TCVN 14607-3:2026: Yêu cầu đối với vật liệu nhân giống thanh long

Phạm vi và đối tượng áp dụng

TCVN 14607-3:2026 tập trung vào vật liệu được sử dụng để nhân giống thanh long. Các loại vật liệu được đề cập gồm hom cành, cành giâm, gốc ghép, đoạn cành ghép, mắt ghép và chồi dùng cho nuôi cấy mô. Việc quy định cụ thể từng loại vật liệu giúp cơ sở sản xuất giống có căn cứ thống nhất trong lựa chọn, kiểm tra và sử dụng vật liệu trước khi đưa vào quá trình nhân giống.

Một yêu cầu quan trọng của tiêu chuẩn là tính đúng giống phải đạt 100%. Vật liệu nhân giống phải phù hợp với các đặc tính đặc trưng của giống được công nhận. Bên cạnh đó, tiêu chuẩn cũng đặt ra yêu cầu về độ thuần giống nhằm bảo đảm cây giống trong cùng một lô có tính đồng nhất cao. Đây là yếu tố quan trọng vì chất lượng vật liệu đầu vào ảnh hưởng trực tiếp đến sự sinh trưởng, năng suất và đặc điểm quả của vườn thanh long sau này.

Yêu cầu đối với hom cành

Đối với hom cành, tiêu chuẩn yêu cầu vật liệu phải được khai thác từ cây đầu dòng hoặc vườn cây đầu dòng và có hồ sơ, nhật ký khai thác. Hom phải đáp ứng các yêu cầu về kích thước, đường kính, tuổi cành và đặc điểm hình thái. Tùy từng giống, hom thường có chiều dài khoảng 30 cm đến 40 - 50 cm, đường kính từ 3,5 cm đến 10 cm; cành phải thẳng, mắt gai rõ, nguyên vẹn và có màu xanh.

Cây thanh long giống được sản xuất từ vật liệu nhân giống đạt yêu cầu.

Vật liệu cũng phải không có biểu hiện nghi nhiễm sinh vật gây hại. Trước khi sử dụng, phần gốc hom được xử lý theo yêu cầu kỹ thuật của tiêu chuẩn. Việc kiểm soát tình trạng của hom ngay từ đầu có ý nghĩa quan trọng bởi vật liệu kém chất lượng hoặc mang nguồn bệnh có thể làm giảm khả năng ra rễ, ảnh hưởng đến sinh trưởng cây giống và làm tăng nguy cơ lây lan sinh vật gây hại trong vườn ươm.

Cành giâm, gốc ghép và vật liệu ghép

Đối với cành giâm, tiêu chuẩn yêu cầu vật liệu được giâm trên giá thể hoặc trong túi bầu trong thời gian quy định. Tại gốc cành phải có ít nhất 3 rễ cấp 1, rễ khỏe và có màu vàng. Cành giâm không được có biểu hiện nghi nhiễm sinh vật gây hại. Những yêu cầu này nhằm bảo đảm vật liệu đã hình thành bộ rễ đủ khả năng tiếp tục sinh trưởng khi được đưa vào sản xuất.

Với gốc ghép, mắt ghép và đoạn cành ghép, nguồn vật liệu phải có xuất xứ rõ ràng từ cây đầu dòng hoặc vườn cây đầu dòng. Mắt ghép phải được lấy từ cành sinh trưởng tốt, mắt gai rõ, nguyên vẹn và không có dấu hiệu nhiễm sinh vật gây hại. Đoạn cành ghép phải bảo đảm kích thước và số lượng mắt gai theo quy định.

Tiêu chuẩn cũng định hướng sử dụng gốc ghép có khả năng chống chịu một số điều kiện bất thuận như mặn, phèn, tuyến trùng và bệnh thối rễ.

Vật liệu nuôi cấy mô và phương pháp kiểm tra

TCVN 14607-3:2026 cũng quy định đối với chồi sử dụng cho nuôi cấy mô. Chồi phải có nguồn gốc từ cây đầu dòng hoặc vườn cây đầu dòng, được khai thác và quản lý bằng hồ sơ, nhật ký phù hợp. Tiêu chuẩn quy định đặc điểm của chồi non, trong đó chú trọng tuổi chồi, màu sắc và trạng thái sinh trưởng nhằm bảo đảm vật liệu đưa vào quy trình nuôi cấy có chất lượng phù hợp.

Không chỉ đưa ra các yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn còn quy định phương pháp lấy mẫu, kiểm tra và đánh giá vật liệu nhân giống. Các phụ lục kèm theo có biểu mẫu lấy mẫu, hình ảnh tham khảo vật liệu nhân giống và phiếu kết quả kiểm tra. Nhờ đó, quá trình đánh giá chất lượng có thể được thực hiện thống nhất hơn giữa cơ sở sản xuất giống và các đơn vị kiểm tra.

Có thể thấy, TCVN 14607-3:2026 đặt trọng tâm vào kiểm soát chất lượng ngay từ khâu vật liệu nhân giống. Việc yêu cầu rõ nguồn gốc, tính đúng giống, độ thuần, đặc điểm hình thái và tình trạng sinh vật gây hại giúp hạn chế việc sử dụng vật liệu không đạt yêu cầu trong sản xuất cây giống. Đây cũng là cơ sở để cơ sở sản xuất, vườn ươm và doanh nghiệp có thêm căn cứ kỹ thuật trong kiểm soát chất lượng cây giống thanh long.

Với ngành thanh long, việc kiểm soát tốt vật liệu nhân giống có ý nghĩa ngay từ đầu chuỗi sản xuất. Cây giống có nguồn gốc rõ ràng, đúng giống và đạt yêu cầu kỹ thuật sẽ tạo nền tảng cho vườn trồng đồng đều, sinh trưởng ổn định và thuận lợi hơn trong quản lý sản xuất. Vì vậy, TCVN 14607-3:2026 có thể được xem là tiêu chuẩn quan trọng trong nâng cao chất lượng vật liệu nhân giống, góp phần hướng tới sản xuất thanh long ổn định, có truy xuất nguồn gốc và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường.

Hùng Anh