TCVN 14610:2026 về hiệu suất năng lượng đối với máy rửa bát dùng trong gia đình

Máy rửa bát ngày càng được sử dụng phổ biến trong các gia đình nhờ khả năng tự động hóa công việc làm sạch bát đĩa. Tuy nhiên, bên cạnh khả năng rửa, sấy và các tiện ích đi kèm, mức tiêu thụ điện cũng là yếu tố người dùng quan tâm khi lựa chọn thiết bị. Việc có một phương pháp thống nhất để đánh giá hiệu suất năng lượng vì vậy có ý nghĩa đối với cả nhà sản xuất, đơn vị kinh doanh và người sử dụng.

Đáp ứng yêu cầu này, TCVN 14610:2026 - Máy rửa bát sử dụng điện dùng trong gia đình - Hiệu suất năng lượng đưa ra các yêu cầu và phương pháp xác định hiệu suất năng lượng đối với máy rửa bát gia dụng. Tiêu chuẩn do Ban kỹ thuật Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN/TC/E1 Máy điện và khí cụ điện biên soạn, Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam đề nghị, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia thẩm định và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.

Theo tiêu chuẩn, phạm vi áp dụng là máy rửa bát sử dụng điện dùng trong gia đình và các mục đích tương tự, có thể được cấp nước nóng và/hoặc nước lạnh. Mục tiêu của TCVN 14610:2026 là xác định mức hiệu suất năng lượng và phương pháp xác định hiệu suất năng lượng của máy rửa bát gia dụng.

Việc xây dựng tiêu chuẩn riêng về hiệu suất năng lượng đối với máy rửa bát góp phần tạo ra cách đánh giá thống nhất đối với thiết bị này. Ảnh minh họa

Một khái niệm quan trọng trong tiêu chuẩn là EEI - chỉ số hiệu suất năng lượng. Đây là tỷ số giữa mức tiêu thụ năng lượng của chương trình tiết kiệm, thường gọi là chương trình Eco, với mức tiêu thụ năng lượng tiêu chuẩn được xác định theo dung tích của máy. Mức tiêu thụ của chương trình Eco được tính bằng kWh cho mỗi chu trình rửa.

Nói một cách dễ hiểu, máy càng sử dụng ít năng lượng so với mức tiêu chuẩn thì chỉ số EEI càng thấp và cấp hiệu suất năng lượng càng cao. Cách đánh giá này giúp việc so sánh hiệu quả sử dụng năng lượng giữa các thiết bị có cơ sở thống nhất hơn.

TCVN 14610:2026 chia hiệu suất năng lượng của máy rửa bát thành 5 cấp. Cấp 1 là mức hiệu suất năng lượng tối thiểu, với EEI từ 50,0 đến dưới 56,0. Cấp 2 có EEI từ 44,0 đến dưới 50,0; cấp 3 từ 38,0 đến dưới 44,0; cấp 4 từ 32,0 đến dưới 38,0. Máy có EEI dưới 32,0 đạt cấp 5, là cấp hiệu suất năng lượng cao nhất theo tiêu chuẩn.

Việc phân cấp như vậy giúp kết quả đánh giá trở nên dễ hiểu hơn. Thay vì chỉ nhìn vào một con số tiêu thụ điện riêng lẻ, người sử dụng có thể dựa vào cấp hiệu suất để hình dung mức độ tiết kiệm năng lượng của máy. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để các nhà sản xuất đánh giá và cải thiện thiết kế, công nghệ của sản phẩm.

Để xác định hiệu suất năng lượng, tiêu chuẩn viện dẫn TCVN 14611:2026 (IEC 60436:2025) - Máy rửa bát sử dụng điện dùng trong gia đình - Phương pháp đo tính năng. Các điều kiện thử nghiệm được quy định cụ thể nhằm bảo đảm kết quả giữa các lần thử có tính thống nhất.

Chẳng hạn, nguồn điện sử dụng trong thử nghiệm được quy định ở mức 220 V ± 1%, tần số 50 Hz ± 0,5 Hz. Nước cung cấp cho thử nghiệm có nhiệt độ 23 ± 2 °C, trong khi nhiệt độ môi trường phòng thử nghiệm cũng được duy trì ở mức 23 ± 2 °C, độ ẩm 55 ± 10%. Những yêu cầu này nhằm hạn chế ảnh hưởng của điều kiện bên ngoài đến kết quả đo.

Quy trình thử nghiệm cũng được thực hiện theo chương trình Eco. Sau khi nạp tải thử nghiệm theo quy định, máy rửa bát được vận hành qua ba chu trình hoàn chỉnh. Mức tiêu thụ năng lượng của chương trình Eco được đo trong từng chu trình, sau đó sử dụng để xác định chỉ số hiệu suất năng lượng. Kết quả cuối cùng được lấy từ giá trị trung bình của ba lần đo.

Cách tính EEI được tiêu chuẩn quy định dựa trên tỷ lệ giữa mức tiêu thụ năng lượng của chương trình Eco và mức tiêu thụ năng lượng tiêu chuẩn. Chỉ số này được tính và làm tròn đến một chữ số thập phân. Trong khi đó, mức tiêu thụ năng lượng tiêu chuẩn được xác định dựa trên dung tích danh định của máy.

Dung tích danh định ở đây được hiểu là số lượng bộ đồ ăn dùng cho một người cùng các dụng cụ phục vụ ăn uống có thể được rửa và sấy trong một chu trình khi xếp theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Vì vậy, khi đánh giá hiệu suất, không thể chỉ nhìn vào lượng điện tiêu thụ mà cần đặt con số này trong mối tương quan với dung tích của máy.

Đối với nhà sản xuất, việc áp dụng phương pháp đánh giá thống nhất giúp kiểm soát và cải thiện hiệu quả năng lượng của sản phẩm. Đối với người tiêu dùng, thông tin về hiệu suất năng lượng có thể trở thành một tiêu chí tham khảo khi lựa chọn máy rửa bát, bên cạnh các yếu tố như dung tích, khả năng rửa, sấy, chương trình hoạt động và mức độ phù hợp với nhu cầu sử dụng.

Đáng chú ý, TCVN 14610:2026 không chỉ đưa ra yêu cầu về hiệu suất mà còn quy định nội dung tối thiểu của báo cáo thử nghiệm. Báo cáo phải thể hiện loại máy rửa bát, dung tích danh định do nhà sản xuất công bố, mức tiêu thụ năng lượng của chương trình Eco trong từng chu trình thử nghiệm và chỉ số hiệu suất năng lượng EEI.

Có thể thấy, việc xây dựng tiêu chuẩn riêng về hiệu suất năng lượng đối với máy rửa bát góp phần tạo ra cách đánh giá thống nhất đối với thiết bị này. Khi hiệu quả sử dụng năng lượng được đo bằng phương pháp rõ ràng và được phân thành các cấp cụ thể, người tiêu dùng có thêm cơ sở để lựa chọn sản phẩm phù hợp, trong khi doanh nghiệp có thêm định hướng để nâng cao hiệu quả của thiết bị.

Trong bối cảnh tiết kiệm năng lượng ngày càng được quan tâm, những yêu cầu như TCVN 14610:2026 cũng góp phần thúc đẩy các thiết bị gia dụng sử dụng điện theo hướng hiệu quả hơn. Qua đó, tiêu chuẩn không chỉ hướng tới việc đánh giá một chiếc máy rửa bát tiêu thụ bao nhiêu điện, mà quan trọng hơn là tạo cơ sở để so sánh và khuyến khích sử dụng những sản phẩm có hiệu suất năng lượng tốt hơn.

An Dương