'Theo tiêu chuẩn' và 'đạt tiêu chuẩn': Người tiêu dùng dễ hiểu nhầm thế nào?

“Theo tiêu chuẩn” cần hiểu là theo tiêu chuẩn nào?

Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, tiêu chuẩn là quy định về đặc tính kỹ thuật và yêu cầu quản lý được sử dụng làm chuẩn để phân loại, đánh giá sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, quá trình, môi trường và các đối tượng khác. Tiêu chuẩn được công bố để tự nguyện áp dụng.

Điều này có nghĩa, khi doanh nghiệp nói một sản phẩm được sản xuất “theo tiêu chuẩn”, người tiêu dùng nên quan tâm đó là tiêu chuẩn nào và tiêu chuẩn quy định những yêu cầu gì. Chỉ cụm từ “theo tiêu chuẩn” chưa cho biết toàn bộ thông tin về chất lượng của sản phẩm.

Chẳng hạn, tiêu chuẩn có thể đưa ra những yêu cầu kỹ thuật làm cơ sở để doanh nghiệp kiểm soát, đánh giá sản phẩm. Mỗi tiêu chuẩn có phạm vi và mục đích riêng, vì vậy không nên mặc nhiên hiểu rằng việc áp dụng một tiêu chuẩn đồng nghĩa sản phẩm đáp ứng tất cả các yêu cầu về chất lượng, an toàn hay công dụng.

Đáng chú ý, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật không phải là một. Tiêu chuẩn được áp dụng theo nguyên tắc tự nguyện, trong khi quy chuẩn kỹ thuật quy định các mức giới hạn và yêu cầu quản lý mà đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh phải tuân thủ. Quy chuẩn kỹ thuật do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền ban hành dưới dạng văn bản quy phạm pháp luật để bắt buộc áp dụng.

Vì vậy, nếu trên sản phẩm xuất hiện thông tin “theo tiêu chuẩn”, người mua không nên chỉ dựa vào cụm từ này để kết luận sản phẩm “tốt hơn” hoặc “an toàn tuyệt đối”. Điều cần quan tâm là tiêu chuẩn cụ thể được áp dụng và những yêu cầu mà sản phẩm phải đáp ứng theo tiêu chuẩn đó.

“Đạt tiêu chuẩn” cũng không phải một khái niệm chung chung

Một cách diễn đạt khác thường gặp là “đạt tiêu chuẩn”. Tuy nhiên, để hiểu chính xác, cần xác định đạt theo tiêu chuẩn nào và việc phù hợp với tiêu chuẩn được xác định bằng phương thức nào.

Pháp luật hiện hành quy định hoạt động đánh giá sự phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; đồng thời quy định về công bố hợp chuẩn, công bố hợp quy và các phương thức đánh giá sự phù hợp. Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư 14/2026/TT-BKHCN quy định về công bố hợp chuẩn, công bố hợp quy và phương thức đánh giá sự phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Do đó, câu “sản phẩm đạt tiêu chuẩn” nếu đứng riêng có thể chưa cung cấp đủ thông tin để người tiêu dùng đánh giá sản phẩm. Người mua nên tìm hiểu tên hoặc mã tiêu chuẩn được viện dẫn, sản phẩm được đánh giá theo yêu cầu nào và thông tin công bố có thể kiểm chứng hay không.

Đặc biệt, không nên đánh đồng “đạt tiêu chuẩn” với việc được cơ quan nhà nước chứng nhận toàn diện về chất lượng. Việc đánh giá sự phù hợp với tiêu chuẩn có những nội dung, phương thức và phạm vi cụ thể. Chứng nhận hợp chuẩn cũng là một hình thức đánh giá sự phù hợp, không phải cách gọi chung cho mọi trường hợp doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn.

Ở chiều ngược lại, việc một sản phẩm áp dụng tiêu chuẩn cũng không có nghĩa doanh nghiệp chỉ cần đáp ứng tiêu chuẩn đó là đủ. Với những sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn kỹ thuật, doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng các yêu cầu bắt buộc tương ứng. Quy chuẩn kỹ thuật chính là căn cứ để thực hiện quản lý và đánh giá sự phù hợp đối với những đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh.

Người mua nên nhìn vào thông tin nào?

Thay vì chỉ chú ý đến những dòng chữ như “theo tiêu chuẩn” hay “đạt tiêu chuẩn”, người tiêu dùng nên xem tên tiêu chuẩn, mã hiệu tiêu chuẩn nếu được công bố, phạm vi áp dụng và những yêu cầu cụ thể mà sản phẩm được đánh giá.

Với các sản phẩm thuộc diện phải tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, người mua cũng cần phân biệt thông tin về hợp quy với thông tin về hợp chuẩn. Đây là hai khái niệm có giá trị và mục đích khác nhau trong hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Hiểu đúng những cụm từ này không có nghĩa người tiêu dùng phải biết hết các quy định kỹ thuật của từng sản phẩm. Điều quan trọng là không coi “theo tiêu chuẩn” hay “đạt tiêu chuẩn” như một lời khẳng định chung chung rằng sản phẩm đã đáp ứng mọi yêu cầu về chất lượng. Tiêu chuẩn cụ thể mới cho biết sản phẩm được xem xét trên những yêu cầu nào, còn các yêu cầu bắt buộc về an toàn, sức khỏe, môi trường... thuộc phạm vi quy chuẩn kỹ thuật phải được thực hiện theo quy định tương ứng.

Với người tiêu dùng, chỉ cần hình thành một thói quen đơn giản: khi thấy quảng cáo “đạt tiêu chuẩn”, hãy hỏi “tiêu chuẩn nào?”. Đây là cách tránh bị những cụm từ mang tính khẳng định chung làm cho hiểu sai về chất lượng thực tế của sản phẩm.

Cẩm Anh