Từ sản lượng đến giá trị: Bước chuyển của nông nghiệp thời công nghệ

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, việc ứng dụng khoa học công nghệ đang trở thành “điểm phân định” giữa sản xuất manh mún và nông nghiệp giá trị cao. Những số liệu từ các địa phương cho thấy, nơi nào chuyển đổi sớm, nơi đó tạo ra bước nhảy rõ rệt về năng suất và thu nhập.

Tại Phú Thọ, khoa học công nghệ không còn là khái niệm mà đã đi vào thực tiễn sản xuất. Chỉ tính riêng trong chương trình OCOP, toàn tỉnh hiện có 142 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên, trong đó 46 sản phẩm đạt 4 sao. Ở quy mô lớn hơn, con số này đã tăng lên gần 600 sản phẩm OCOP, với 6 sản phẩm đạt 5 sao cấp quốc gia.

Sơ chế sản phẩm tại Công ty TNHH Agriex thuộc Khu công nghiệp Phú Hội.

Không chỉ dừng ở số lượng, mức độ đầu tư cho công nghệ cũng rất đáng chú ý. Giai đoạn 2019 - 2022, địa phương đã hỗ trợ 43 dự án đổi mới công nghệ với tổng kinh phí hơn 15,3 tỷ đồng, chuyển giao trên 300 quy trình công nghệ, đào tạo hơn 500 cán bộ kỹ thuật và tập huấn cho trên 10.000 lượt người. Những con số này phản ánh rõ xu hướng: sản xuất nông nghiệp đang được “công nghiệp hóa” từ gốc.

Cùng với đó, Phú Thọ hiện có 501 hợp tác xã, 342 trang trại và 75 làng nghề, tạo nền tảng để mở rộng sản xuất hàng hóa quy mô lớn. Đây chính là điều kiện để năng suất không chỉ tăng về sản lượng mà còn tăng về giá trị thông qua tiêu chuẩn hóa và xây dựng thương hiệu.

Nếu Phú Thọ thể hiện vai trò nền tảng của khoa học kỹ thuật, thì Lâm Đồng là bước tiến xa hơn - nơi công nghệ trực tiếp tạo ra giá trị kinh tế vượt trội. Với việc phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nhiều mô hình tại đây đạt giá trị sản xuất từ 400–500 triệu đồng/ha/năm, thậm chí có nơi lên tới hàng tỷ đồng/ha. Điều này cho thấy cùng một diện tích nhưng giá trị tạo ra có thể gấp nhiều lần nhờ công nghệ và quản trị hiện đại.

Trong khi đó, Sơn La lại cho thấy cách tiếp cận theo hướng quy mô và chuỗi giá trị. Toàn tỉnh hiện có 84.784 ha cây ăn quả, sản lượng năm 2023 đạt khoảng 451.779 tấn, tăng 28% so với năm trước. Không chỉ tăng sản lượng, địa phương còn xây dựng được 261 chuỗi cung ứng nông sản an toàn, 22.459 ha sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và tương đương, cùng 110 sản phẩm OCOP.

Những con số này cho thấy sự thay đổi rõ rệt: từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất theo chuỗi, từ bán thô sang chế biến và xây dựng thương hiệu. Đây chính là yếu tố giúp nông sản Sơn La không chỉ tiêu thụ nội địa mà còn mở rộng ra thị trường xuất khẩu.

Chế biến mắc ca tại Công ty TNHH MTV Đạt Thủy, xã Mai Sơn.

Điểm chung giữa các địa phương là công nghệ không còn đứng riêng lẻ, mà gắn chặt với chương trình OCOP và chuỗi giá trị. Việc chuẩn hóa sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, cải tiến bao bì đã giúp nông sản “lột xác” từ hàng hóa thô sang sản phẩm có thương hiệu.

Tuy nhiên, nhìn từ những con số này cũng thấy rõ: nếu không chuyển đổi, nông nghiệp sẽ bị mắc kẹt trong vòng xoáy sản lượng thấp, giá trị thấp. Ngược lại, nơi nào đầu tư bài bản vào công nghệ, nơi đó không chỉ tăng năng suất mà còn kiểm soát được chất lượng và thị trường đầu ra.

Bài toán đặt ra lúc này không còn là “có làm công nghệ hay không”, mà là làm nhanh đến đâu và làm đồng bộ đến mức nào. Khi công nghệ, OCOP và chuỗi giá trị được kết nối, năng suất mới thực sự được nâng lên theo nghĩa đầy đủ: không chỉ nhiều hơn, mà còn đáng giá hơn.

Thanh Hiền