TCVN 14614:2026: Quy định yêu cầu đối với tổ chức chứng nhận VietGAP

Quy định về phạm vi và hình thức chứng nhận

VietGAP là tiêu chuẩn quốc gia về thực hành nông nghiệp tốt, hướng dẫn tổ chức, cá nhân quản lý các rủi ro liên quan đến an toàn thực phẩm, môi trường, sức khỏe và quyền lợi người lao động, đồng thời duy trì, nâng cao chất lượng sản phẩm và thiết lập thông tin truy xuất nguồn gốc trong quá trình sản xuất, sơ chế.

Tiêu chuẩn xác định chứng nhận VietGAP là phương thức bảo đảm quá trình sản xuất, sơ chế của cơ sở phù hợp với các yêu cầu quy định trong tiêu chuẩn VietGAP. Từ đó, TCVN 14614:2026 đặt ra yêu cầu đối với tổ chức thực hiện hoạt động chứng nhận này.

Hoạt động đánh giá tại cơ sở sản xuất trong chương trình chứng nhận Thực hành nông nghiệp tốt (VietGAP).

Về phạm vi áp dụng, tiêu chuẩn quy định các yêu cầu đối với tổ chức chứng nhận VietGAP thực hiện chứng nhận quá trình sản xuất, thu hoạch và sơ chế sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản theo VietGAP. Các yêu cầu bao gồm năng lực, tính khách quan và việc vận hành nhất quán của tổ chức chứng nhận.

Tiêu chuẩn viện dẫn TCVN ISO/IEC 17000 về đánh giá sự phù hợp từ vựng và các nguyên tắc chung; TCVN ISO/IEC 17065:2013 về yêu cầu đối với tổ chức chứng nhận sản phẩm, quá trình và dịch vụ, cùng các tài liệu liên quan khác được nêu trong tiêu chuẩn.

Chứng nhận VietGAP gồm hai hình thức là chứng nhận riêng lẻ và chứng nhận nhóm. Với chứng nhận riêng lẻ, cơ sở sản xuất đăng ký độc lập và được cấp giấy chứng nhận khi đáp ứng đầy đủ yêu cầu của phiên bản tiêu chuẩn VietGAP hiện hành đối với sản phẩm đăng ký.

Đối với chứng nhận nhóm, nhóm phải có tư cách pháp nhân hoặc văn bản hợp pháp chứng minh việc thành lập, có người đại diện theo quy định, đồng thời thiết lập, triển khai và duy trì hệ thống kiểm soát nội bộ (ICS) để bảo đảm các thành viên tuân thủ yêu cầu VietGAP. Giấy chứng nhận được cấp theo hình thức này thuộc sở hữu của nhóm.

Yêu cầu về đánh giá, nhân sự và tính khách quan

TCVN 14614:2026 quy định các loại đánh giá trong chương trình chứng nhận VietGAP gồm đánh giá chứng nhận lần đầu, đánh giá giám sát, đánh giá bổ sung, mở rộng hoặc thu hẹp phạm vi chứng nhận, đánh giá chứng nhận lại và đánh giá đột xuất.

Đánh giá bổ sung được thực hiện trong các trường hợp như cơ sở đăng ký thay đổi phạm vi chứng nhận, có phiên bản tiêu chuẩn mới cần đánh giá các nội dung thay đổi, cần xác nhận việc thực hiện hành động khắc phục hoặc còn nội dung chưa được đánh giá đầy đủ trong cuộc đánh giá chính thức. Đối với đánh giá chứng nhận lại, tiêu chuẩn yêu cầu thực hiện trước thời điểm giấy chứng nhận hết hiệu lực tối đa ba tháng.

Về nguồn lực, tiêu chuẩn yêu cầu tổ chức chứng nhận đáp ứng các quy định về nhân sự và nguồn lực phục vụ việc xem xét, đánh giá theo TCVN ISO/IEC 17065:2013. Đồng thời, tiêu chuẩn đưa ra yêu cầu riêng đối với chuyên gia đánh giá VietGAP, gồm trưởng đoàn đánh giá, chuyên gia đánh giá và chuyên gia đánh giá tập sự.

Ngoài ra, chuyên gia đánh giá phải đáp ứng yêu cầu năng lực. Trưởng đoàn đánh giá phải hoàn thành khóa đào tạo chuyên gia đánh giá trưởng theo quy định được viện dẫn trong tiêu chuẩn. Đối với chứng nhận nhóm, trưởng đoàn còn phải có kinh nghiệm tham gia ít nhất hai cuộc đánh giá hệ thống quản lý chất lượng hoặc hệ thống kiểm soát nội bộ của nhóm dưới sự hướng dẫn của trưởng đoàn đánh giá, với kết quả được đánh giá là thực hiện tốt.

Một nội dung khác là quản lý tính độc lập, khách quan và bảo mật. Tổ chức chứng nhận phải có cơ chế quản lý tính khách quan theo TCVN ISO/IEC 17065 và bảo đảm tách biệt các hoạt động có thể gây xung đột lợi ích.

Nhân sự tham gia đánh giá, chứng nhận phải làm việc khách quan, không chịu áp lực thương mại, tài chính hoặc áp lực khác có thể ảnh hưởng đến quyết định, không được quảng bá hàng hóa, dịch vụ trong quá trình đánh giá. Tổ chức chứng nhận cũng phải có quy trình bảo đảm một chuyên gia không đánh giá cùng một cơ sở sản xuất quá bốn năm liên tiếp. Với chứng nhận nhóm, chuyên gia đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ phải được luân phiên theo yêu cầu của tiêu chuẩn.

Thông tin về cơ sở sản xuất đăng ký, sản phẩm, quy trình, báo cáo đánh giá và tài liệu liên quan được coi là thông tin bảo mật, trừ trường hợp pháp luật có yêu cầu khác. Việc tiết lộ thông tin cho bên thứ ba phải tuân thủ các điều kiện được quy định tại mục này.

Bên cạnh các nội dung trên, tiêu chuẩn quy định quy trình đăng ký chứng nhận, xem xét hồ sơ, xây dựng chương trình đánh giá, lựa chọn phương thức đánh giá và thực hiện đánh giá sự phù hợp. Chu kỳ chứng nhận VietGAP được quy định tối đa là ba năm.

Các quy định này xác định những yêu cầu mà tổ chức chứng nhận cần đáp ứng khi triển khai chương trình chứng nhận VietGAP, từ việc tiếp nhận đăng ký đến tổ chức đánh giá và duy trì hoạt động chứng nhận trong chu kỳ.

An Nguyên