Tiêu chuẩn - nền tảng thúc đẩy phát triển bền vững và hội nhập quốc tế

Tiêu chuẩn là công cụ đắc lực hỗ trợ doanh nghiệp phát triển. (Ảnh minh họa)

Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật (2025), tiêu chuẩn là quy định về đặc tính kỹ thuật và yêu cầu quản lý dùng làm chuẩn để phân loại, đánh giá sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ, quá trình, môi trường và các đối tượng khác trong hoạt động kinh tế - xã hội. Tiêu chuẩn do cơ quan, tổ chức, đơn vị công bố dưới dạng văn bản để tự nguyện áp dụng.

Xét về mặt lợi ích, trước hết, đối với doanh nghiệp, tiêu chuẩn không chỉ giúp chuẩn hóa quy trình mà còn là công cụ chiến lược để giải quyết những yêu cầu khắt khe của thị trường hiện đại. Việc áp dụng các tiêu chuẩn giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả vận hành, giảm lãng phí, cải thiện hệ thống quản lý và tối ưu chi phí. Nhờ đó, năng suất lao động được cải thiện, chất lượng sản phẩm được kiểm soát ổn định và khả năng cạnh tranh được nâng cao.

Chẳng hạn, tiêu chuẩn ISO 9001 về hệ thống quản lý chất lượng hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao sự hài lòng của khách hàng, cải thiện hình ảnh và gia tăng doanh số. Trong khi đó, ISO 14001 về quản lý môi trường giúp doanh nghiệp kiểm soát tác động của hoạt động sản xuất đối với môi trường, hướng tới phát triển bền vững và đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu.

Đối với người tiêu dùng, tiêu chuẩn là cơ sở tạo dựng niềm tin. Khi sản phẩm, dịch vụ tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế hoặc quốc gia, người tiêu dùng có thể yên tâm về tính an toàn, độ tin cậy và chất lượng. Các tiêu chuẩn về an toàn giao thông đường bộ, an toàn đồ chơi trẻ em hay bao bì y tế an toàn góp phần bảo vệ sức khỏe, quyền lợi của cộng đồng, đồng thời nâng cao chất lượng cuộc sống.

Đối với Chính phủ, tiêu chuẩn cung cấp các kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm và Chính phủ có thể sử dụng tiêu chuẩn để hỗ trợ chính sách công đem lại nhiều lợi ích như: mở cửa thương mại thế giới do tiêu chuẩn quốc tế được chấp nhận bởi nhiều chính phủ, nên sử dụng hoặc viện dẫn chúng trong các quy chuẩn quốc gia tạo thuận lợi cho sự di chuyển của hàng hóa, dịch vụ và công nghệ từ nước này sang nước khác; loại bỏ các rào cản trong thương mại với thế giới bằng cách cung cấp tiêu chuẩn làm cơ sở kỹ thuật trong điều khoản của các hiệp định thương mại ở cấp khu vực và quốc tế.

Hiện nay, việc xây dựng tiêu chuẩn phải đảm bảo một số nguyên tắc cơ bản như: Xây dựng tiêu chuẩn quốc gia phải bảo đảm sự tham gia đầy đủ, hiệu quả và tuân thủ nguyên tắc đồng thuận của các bên liên quan; Xây dựng tiêu chuẩn quốc gia phải ưu tiên hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài, trừ trường hợp không phù hợp với điều kiện địa lý, khí hậu, kỹ thuật, cơ sở hạ tầng, công nghệ đặc thù của Việt Nam hoặc ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia; Khuyến khích xây dựng tiêu chuẩn quốc gia trên cơ sở chấp nhận hoàn toàn tiệu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài theo hướng dẫn của Tổ chức tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO), phù hợp với điều kiện của Việt Nam; Tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn cơ sở không được trái với quy chuẩn kỹ thuật, văn bản quy phạm pháp luật;…

Các chuyên gia khẳng định, tiêu chuẩn không chỉ là thước đo chất lượng mà còn là nền tảng quan trọng thúc đẩy tăng trưởng bền vững, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cũng như của cả nền kinh tế trong tiến trình hội nhập toàn cầu.

Hoàng Bách