TCVN 5006:2025: Bảo đảm chất lượng quả có múi sau thu hoạch

Ảnh minh hoạ.

Bảo quản nông sản sau thu hoạch là khâu quan trọng nhằm duy trì chất lượng sản phẩm, hạn chế hao hụt và kéo dài thời gian lưu trữ. Đối với các loại quả có múi, việc lựa chọn phương pháp và điều kiện bảo quản phù hợp giúp hạn chế hư hỏng trong quá trình lưu kho, vận chuyển, đồng thời giữ giá trị thương phẩm của sản phẩm.

TCVN 5006:2025 về quả có múi - Hướng dẫn bảo quản được xây dựng nhằm cung cấp hướng dẫn kỹ thuật cho quá trình này, từ thu hoạch, xử lý sau thu hoạch đến đóng gói và bảo quản.

TCVN 5006:2025 hoàn toàn tương đương ISO 3631:2019, thay thế TCVN 5006:1989. Tiêu chuẩn quy định điều kiện cần thiết để duy trì chất lượng thương phẩm của cam, quýt, bưởi, chanh tây và chanh ta trong quá trình bảo quản có hoặc không có làm lạnh, tại kho hoặc trên các phương tiện vận chuyển như thùng chứa, toa tàu, xe tải và tàu biển.

Theo tiêu chuẩn, quả có múi cần được thu hoạch khi đạt độ chín thích hợp để tiêu thụ. Không nên thu hái trong điều kiện thời tiết bất lợi như mưa, bởi điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng bảo quản. Quả rụng trên mặt đất cũng không nên được sử dụng do nguy cơ nhiễm nấm bệnh.

Sau thu hoạch, quả cần được phân loại ban đầu để loại bỏ lá, cành và những quả bị hư hỏng. Tùy điều kiện thực tế, quả có thể được rửa, tráng sạch và xử lý nấm mốc nhằm giảm nguy cơ nhiễm bệnh. Các biện pháp xử lý cần được thực hiện phù hợp với đặc điểm từng loại quả và càng sớm càng tốt sau thu hoạch. Nếu sử dụng biện pháp xử lý bề mặt, thông tin liên quan cần được cung cấp cho người mua.

Sau khi xử lý, quả cần được đưa vào kho bảo quản. Có thể bọc quả bằng giấy mịn hoặc không, sau đó xếp trong thùng gỗ, thùng nhựa, thùng carton sóng hoặc các loại thùng chứa phù hợp. Quá trình đóng gói và xếp dỡ phải được thực hiện cẩn thận, tránh chèn ép quá chặt gây bầm dập. Theo tiêu chuẩn, việc bọc giấy có thể giúp hạn chế lây nhiễm hư hỏng giữa các quả, đồng thời giảm hao hụt khối lượng trong quá trình vận chuyển và bảo quản.

Đối với bảo quản không làm lạnh, quả tươi có chất lượng tốt có thể được lưu trữ ngay sau thu hoạch tại vùng trồng, trong kho thông gió tốt, ở nhiệt độ từ 10 đến 18 độ C. Với bảo quản lạnh, nhiệt độ cần được lựa chọn theo loài, giống quả, vùng sản xuất, tình trạng sinh lý, độ chín và thời gian lưu trữ dự kiến. Nếu bảo quản dài ngày, việc làm mát trước được khuyến nghị; nhiệt độ bảo quản cần đạt được trong vòng tối đa 3-4 ngày.

Độ ẩm tương đối trong kho lạnh phải duy trì từ 85% đến 95% trong suốt thời gian bảo quản. Nhiệt độ quá thấp cũng có thể gây hư hỏng đối với một số giống nhạy cảm với lạnh, vì vậy không thể áp dụng một mức nhiệt độ chung cho tất cả các loại quả có múi.

Thời gian bảo quản phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giống cây trồng, điều kiện sinh thái, thời điểm thu hoạch, tổn thương trong quá trình thu hái và vận chuyển, biện pháp xử lý sau thu hoạch cũng như nhiệt độ lưu trữ.

Với các hướng dẫn từ khâu thu hoạch, xử lý đến đóng gói và kiểm soát điều kiện lưu trữ, TCVN 5006:2025 cung cấp cơ sở kỹ thuật để cơ sở sản xuất, bảo quản và vận chuyển lựa chọn phương pháp phù hợp với từng loại quả có múi. Áp dụng đúng hướng dẫn góp phần duy trì chất lượng thương phẩm, hạn chế tổn thất sau thu hoạch và nâng cao hiệu quả bảo quản nông sản.

Hoàng Bách