Việt Nam - Hoa Kỳ: Thúc đẩy khả năng triển khai các dự án năng lượng tiên tiến tại Việt Nam

Ngày 8/5/2026, tại NIC Hòa Lạc (Hà Nội), Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (Bộ Tài chính) phối hợp với EXCEL Services Corporation (Hoa Kỳ) tổ chức Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam – Hoa Kỳ với chủ đề phát triển năng lượng tiên tiến phục vụ các ngành công nghệ chiến lược.

Diễn đàn lần này tiếp nối các hoạt động hợp tác đã được thiết lập giữa NIC và EXCEL Services Corporation trong khuôn khổ chương trình GBIC tại Hoa Kỳ vào tháng 3/2026, đồng thời tạo không gian đối thoại giữa các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp, chuyên gia và nhà đầu tư nhằm trao đổi về định hướng phát triển, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và thúc đẩy khả năng triển khai các dự án năng lượng tiên tiến tại Việt Nam.

Sự kiện có sự tham gia của đại diện các bộ, ngành, tập đoàn công nghệ và năng lượng, các cơ sở nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức đầu tư trong và ngoài nước.

Ông Võ Xuân Hoài- Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia phát biểu tại sự kiện

Theo các chuyên gia, năng lượng đang ngày càng trở thành yếu tố nền tảng của hệ sinh thái công nghệ hiện đại. Sự phát triển nhanh chóng của các lĩnh vực như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và trung tâm dữ liệu kéo theo nhu cầu về nguồn điện quy mô lớn, ổn định và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng cao.

Trên thế giới, nhiều quốc gia và tập đoàn công nghệ đang đẩy mạnh đầu tư vào các giải pháp năng lượng tiên tiến, trong đó có các mô hình năng lượng hạt nhân thế hệ mới như lò phản ứng mô-đun nhỏ, kết hợp với các hệ thống lưu trữ và điều hành thông minh nhằm bảo đảm tính liên tục và hiệu quả của hoạt động sản xuất và vận hành công nghệ cao. Những xu hướng này đặt ra yêu cầu đối với Việt Nam trong việc chủ động phát triển hạ tầng năng lượng phù hợp, đi trước một bước để tạo điều kiện cho các ngành công nghệ chiến lược phát triển bền vững và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong định hướng đó, việc thúc đẩy nghiên cứu, tiếp thu và từng bước làm chủ các công nghệ năng lượng tiên tiến, bao gồm cả năng lượng hạt nhân an toàn và hiện đại, được xác định là một trong những yếu tố quan trọng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đồng thời, quá trình này cũng gắn chặt với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hoàn thiện thể chế và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ, nơi các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và đối tác quốc tế có thể cùng tham gia, chia sẻ nguồn lực và triển khai các dự án cụ thể.

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Võ Xuân Hoài- Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia nhấn mạnh, trong bối cảnh các ngành công nghệ chiến lược ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng năng lượng quy mô lớn, ổn định và bền vững, việc phát triển các giải pháp năng lượng tiên tiến có ý nghĩa quan trọng đối với năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế và mục tiêu tăng trưởng 02 con số trong thời gian tới.

Ông Hoài cho rằng, Diễn đàn là dịp để tăng cường kết nối giữa các chủ thể trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp đến các đối tác quốc tế, qua đó thúc đẩy hợp tác trong nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực, hướng tới từng bước hình thành nền tảng năng lượng phù hợp cho sự phát triển của các ngành công nghệ chiến lược tại Việt Nam.

Các ý kiến tại Diễn đàn cho thấy sự thống nhất cao về vai trò then chốt của năng lượng tiên tiến đối với sự phát triển của các ngành công nghệ chiến lược. Từ góc độ doanh nghiệp, yêu cầu về nguồn điện ổn định, chất lượng cao và đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật là điều kiện quan trọng để thu hút và duy trì các dự án đầu tư công nghệ cao.

Ông James Voss- Phó Chủ tịch EXCEL Services Corporation- cho biết, doanh nghiệp đang nghiên cứu và phát triển các giải pháp năng lượng thế hệ mới có độ tin cậy cao, trong đó có các mô hình lò phản ứng mô-đun nhỏ và hệ thống năng lượng tích hợp, nhằm đáp ứng nhu cầu vận hành liên tục của các ngành công nghệ cao. Ông cũng nhấn mạnh tiềm năng hợp tác với Việt Nam trong việc triển khai các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn, đồng thời từng bước chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm vận hành.

Từ góc độ chính sách và hợp tác quốc tế, ông Phạm Quang Vinh- nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ nhận định rằng, năng lượng tiên tiến đang trở thành một trong những lĩnh vực hợp tác quan trọng trong quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ, đặc biệt trong bối cảnh hai nước cùng thúc đẩy các ưu tiên về công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Theo ông Vinh, việc tăng cường hợp tác trong lĩnh vực này không chỉ góp phần đáp ứng nhu cầu phát triển trong nước mà còn tạo điều kiện để Việt Nam tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị và mạng lưới công nghệ toàn cầu.

Tọa đàm "Phát triển nguồn nhân lực phục vụ lĩnh vực năng lượng tiên tiến và nhà máy điện hạt nhân" tại sự kiện

Từ góc độ quản lý, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ Công Thương đều cho biết, việc hoàn thiện khung pháp lý, quy hoạch và cơ chế chính sách cho phát triển các loại hình năng lượng mới, trong đó có điện hạt nhân, đang được triển khai theo hướng bảo đảm an toàn, tuân thủ các chuẩn mực quốc tế và phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Trong khuôn khổ Diễn đàn, các bên cũng trao đổi về khả năng hình thành các chương trình hợp tác trong đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt trong các lĩnh vực năng lượng và kỹ thuật liên quan, hướng tới xây dựng đội ngũ chuyên gia có năng lực tham gia vào các dự án công nghệ quy mô lớn trong tương lai. Cách tiếp cận hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo – nghiên cứu tiếp tục được khẳng định là yếu tố quan trọng để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế.

Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam – Hoa Kỳ về phát triển năng lượng tiên tiến góp phần cụ thể hóa các định hướng chính sách lớn của Việt Nam, đồng thời mở ra cơ hội tăng cường hợp tác quốc tế, thu hút nguồn lực chất lượng cao và thúc đẩy hình thành nền tảng năng lượng phù hợp cho sự phát triển của các ngành công nghệ chiến lược trong giai đoạn tới.

Lê Kim Liên