cho cá nhân, doanh nghiệp.

Tiêu chuẩn tập trung vào các cơ chế mà cá nhân hoặc doanh nghiệp sử dụng thiết bị di động để thực hiện thanh toán cho đơn vị chấp nhận thanh toán. Các giao dịch có thể được triển khai thông qua nhiều hình thức như thanh toán gần (proximity payment), thanh toán từ xa qua máy chủ bảo mật, QR code, điện toán đám mây, xác thực sinh trắc học hoặc định vị địa lý.

Điểm đáng chú ý là tiêu chuẩn hỗ trợ cả mô hình thanh toán “đẩy” và “kéo”. Nghĩa là giao dịch có thể được khởi tạo từ thiết bị di động tới điểm thanh toán hoặc ngược lại, tùy theo mô hình kinh doanh và giải pháp công nghệ của nhà cung cấp dịch vụ.

Trong bối cảnh nhiều nền tảng thanh toán số cùng tồn tại, việc xây dựng tiêu chuẩn chung giúp tăng khả năng tương tác giữa các hệ thống, hạn chế tình trạng “mạnh ai nấy làm” và giảm rủi ro phân mảnh hạ tầng thanh toán.

Không ưu tiên công nghệ nào, nhưng đặt nặng tính an toàn

Một trong những nội dung được nhấn mạnh trong TCVN 14488-5:2025 là tiêu chuẩn không nhằm ưu tiên hay xác nhận bất kỳ công nghệ cụ thể nào trên thị trường. Thay vào đó, tiêu chuẩn hướng đến hỗ trợ tất cả công nghệ khả thi, miễn đáp ứng yêu cầu an toàn và khả năng tương tác.

Mục tiêu của bộ tiêu chuẩn là tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển bền vững của dịch vụ tài chính di động (MFS), đồng thời thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh giữa các nhà cung cấp dịch vụ.

Tiêu chuẩn cũng xác định rõ vai trò của các bên tham gia hệ sinh thái tài chính số như tổ chức tài chính, nhà mạng di động, đơn vị quản lý dịch vụ tin cậy và các nhà cung cấp dịch vụ tài chính di động (MFSP). Việc chuẩn hóa các thành phần kỹ thuật và giao diện kết nối giúp hệ thống có thể phối hợp hiệu quả hơn trong quá trình xử lý giao dịch. Ngoài ra, tiêu chuẩn đặc biệt chú trọng tới yếu tố bảo vệ người tiêu dùng thông qua các yêu cầu về minh bạch chi phí, trách nhiệm pháp lý, xử lý khiếu nại và giải quyết tranh chấp.

Theo nhiều chuyên gia, việc Việt Nam ban hành bộ tiêu chuẩn quốc gia tương đương tiêu chuẩn quốc tế về dịch vụ tài chính di động là bước đi cần thiết trong quá trình chuyển đổi số ngành ngân hàng.

Hiện nay, thanh toán QR, ví điện tử và ngân hàng số đang phát triển mạnh không chỉ ở đô thị mà còn mở rộng tới khu vực nông thôn, thương mại nhỏ lẻ và dịch vụ công. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của công nghệ cũng kéo theo nhiều thách thức liên quan tới bảo mật dữ liệu, xác thực giao dịch và khả năng liên thông hệ thống.

TCVN 14488-5:2025 được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp, ngân hàng và đơn vị cung cấp giải pháp thanh toán có thêm cơ sở kỹ thuật để xây dựng hệ thống đồng bộ, an toàn hơn. Đồng thời, tiêu chuẩn cũng góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế số và mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam.

An Nguyên