TCVN 7818-3:2025: Công nghệ thông tin - cơ chế tạo thẻ liên kết cho dịch vụ cấp dấu thời gian

Trong quá trình chuyển đổi số, ngày càng nhiều giao dịch, hợp đồng và hồ sơ được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử. Khi đó, việc xác định chính xác thời điểm một tài liệu được tạo lập, gửi hoặc ký kết trở thành yếu tố quan trọng để bảo đảm tính pháp lý và giải quyết các tranh chấp nếu phát sinh. Đây cũng là lý do dịch vụ cấp dấu thời gian ngày càng được sử dụng rộng rãi trong các giao dịch điện tử.

Nhằm hoàn thiện hành lang kỹ thuật cho lĩnh vực này, Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố TCVN 7818-3:2025 - Công nghệ thông tin - Các kỹ thuật an toàn - Dịch vụ cấp dấu thời gian - Phần 3: Cơ chế tạo thẻ liên kết. Tiêu chuẩn được xây dựng trên cơ sở tiêu chuẩn quốc tế ISO/IEC 18014-3, đồng thời bổ sung một số nội dung phù hợp với điều kiện áp dụng tại Việt Nam.

Theo tiêu chuẩn, dịch vụ cấp dấu thời gian là dịch vụ xác nhận thời điểm mà một dữ liệu điện tử được hệ thống tiếp nhận. Dấu thời gian được gắn vào tài liệu hoặc thông điệp dữ liệu như một bằng chứng đáng tin cậy, giúp chứng minh dữ liệu đã tồn tại tại một thời điểm xác định và chưa bị thay đổi sau đó. Nguồn thời gian sử dụng để cấp dấu thời gian phải tuân thủ quy định về nguồn thời gian chuẩn quốc gia nhằm bảo đảm tính chính xác và thống nhất.

Điểm nổi bật của TCVN 7818-3:2025 là đưa ra cơ chế thẻ liên kết, trong đó mỗi dấu thời gian được kết nối với các dấu thời gian đã được cấp trước đó. Nhờ cách liên kết này, toàn bộ chuỗi thông tin được bảo vệ như một hệ thống thống nhất. Nếu một dấu thời gian trong chuỗi bị chỉnh sửa hoặc can thiệp, toàn bộ cấu trúc liên kết sẽ mất hiệu lực và việc thay đổi sẽ dễ dàng bị phát hiện.

Cơ chế này cũng giúp bảo vệ trình tự thời gian của các giao dịch. Điều đó đồng nghĩa với việc không thể tự ý thay đổi thời điểm tạo lập tài liệu hay "ghi lùi ngày" cho một giao dịch đã diễn ra. Ngay cả đơn vị cung cấp dịch vụ cấp dấu thời gian cũng không thể thay đổi các thông tin đã được xác nhận nếu không làm mất hiệu lực của chuỗi liên kết.

Theo các chuyên gia, đây là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với những giao dịch yêu cầu mức độ tin cậy cao như hợp đồng điện tử, hồ sơ tài chính, dữ liệu lưu trữ lâu dài hay các tài liệu phục vụ giải quyết tranh chấp. Việc bảo đảm tính toàn vẹn của dữ liệu không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia mà còn tăng cường niềm tin vào môi trường giao dịch số.

Một nội dung đáng chú ý khác của TCVN 7818-3:2025 là quy định cơ chế gia hạn dấu thời gian. Trong thực tế, các công nghệ bảo mật luôn được cập nhật và thay đổi theo sự phát triển của công nghệ. Những phương pháp bảo vệ dữ liệu được đánh giá an toàn ở thời điểm hiện tại có thể trở nên kém hiệu quả trong tương lai khi xuất hiện các kỹ thuật tấn công mới hoặc năng lực xử lý của máy tính ngày càng mạnh hơn.

Để khắc phục nguy cơ này, tiêu chuẩn cho phép gia hạn dấu thời gian trước khi cơ chế bảo mật cũ không còn đủ độ an toàn. Việc gia hạn giúp bổ sung một dấu thời gian mới nhưng vẫn giữ nguyên mối liên kết với dấu thời gian ban đầu. Nhờ đó, giá trị pháp lý và khả năng xác thực của dữ liệu được duy trì trong thời gian dài mà không làm thay đổi nội dung gốc.

Tiêu chuẩn cũng quy định việc xác thực phải được thực hiện theo toàn bộ chuỗi dấu thời gian đã được tạo. Mỗi dấu thời gian đều được kiểm tra theo đúng thời điểm phát hành của mình, từ dấu mới nhất cho đến dấu cũ nhất. Cách tiếp cận này giúp bảo đảm toàn bộ lịch sử của dữ liệu luôn được kiểm chứng một cách đầy đủ và minh bạch.

Bên cạnh đó, TCVN 7818-3:2025 còn mô tả mô hình chung của dịch vụ cấp dấu thời gian bằng thẻ liên kết, quy định cấu trúc dữ liệu, phương thức trao đổi thông tin giữa người sử dụng và đơn vị cung cấp dịch vụ, cũng như các nguyên tắc mở rộng và lưu trữ dấu thời gian để phục vụ việc kiểm tra, xác thực trong tương lai.

Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy mạnh mẽ Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số, việc xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật về an toàn thông tin có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Những quy định thống nhất không chỉ giúp các tổ chức triển khai dịch vụ theo cùng một chuẩn mực mà còn tạo điều kiện để các hệ thống thông tin có thể kết nối, chia sẻ và xác thực dữ liệu một cách an toàn.

Đối với doanh nghiệp, việc áp dụng các tiêu chuẩn về dịch vụ cấp dấu thời gian góp phần nâng cao mức độ tin cậy của hồ sơ điện tử, bảo vệ tài liệu trước nguy cơ bị chỉnh sửa hoặc giả mạo, đồng thời đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về quản trị dữ liệu và giao dịch số. Đối với cơ quan quản lý và người dân, đây cũng là nền tảng quan trọng để mở rộng việc sử dụng văn bản điện tử, chữ ký số và các dịch vụ công trực tuyến.

Có thể thấy, TCVN 7818-3:2025 không chỉ bổ sung yêu cầu kỹ thuật đối với dịch vụ cấp dấu thời gian mà còn góp phần tăng cường tính minh bạch, an toàn và độ tin cậy cho các giao dịch điện tử. Trong bối cảnh mọi hoạt động đang dịch chuyển mạnh lên môi trường số, việc áp dụng các tiêu chuẩn tiên tiến về xác thực dữ liệu sẽ là nền tảng quan trọng để bảo đảm tính pháp lý, bảo vệ thông tin và thúc đẩy phát triển kinh tế số bền vững.

An Dương