Tiêu chuẩn góp phần quan trọng hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng trở nên cấp thiết, “xanh hóa” không còn là xu hướng mang tính lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với mọi nền kinh tế. Để hiện thực hóa mục tiêu này, bên cạnh chính sách, công nghệ và nguồn lực tài chính, tiêu chuẩn đang được xem là công cụ nền tảng giúp định hướng và thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh một cách đồng bộ, hiệu quả.

Tiêu chuẩn không chỉ đưa ra các yêu cầu kỹ thuật, quy trình quản lý hay chỉ tiêu đánh giá cụ thể mà còn tạo ra “ngôn ngữ chung” giúp doanh nghiệp, cơ quan quản lý và thị trường cùng vận hành theo mục tiêu phát triển bền vững. Có thể nói, tiêu chuẩn chính là “chiếc la bàn” định hướng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng theo hướng thân thiện hơn với môi trường.

Hiện nay, Việt Nam đã xây dựng hệ thống hơn 14.000 tiêu chuẩn quốc gia (TCVN), trong đó trên 60% hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế và khu vực. Trong xu thế toàn cầu hướng tới tăng trưởng xanh, giảm phát thải và kinh tế tuần hoàn, việc rà soát, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn theo hướng phục vụ phát triển bền vững đang trở thành nhiệm vụ quan trọng.

Tiêu chuẩn đóng góp quan trọng vào tiến trình xanh hóa. (Ảnh minh họa)

Một trong những nhóm tiêu chuẩn có vai trò đặc biệt quan trọng là tiêu chuẩn về năng lượng xanh và tích hợp hệ thống. Đây được xem là nền tảng thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Các tiêu chuẩn liên quan đến điện mặt trời, điện gió, hydrogen xanh, hệ thống lưu trữ năng lượng hay kết nối lưới điện thông minh tạo nền tảng để doanh nghiệp tiếp cận nguồn năng lượng sạch, ổn định và an toàn.

Trong thực tế, khi triển khai các dự án điện tái tạo, doanh nghiệp phải tuân thủ hàng loạt tiêu chuẩn kỹ thuật nhằm bảo đảm hiệu quả vận hành và an toàn hệ thống. Việc áp dụng tiêu chuẩn giúp hạn chế rủi ro kỹ thuật, tối ưu hóa tiêu thụ năng lượng và nâng cao độ tin cậy của nguồn điện sạch. Đây cũng là cơ sở để các doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng năng lượng xanh toàn cầu.

Bên cạnh đó, nhóm tiêu chuẩn về sản phẩm xanh và vật liệu bền vững đang đóng vai trò ngày càng lớn trong thúc đẩy tiêu dùng xanh. Các tiêu chuẩn liên quan đến vật liệu tái chế, vật liệu sinh học phân hủy, sản phẩm phát thải thấp hay nhãn sinh thái giúp doanh nghiệp từng bước chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng giảm tác động môi trường.

Đáng chú ý, phương pháp đánh giá vòng đời sản phẩm (Life Cycle Assessment - LCA) đang trở thành công cụ quan trọng trong quản lý môi trường hiện đại. Thông qua LCA, doanh nghiệp có thể đánh giá toàn diện mức độ tác động môi trường của sản phẩm từ khâu nguyên liệu, sản xuất, vận chuyển cho tới tiêu dùng và thải bỏ. Nhờ đó, doanh nghiệp nhận diện được các công đoạn phát sinh phát thải lớn để có giải pháp cải tiến phù hợp, tiết kiệm tài nguyên và giảm lượng khí nhà kính.

Đối với các ngành công nghiệp có mức phát thải cao như xi măng, sắt thép, dệt may hay hóa chất, tiêu chuẩn về sản xuất sạch hơn và kinh tế tuần hoàn đang trở thành “tấm vé thông hành” để tiếp cận thị trường quốc tế. Các tiêu chuẩn này hướng tới việc giảm phát sinh chất thải, tăng khả năng tái chế, tái sử dụng vật liệu và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng tài nguyên trong toàn bộ chuỗi giá trị.

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam hiện nay đã áp dụng mô hình sản xuất tuần hoàn thông qua các tiêu chuẩn quản lý môi trường và quản lý năng lượng. Việc tận dụng phụ phẩm, tái sử dụng nước, tái chế nguyên vật liệu hay cải tiến quy trình nhằm giảm phát thải không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao hình ảnh thương hiệu và đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu lớn.

Trong xu hướng toàn cầu hóa xanh, tiêu chuẩn về đo lường, báo cáo và thẩm định phát thải khí nhà kính (MRV) cũng trở thành nội dung đặc biệt quan trọng. Đây là nền tảng để xây dựng thị trường carbon, thực hiện kiểm kê phát thải và đáp ứng các cơ chế quốc tế như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu.

Một hệ thống MRV được chuẩn hóa giúp doanh nghiệp đo lường phát thải một cách chính xác, minh bạch và có thể kiểm chứng. Từ đó, doanh nghiệp không chỉ xác định được cơ hội cắt giảm phát thải mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trong bối cảnh các yêu cầu về “dấu chân carbon” ngày càng khắt khe.

Song song với các tiêu chuẩn kỹ thuật, các tiêu chuẩn hệ thống quản lý cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình xanh hóa doanh nghiệp. Tiêu chuẩn ISO 14001 về hệ thống quản lý môi trường giúp doanh nghiệp kiểm soát các khía cạnh môi trường trong hoạt động sản xuất kinh doanh, giảm thiểu ô nhiễm và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Trong khi đó, ISO 50001 về hệ thống quản lý năng lượng hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng, giảm tiêu hao và tiết kiệm chi phí vận hành.

Ngoài ra, các tiêu chuẩn liên quan đến ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) đang trở thành xu hướng quản trị mới trên toàn cầu. Việc áp dụng các bộ tiêu chuẩn ESG vừa giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch, quản trị rủi ro vừa tạo lợi thế trong tiếp cận vốn đầu tư xanh và mở rộng thị trường.

Có thể thấy, tiêu chuẩn đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong tiến trình xanh hóa nền kinh tế. Trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, việc hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn phục vụ tăng trưởng xanh sẽ tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm. Đây không chỉ là công cụ kỹ thuật mà còn là nền tảng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và phát triển bền vững trong dài hạn.

Thanh Tùng