Vật liệu đồng bộ, thi công nhanh: Bài toán năng suất trong xây dựng

Khi vật liệu trở thành một phần của bài toán năng suất

Trong xây dựng, nhiều công việc được thực hiện nối tiếp nhau. Một công đoạn hoàn thành mới tạo điều kiện để công đoạn tiếp theo bắt đầu. Vì vậy, việc thiếu vật liệu, vật liệu không phù hợp hoặc cung ứng không đúng thời điểm đều có thể làm gián đoạn quá trình thi công.

Ở góc độ doanh nghiệp, quản lý vật liệu vì thế không chỉ là câu chuyện mua đủ số lượng. Vật liệu cần phù hợp với thiết kế, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và được kiểm soát trong quá trình đưa vào công trình. Khi các yếu tố này được chuẩn bị từ trước, công trường sẽ hạn chế hơn tình trạng phải điều chỉnh hoặc xử lý lại trong quá trình thi công.

Đây cũng là điểm có liên quan trực tiếp đến năng suất. Thay vì dành nhiều thời gian cho những công việc phát sinh, nhân lực có thể tập trung vào các công đoạn đã được xác định trong kế hoạch. Năng suất khi đó không đơn thuần là làm nhanh hơn mà còn là tổ chức công việc hợp lý hơn, giảm thời gian chờ và hạn chế việc làm lại.

Quản lý chất lượng vật liệu cũng được đặt trong hệ thống quản lý chung đối với sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng. Hiện nay, Thông tư 41/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng quy định về quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Điều này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải chú trọng hơn đến việc lựa chọn và kiểm soát vật liệu trước khi đưa vào sử dụng, thay vì chỉ quan tâm đến tiến độ cung ứng.

Cấu kiện sản xuất sẵn và yêu cầu đồng bộ

Một trong những hướng có thể giúp thay đổi cách tổ chức thi công là sử dụng các cấu kiện được sản xuất sẵn. Với phương án này, một phần công việc được thực hiện tại cơ sở sản xuất, sau đó cấu kiện được vận chuyển đến công trường để lắp dựng.

Đối với kết cấu bê tông và bê tông cốt thép lắp ghép, hệ thống tiêu chuẩn quốc gia đã có quy định cụ thể về thi công và nghiệm thu. TCVN 9115:2019 có phạm vi áp dụng đối với công tác thi công, kiểm tra và nghiệm thu kết cấu lắp ghép từ cấu kiện bê tông, bê tông cốt thép thường và bê tông cốt thép ứng lực trước trong các công trình dân dụng và công nghiệp.

Vật liệu xây dựng được kiểm soát về chất lượng và cung ứng phù hợp với kế hoạch thi công, góp phần bảo đảm tiến độ công trình.

Việc chuyển một số công đoạn sang sản xuất sẵn có thể giúp công trường giảm khối lượng công việc thực hiện trực tiếp tại hiện trường. Tuy nhiên, hiệu quả không đến từ riêng bản thân cấu kiện. Thiết kế, kích thước, yêu cầu kỹ thuật, phương án vận chuyển và lắp dựng cần được tính toán phù hợp ngay từ đầu.

Nếu các khâu này không được phối hợp, lợi thế của cấu kiện sản xuất sẵn có thể không phát huy đầy đủ. Chẳng hạn, cấu kiện được đưa đến công trường nhưng chưa có điều kiện lắp dựng phù hợp sẽ tạo thêm khâu chờ đợi, lưu giữ và tổ chức lại mặt bằng.

Vì vậy, nói đến vật liệu đồng bộ cũng là nói đến sự đồng bộ giữa thiết kế, sản xuất, vận chuyển và thi công.

Chuẩn hóa để giảm việc làm lại

Trong quá trình xây dựng, những công việc phải sửa chữa hoặc thực hiện lại thường làm phát sinh thêm nhân công, vật liệu và thời gian. Đây là lý do kiểm soát chất lượng đầu vào có ý nghĩa đối với cả năng suất.

Với vật liệu và cấu kiện được kiểm soát theo yêu cầu kỹ thuật, người thi công có cơ sở để thực hiện công việc theo quy trình đã xác định. Các bước kiểm tra, nghiệm thu cũng có thể được tổ chức rõ ràng hơn.

Hệ thống tiêu chuẩn quốc gia có nhiều tiêu chuẩn liên quan đến vật liệu, cấu kiện và công tác thi công. Việc áp dụng tiêu chuẩn phù hợp giúp các bên tham gia có cơ sở kỹ thuật thống nhất trong quá trình thiết kế, sản xuất và thi công. 

Đối với doanh nghiệp xây dựng, điều quan trọng không phải là sử dụng càng nhiều tiêu chuẩn càng tốt mà là xác định đúng những yêu cầu kỹ thuật cần áp dụng cho từng loại vật liệu, cấu kiện và công việc cụ thể.

Khi yêu cầu được xác định rõ ngay từ đầu, việc lựa chọn vật liệu và kiểm tra đầu vào cũng thuận lợi hơn. Đây là tiền đề để hạn chế sai sót trong quá trình thi công.

Từ cung ứng vật liệu đến tổ chức công trường

Một công trình có nhiều loại vật liệu và nhiều đơn vị cùng tham gia. Do đó, năng suất không chỉ phụ thuộc vào khả năng làm việc của từng nhóm công nhân mà còn phụ thuộc vào cách các nguồn lực được phối hợp.

Vật liệu đến đúng thời điểm giúp công việc được triển khai theo kế hoạch. Vật liệu phù hợp giúp hạn chế xử lý lại. Cấu kiện có tính đồng bộ với thiết kế giúp quá trình lắp dựng thuận lợi hơn. Những yếu tố này liên kết với nhau và cùng tác động đến cách tổ chức thi công.

Đặc biệt, với những công trình sử dụng nhiều cấu kiện sản xuất sẵn, yêu cầu phối hợp càng rõ hơn. Từ khâu thiết kế, đặt hàng, sản xuất đến vận chuyển và lắp dựng đều cần được tính toán theo trình tự. Chỉ một khâu không đáp ứng đúng kế hoạch cũng có thể ảnh hưởng đến những công việc phía sau.

Bởi vậy, nâng cao năng suất trong xây dựng không nhất thiết phải bắt đầu bằng việc tăng số lượng nhân công. Doanh nghiệp có thể nhìn lại cách tổ chức toàn bộ quá trình, từ lựa chọn vật liệu đến cung ứng và thi công, để tìm ra những điểm gây chờ đợi, thao tác thừa hoặc phải làm lại.

Vật liệu đồng bộ không tự động khiến một công trình thi công nhanh hơn. Nhưng khi vật liệu phù hợp với thiết kế, được kiểm soát về chất lượng và cung ứng gắn với kế hoạch thi công, doanh nghiệp có thêm điều kiện để tổ chức công việc hiệu quả hơn.

Đó cũng là cách tiếp cận mà bài toán năng suất trong xây dựng cần hướng tới không chỉ làm nhanh một công đoạn, mà giảm những khoảng chờ và sai sót trong cả quá trình, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu chất lượng của công trình.

Hùng Anh