Trung Quốc tiên phong xây dựng tiêu chuẩn quốc tế về giao diện não – máy tính

Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) đã công bố một tiêu chuẩn quốc tế về kiến ​​trúc tham chiếu cho giao diện não-máy tính (BCI), do Trung Quốc dẫn đầu. Tiêu chuẩn này thiết lập một khung kỹ thuật hoàn chỉnh bao gồm các khái niệm, ứng dụng, chức năng và triển khai, đánh dấu một thành tựu quan trọng khác của Trung Quốc trong lĩnh vực tiêu chuẩn hóa quốc tế về BCI.

Giao diện não – máy tính là công nghệ cho phép thiết lập kênh trao đổi thông tin giữa hoạt động thần kinh của con người và thiết bị bên ngoài. Thông qua việc thu nhận, xử lý và diễn giải tín hiệu não, hệ thống có thể chuyển những tín hiệu này thành lệnh điều khiển máy tính, cánh tay robot hoặc thiết bị hỗ trợ vận động mà không nhất thiết phải thông qua các thao tác cơ học thông thường.

Công nghệ này đang từng bước vượt ra khỏi phạm vi phòng thí nghiệm để ứng dụng trong phục hồi chức năng, chăm sóc sức khỏe, sản xuất công nghiệp và an toàn giao thông. Tuy nhiên, sự khác biệt giữa các phương pháp thu nhận tín hiệu, thiết kế hệ thống và mục đích sử dụng đặt ra yêu cầu phải có một kiến trúc kỹ thuật chung, giúp các tổ chức nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý có cơ sở thống nhất khi phát triển và đánh giá công nghệ.

Trung Quốc đạt được bước đột phá trong các tiêu chuẩn quốc tế về giao diện não-máy tính. 

Thiết lập khung kỹ thuật thống nhất cho giao diện não – máy tính

Tiêu chuẩn quốc tế mới được xây dựng dưới sự chủ trì của các chuyên gia Trung Quốc, đồng thời có sự tham gia của các chuyên gia đến từ Italy, Hàn Quốc, Anh, Ấn Độ, Mỹ và một số quốc gia khác.

Điểm đáng chú ý là tiêu chuẩn tiếp cận giao diện não – máy tính từ bốn vấn đề nền tảng: công nghệ này là gì, được sử dụng như thế nào, có những chức năng gì và được triển khai bằng phương thức nào. Trên cơ sở đó, tài liệu xây dựng một khung kỹ thuật bao quát các khái niệm, ứng dụng, chức năng và phương thức triển khai hệ thống.

Thay vì chỉ tập trung vào một thiết bị hoặc một phương pháp thu nhận tín hiệu cụ thể, tiêu chuẩn hướng đến việc mô tả kiến trúc tổng thể của hệ thống giao diện não – máy tính. Cách tiếp cận này có ý nghĩa quan trọng bởi các hệ thống hiện nay có thể sử dụng những công nghệ khác nhau, từ thiết bị không xâm lấn đặt bên ngoài cơ thể đến những giải pháp có sự can thiệp vào hệ thần kinh.

Việc thống nhất cách hiểu về thành phần hệ thống, ranh giới chức năng và mô hình triển khai sẽ giúp các bên liên quan có chung cơ sở kỹ thuật trong nghiên cứu và phát triển sản phẩm. Đồng thời, đây còn là nền tảng để tiếp tục xây dựng những tiêu chuẩn chuyên biệt về dữ liệu, giao diện kết nối, phương pháp thử nghiệm và ứng dụng thực tế.

Bên cạnh đó, hệ thống tiêu chuẩn quốc tế trong lĩnh vực này còn có ISO/IEC 8663:2025 về thuật ngữ và ISO/IEC TS 27571:2026 về định dạng dữ liệu thu thập thông tin não không xâm lấn.

Thúc đẩy ứng dụng trong y tế và phục hồi chức năng

Trung Quốc đang đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng giao diện não – máy tính, đặc biệt trong y tế, phục hồi chức năng và hỗ trợ người bị suy giảm khả năng vận động. Đáng chú ý, nước này đã có bước tiến trong việc đưa thiết bị giao diện não – máy tính xâm lấn ra thị trường. Cơ quan quản lý bảo hiểm y tế Trung Quốc cũng đã cấp mã bảo hiểm y tế cho sản phẩm, góp phần tạo điều kiện để công nghệ được ứng dụng trong hoạt động khám, chữa bệnh.

Tháng 3/2026, Trung Quốc tiếp tục triển khai thử nghiệm lâm sàng hệ thống giao diện não – máy tính bán xâm lấn Beinao-1. Đồng thời, nhiều cơ sở y tế tại Bắc Kinh, Thiên Tân, Quảng Châu, Vũ Hán và Nam Kinh đã thành lập các phòng khám chuyên biệt hoặc khu nghiên cứu lâm sàng dành cho công nghệ này.

Hiện nay, các sản phẩm giao diện não – máy tính do Trung Quốc phát triển đang được ứng dụng trong hỗ trợ chẩn đoán bệnh, phục hồi vận động, điều biến thần kinh đối với một số bệnh như Parkinson, động kinh và giám sát an toàn tại những công việc có nguy cơ cao.

Tuy nhiên, để công nghệ được ứng dụng rộng rãi, các nhà phát triển vẫn cần giải quyết những yêu cầu về độ chính xác của tín hiệu, tính ổn định của thiết bị, an toàn cho người sử dụng và bảo vệ dữ liệu thần kinh. Việc xây dựng kiến trúc tham chiếu thống nhất được xem là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện các yêu cầu kỹ thuật liên quan.

Tiêu chuẩn hóa gắn với chiến lược phát triển công nghệ

Việc Trung Quốc chủ trì xây dựng tiêu chuẩn quốc tế diễn ra trong bối cảnh nước này xác định giao diện não – máy tính là một trong những lĩnh vực công nghệ cần ưu tiên phát triển.

Theo dự báo của CCID Consulting, quy mô thị trường giao diện não – máy tính tại Trung Quốc có thể đạt 6,14 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 917,6 triệu USD vào năm 2028, với tốc độ tăng trưởng bình quân hằng năm khoảng 17,7% trong giai đoạn 2024–2028.

Dù có nhiều lợi thế về nghiên cứu và ứng dụng, các chuyên gia Trung Quốc nhận định nước này vẫn cần tiếp tục phát triển công nghệ điện cực hiệu năng cao, thiết bị cấy ghép, chip tiêu thụ điện năng thấp và những nền tảng kỹ thuật cốt lõi nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống.

Trong bối cảnh đó, việc ISO công bố ISO/IEC 27572:2026 không chỉ ghi nhận vai trò của Trung Quốc trong xây dựng tiêu chuẩn quốc tế mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển có hệ thống của công nghệ giao diện não – máy tính. Khi các ứng dụng ngày càng mở rộng, tiêu chuẩn hóa sẽ là cơ sở quan trọng để nâng cao khả năng tương thích giữa các hệ thống, hỗ trợ đánh giá chất lượng và tạo điều kiện đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.

Bảo Linh