TP. Hồ Chí Minh lập “hàng rào số” trước áp lực hàng giả trên thị trường tiêu dùng

Trong bối cảnh thị trường tiêu dùng phát triển mạnh mẽ, TP. HCM đang phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ vấn nạn hàng giả, hàng nhái và hàng kém chất lượng. Là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước với quy mô giao thương rộng và hệ thống phân phối đa dạng, thành phố được xem là “mảnh đất màu mỡ” để các loại hàng hóa không rõ nguồn gốc len lỏi vào thị trường.

Thực tế ghi nhận, hàng giả không chỉ xuất hiện ở các mặt hàng thời trang mà còn lan sang nhiều nhóm hàng thiết yếu như mỹ phẩm, thực phẩm và đồ gia dụng, thậm chí cả các sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Đáng lo ngại, nhiều sản phẩm được làm giả với mức độ tinh vi cao, từ bao bì, nhãn mác đến mã vạch, khiến việc phân biệt thật – giả trở nên rất khó khăn ngay cả với người có kinh nghiệm.

Tại các khu vực mua sắm nổi tiếng như Saigon Square hay chợ Bến Thành, hàng giả, hàng nhái vẫn được bày bán công khai dưới nhiều hình thức. Các sản phẩm mang thương hiệu nổi tiếng như túi xách, giày dép, nước hoa được bán với giá chỉ bằng một phần nhỏ so với hàng chính hãng, thu hút lượng lớn người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ và khách du lịch.

TP. HCM xây dựng hàng rào số kiểm soát hàng hóa từ đầu vào để ngăn chặn tình trạng hàng giả, hàng nhái. Ảnh: Ngọc Lê/Lao động

Không chỉ tồn tại ở kênh bán lẻ truyền thống, hàng giả còn dịch chuyển mạnh sang môi trường trực tuyến. Các đối tượng lợi dụng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử để ẩn danh, liên tục thay đổi tài khoản, gây khó khăn cho việc kiểm soát và truy xuất nguồn gốc. Điều này khiến thị trường hàng giả ngày càng khó kiểm soát, đồng thời mở rộng phạm vi ảnh hưởng đến nhiều nhóm người tiêu dùng hơn.

Bên cạnh đó, một nguyên nhân quan trọng khiến hàng giả vẫn có “đất sống” là tâm lý chuộng hàng giá rẻ của một bộ phận người tiêu dùng. Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn, không ít người sẵn sàng chấp nhận rủi ro về chất lượng để đổi lấy mức giá thấp, vô tình tiếp tay cho thị trường hàng giả phát triển.

Ngoài ra, những lỗ hổng trong kiểm soát nguồn gốc và giấy tờ sản phẩm cũng là vấn đề đáng lo ngại. Một số đối tượng có thể làm giả chứng nhận chất lượng hoặc hợp thức hóa hồ sơ, khiến hàng hóa kém chất lượng vẫn lọt vào hệ thống phân phối. Đây được xem là một trong những thách thức lớn đối với cơ quan quản lý trong việc bảo vệ thị trường tiêu dùng.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ông Đào Hà Trung - Chủ tịch Hội Công nghệ cao TP. HCM cho biết, đơn vị đang phối hợp với các Tổng lãnh sự quán của những quốc gia có hàng hóa xuất khẩu vào Việt Nam, cùng các tập đoàn kiểm định đa quốc gia, nhằm xây dựng cổng dữ liệu sản phẩm bị thu hồi trên phạm vi toàn cầu. Hệ thống này dự kiến cho phép các nhà bán lẻ tại TP. HCM chủ động tra cứu, nhận diện sớm những sản phẩm đã bị cảnh báo hoặc thu hồi ở nước ngoài, từ đó kiểm soát chặt chẽ ngay từ khâu đưa hàng vào hệ thống phân phối. Đáng chú ý, các nhóm hàng dành cho người cao tuổi, trẻ em và phụ nữ mang thai sẽ được ưu tiên rà soát do có mức độ rủi ro cao hơn.

Song song đó, Hội Công nghệ cao TP. HCM đã phối hợp với Sở Công Thương, 12 chuỗi bán lẻ và 26 phòng kiểm nghiệm triển khai chương trình kiểm soát chất lượng hàng hóa theo hướng xuyên suốt. Nền tảng này cho phép quản lý toàn bộ hồ sơ sản phẩm, từ chứng chỉ, bao bì, thông tin nguồn gốc - xuất xứ đến kết quả kiểm nghiệm, đồng thời tích hợp chức năng xác thực nhằm phát hiện và loại bỏ giấy tờ giả - một trong những “lỗ hổng” lớn của chuỗi cung ứng hiện nay.

Việc ứng dụng các công nghệ như blockchain và trí tuệ nhân tạo (AI) cũng giúp tăng khả năng truy xuất dữ liệu, phát hiện bất thường và đồng bộ thông tin giữa các bên liên quan.

Đại diện Sở Công Thương TP. HCM cho rằng, việc kết nối dữ liệu thu hồi sản phẩm trên phạm vi quốc tế sẽ giúp thành phố chủ động hơn trong công tác quản lý thị trường, đặc biệt khi hàng hóa nhập khẩu ngày càng đa dạng. Đây cũng là bước đi quan trọng để nâng cao tiêu chuẩn an toàn tiêu dùng, tiệm cận với các thông lệ quản lý tiên tiến trên thế giới.

Ở một hướng đi cụ thể hơn trong kiểm soát nguồn cung, ông Nguyễn Minh Hùng - Phó trưởng phòng Quản lý Thương mại (Sở Công Thương TP. HCM), cho biết, thành phố đã đưa vào vận hành thử nghiệm sàn giao dịch thịt lợn và dự kiến chính thức hoạt động vào cuối tháng 4. Mô hình này giúp rút ngắn chuỗi cung ứng từ trang trại đến điểm bán lẻ, không chỉ đảm bảo chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc, mà còn tối ưu chi phí trung gian, góp phần ổn định giá bán lẻ và hài hòa lợi ích giữa các khâu trong chuỗi.

An Dương (T/h)