Vi nhựa siêu nhỏ trong bữa ăn và đồ uống: Hệ lụy cho sức khỏe

Vi nhựa len lỏi từ hải sản cao cấp

Nghiên cứu của Đại học Dalhousie (Canada) trên 16 con tôm hùm lấy từ bờ Đông Canada phát hiện vi nhựa trong phần thịt, tức là phần người tiêu dùng ăn trực tiếp. Trung bình mỗi gam thịt tôm chứa 6 đến 7 hạt vi nhựa có kích thước khoảng 3,65 micromet, siêu nhỏ và không thể nhìn thấy bằng mắt thường.

Các hạt nhựa được xác định gồm ethylene-vinyl acetate (EVA) thường dùng trong giày dép, ván lướt sóng, polyester trong quần áo và nội thất, và polysulfone trong thiết bị y tế. Những nguồn này có thể xuất phát từ sợi vải, keo hoặc vật liệu công nghiệp. Các nhà khoa học cảnh báo vi nhựa không chỉ ảnh hưởng tới hải sản mà còn tích tụ trong cơ thể người thông qua chuỗi thức ăn, đồng thời đã từng được tìm thấy trong máu, nhau thai và một số mô cơ thể.

Con đường xâm nhập của vi nhựa vào cơ thể người rất đa dạng. Vi nhựa có thể theo thực phẩm như hải sản, muối, nước đóng chai vào đường tiêu hóa, hít vào từ không khí chứa bụi nhựa siêu nhỏ, tiếp xúc qua da hoặc miệng từ mỹ phẩm và dụng cụ vệ sinh, hoặc tích tụ dần trong mô cơ thể theo thời gian. Nghiên cứu còn phát hiện vi nhựa trong nhau thai, cho thấy mẹ có thể truyền những hạt nhựa này cho thai nhi, đặt ra lo ngại về tác động lâu dài đối với sự phát triển của trẻ.

Ảnh minh họa.

Đồ uống dùng một lần và nguy cơ bị “thích mê”

Đồ uống dùng một lần, đặc biệt là trà và cà phê, cũng là nguồn vi nhựa khó nhận biết. Nghiên cứu của Đại học Birmingham (Anh) trên 155 loại đồ uống nóng và lạnh cho thấy, ly nhựa dùng một lần đựng trà nóng hoặc cà phê nóng chứa lượng vi nhựa rất cao, trung bình 22 hạt mỗi ly, cao hơn đáng kể so với ly thủy tinh khoảng 14 hạt. Nhiệt độ cao làm tăng quá trình giải phóng các hạt nhựa từ ly nhựa, khiến người dùng vô tình hấp thụ vào cơ thể mỗi ngày. Giới trẻ Việt, vốn ưa chuộng các loại đồ uống “mang đi”, đang trở thành nhóm đối tượng tiếp xúc vi nhựa nhiều nhất, trong khi đa số không nhận thức được mối nguy tiềm ẩn này.

Vi nhựa khi xâm nhập cơ thể mang theo các hóa chất độc hại như BPA, phthalates, kim loại nặng và các chất ô nhiễm khác, có thể gây viêm mãn tính, rối loạn nội tiết, ảnh hưởng tới tim mạch, sinh sản, thậm chí ung thư. Trong đường hô hấp, vi nhựa có thể gây tổn thương mô phổi, tăng nguy cơ viêm hoặc bệnh phổi mãn tính. Các hạt nhựa từ mỹ phẩm hoặc dụng cụ vệ sinh cũng lặng lẽ xâm nhập cơ thể, làm gia tăng nguy cơ sức khỏe lâu dài.

Để giảm thiểu tác động của vi nhựa, việc thay đổi thói quen hàng ngày là bước đầu tiên quan trọng. Người tiêu dùng nên hạn chế sử dụng đồ nhựa dùng một lần và ưu tiên cốc, hộp làm từ thủy tinh hoặc inox, đặc biệt khi đựng đồ nóng. Không nên hâm nóng thực phẩm trong hộp nhựa, tránh dùng ly nhựa khi uống trà hoặc cà phê, và lựa chọn đồ dùng cá nhân không chứa microbeads hoặc PFAS. Việc tái sử dụng, tái chế nhựa, giảm rác thải nhựa và ủng hộ các chính sách kiểm soát vi nhựa là những biện pháp cần thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường.

Vi nhựa không còn là vấn đề xa xôi chỉ liên quan đến môi trường. Nó đã xuất hiện trong từng bữa ăn, hơi thở và cả dòng tuần hoàn của cơ thể. Nhận thức đúng mức và hành động kịp thời là cách duy nhất để giảm tiếp xúc và bảo vệ sức khỏe lâu dài trước “mối nguy vô hình” này.

Thanh Hiền (t/h)