Trung Quốc xây dựng hơn 100 tiêu chuẩn cho robot hình người

Theo dự thảo hướng dẫn của Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT), nước này đặt mục tiêu xây dựng ít nhất 100 tiêu chuẩn trọng điểm cho ngành công nghiệp robot hình người vào năm 2028, qua đó hình thành nền tảng kỹ thuật thống nhất cho một lĩnh vực đang phát triển nhanh.

Dự thảo hướng dẫn xây dựng hệ thống tiêu chuẩn quốc gia cho ngành robot hình người được lấy ý kiến công chúng từ ngày 25/8 đến 23/9. Theo kế hoạch, hệ thống tiêu chuẩn sẽ bao quát nhiều nội dung, từ phương pháp kiểm tra, đánh giá năng lực; công nghệ, nền tảng và hệ thống cốt lõi; các kịch bản ứng dụng đến yêu cầu về an toàn. Đến năm 2028, Trung Quốc hướng tới hình thành một hệ thống tiêu chuẩn đồng bộ, có cơ sở khoa học và khả năng phối hợp, đồng thời thu hút hơn 200 doanh nghiệp tham gia thúc đẩy, triển khai các tiêu chuẩn.

Trong dự thảo, robot hình người được xác định là thế hệ thiết bị đầu cuối thông minh mới, được điều khiển bằng trí tuệ nhân tạo (AI), có hình dáng và năng lực tương tự con người, đồng thời có khả năng tự động thực hiện các nhiệm vụ phức tạp.

 Trung Quốc dự kiến xây dựng tiêu chuẩn quan trọng cho ngành robot hình người.

Sự phát triển nhanh của lĩnh vực này đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về một bộ quy tắc chung, đặc biệt đối với thuật ngữ, giao diện, phương pháp thử nghiệm và đánh giá. Đây được xem là cơ sở quan trọng để định hướng đổi mới công nghệ, phát triển sản phẩm cũng như mở rộng ứng dụng robot hình người trên quy mô lớn. Hiện có hơn 100 tiêu chuẩn liên quan đến robot hình người đang được xây dựng hoặc nghiên cứu sơ bộ tại Trung Quốc và nhiều quốc gia khác.

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là chuẩn hóa phương pháp đánh giá năng lực của robot hình người, giúp thiết lập cơ sở thống nhất để xác định và so sánh khả năng hoạt động của các sản phẩm. Dự thảo cũng đề xuất thống nhất định nghĩa về mã định danh duy nhất, quy tắc mã hóa và cơ chế nhận dạng đối với robot hình người.

Đối với lĩnh vực sản xuất, hệ thống tiêu chuẩn dự kiến đưa ra các yêu cầu cụ thể về khả năng vận hành và thích ứng với môi trường của robot hình người khi làm việc trong những môi trường công nghiệp có cấu trúc hoặc bán cấu trúc. Đây là những yếu tố đặc biệt quan trọng khi robot chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang tham gia trực tiếp vào dây chuyền sản xuất.

Thực tế, môi trường công nghiệp đặt ra yêu cầu khắt khe hơn nhiều so với trình diễn trong phòng thí nghiệm. Bụi hoặc hiện tượng phản chiếu có thể ảnh hưởng đến khả năng nhận biết môi trường của robot, trong khi việc vận hành liên tục đòi hỏi độ bền cao, khả năng quản lý nhiệt tốt và tuổi thọ linh kiện đủ lớn. Vì vậy, xây dựng các giao diện chung và yêu cầu an toàn thống nhất đang trở thành vấn đề thực tiễn khi robot hình người được triển khai ngày càng rộng rãi.

Động thái thúc đẩy tiêu chuẩn hóa diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc tăng tốc đưa robot hình người vào các môi trường thực tế. Tháng 6/2026, MIIT cùng cơ quan quản lý tài sản nhà nước của Trung Quốc đã khởi động một sáng kiến đào tạo, hướng tới xác thực ứng dụng và triển khai thường xuyên robot trong các kịch bản tiêu biểu vào cuối năm 2026, đồng thời xây dựng năng lực triển khai ở quy mô 10.000 đơn vị.

Quy mô phát triển của ngành cũng đang mở rộng nhanh chóng. Tại cuộc họp báo ngày 20/7, MIIT cho biết Trung Quốc đã phát triển hơn 400 mẫu robot hình người, chiếm hơn một nửa tổng số mẫu robot loại này trên toàn cầu.

Đáng chú ý, hệ thống tiêu chuẩn được đề xuất không chỉ tập trung vào công nghệ và hiệu suất vận hành. Dự thảo còn đặt vấn đề xây dựng tiêu chuẩn đối với yêu cầu đạo đức và đánh giá tác động xã hội trong quá trình phát triển, ứng dụng robot hình người. Cách tiếp cận này cho thấy an toàn và đạo đức được đặt song hành với hiệu suất kỹ thuật và khả năng thương mại hóa khi công nghệ ngày càng tham gia sâu vào hoạt động sản xuất và đời sống.

Theo dự thảo, toàn bộ khuôn khổ tiêu chuẩn sẽ được xây dựng theo hướng hệ thống, toàn diện, ưu tiên giải quyết những nhu cầu cấp thiết của ngành và có khả năng cập nhật linh hoạt trước tốc độ phát triển nhanh của công nghệ. Việc sớm hình thành “ngôn ngữ chung” về kỹ thuật, đánh giá, an toàn và ứng dụng được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để Trung Quốc thúc đẩy robot hình người từ giai đoạn phát triển sản phẩm sang sản xuất và ứng dụng quy mô lớn.

Bảo Linh