Xăng E10 chính thức triển khai toàn quốc: Bước chuyển lớn cho an ninh năng lượng và hành trình xanh hóa giao thông

Đằng sau thời điểm được xem như “giờ G” của thị trường xăng dầu là cả một hành trình dài, từ chủ trương của Đảng, Chính phủ đến sự chuẩn bị của doanh nghiệp và quá trình hoàn thiện các quy chuẩn kỹ thuật.

Không phải quyết định đột ngột

Việc đưa E10 vào sử dụng toàn quốc không phải quyết định mang tính ngắn hạn hay thử nghiệm nhất thời. Đây là bước tiếp nối trong lộ trình nhiên liệu sinh học đã được đặt nền móng từ nhiều năm trước. Ngay từ năm 2007, Chính phủ đã ban hành Đề án phát triển nhiên liệu sinh học với mục tiêu từng bước thay thế nhiên liệu hóa thạch bằng nhiên liệu tái tạo. Sau đó, Quyết định 53/2012/QĐ-TTg tiếp tục đặt ra lộ trình triển khai E5 và E10 trên phạm vi toàn quốc.

Dù quá trình thực hiện từng có nhiều lần điều chỉnh, song định hướng phát triển nhiên liệu sinh học chưa bao giờ thay đổi. Từ Nghị quyết 55-NQ/TW về chiến lược phát triển năng lượng quốc gia đến các cam kết Net Zero tại COP26, rồi Nghị quyết 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng, tất cả đều cho thấy nhiên liệu sinh học là một phần trong chiến lược chuyển đổi xanh của Việt Nam.

Theo giới chuyên gia, trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới liên tục biến động bởi xung đột địa chính trị và rủi ro nguồn cung, việc giảm phụ thuộc vào xăng dầu nhập khẩu đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Trưởng phòng Quản lý kinh doanh Xăng dầu và Khí, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, hiện Việt Nam vẫn phụ thuộc khoảng 70% nhu cầu xăng dầu vào nguồn nhập khẩu. Việc sử dụng khoảng 10% ethanol thay thế xăng khoáng sẽ góp phần giảm áp lực nhập khẩu nhiên liệu, đồng thời tăng khả năng chủ động nguồn cung trong nước.

E10 góp phần kết nối nông nghiệp với ngành năng lượng và giảm phụ thuộc nhập khẩu.

Không chỉ là câu chuyện năng lượng, E10 còn được xem là một phần trong chiến lược giảm phát thải khí nhà kính. Ethanol giúp nhiên liệu cháy sạch hơn, giảm phát thải CO₂ và nhiều khí độc hại trong giao thông đô thị. Nhiều chuyên gia đánh giá, khi triển khai trên phạm vi toàn quốc, E10 có thể góp phần giảm hàng triệu tấn CO₂ mỗi năm, tạo thêm dư địa để Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050.

Doanh nghiệp tất bật trước ngày triển khai

Để chuẩn bị cho việc triển khai E10 toàn quốc, cơ quan quản lý cùng các doanh nghiệp đầu mối đã phải thực hiện hàng loạt công việc từ nâng cấp hạ tầng, chuẩn bị nguồn ethanol đến tổ chức lại hệ thống logistics và phân phối. Ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cho biết, việc chuẩn bị cho E10 đã được các doanh nghiệp thực hiện trong thời gian dài, không phải đến sát thời điểm 1/6 mới triển khai.

Theo ông Bảo, nhiều doanh nghiệp lớn như Petrolimex hay PVOIL đã chủ động bán E10 trước thời điểm chính thức áp dụng nhằm giúp hệ thống làm quen với quá trình vận hành và người tiêu dùng có thời gian tiếp cận nhiên liệu mới.

“Các doanh nghiệp đã phải đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, súc rửa bể chứa, điều chỉnh hệ thống phối trộn, chuẩn bị kho bãi và tăng cường kiểm soát chất lượng. Đây là quá trình đòi hỏi nhiều chi phí và công sức”, ông Bảo chia sẻ.

Một trong những vấn đề được quan tâm nhất là nguồn ethanol phục vụ phối trộn E10. Theo tính toán của Bộ Công Thương, nhu cầu ethanol để sản xuất E10 có thể lên tới gần 100.000 m3 mỗi tháng. Hiện các nhà máy ethanol trong nước tại Dung Quất, Đồng Nai và Đắk Tô đã hoạt động trở lại và cung ứng khoảng 25.000 m3 mỗi tháng. Phần còn lại được doanh nghiệp chủ động nhập khẩu từ các thị trường như Mỹ và Brazil.

Theo ông Bùi Ngọc Bảo, các doanh nghiệp đầu mối lớn đã ký hợp đồng nhập khẩu ethanol từ sớm, đồng thời chuẩn bị hệ thống kho ngoại quan và logistics để bảo đảm nguồn nguyên liệu phục vụ phối trộn không bị gián đoạn.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Quang Dũng, Phó Tổng giám đốc Petrolimex cho biết, tập đoàn đã chuẩn bị cho chương trình E10 từ năm 2025. Petrolimex đã đầu tư nâng cấp hệ thống phối trộn tự động hóa công suất lớn, chuẩn bị nguồn xăng nền, ethanol E100 và xây dựng phương án logistics tổng thể phục vụ toàn bộ hệ thống bán lẻ trên cả nước. “Chúng tôi đã chuẩn bị đầy đủ nguồn nguyên liệu và tồn kho để khi chương trình E10 được kích hoạt có thể bảo đảm nguồn cung liên tục cho hoạt động sản xuất, kinh doanh”, ông Nguyễn Quang Dũng cho biết.

Trong khi đó, PVOIL cũng hoàn tất rà soát bồn chứa, trụ bơm, đường ống, thiết bị đo lường và kiểm tra khả năng tương thích với E10 trước ngày triển khai chính thức. Kết quả vận hành thử nghiệm tại nhiều địa phương thời gian qua cho thấy xăng E10 đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và vận hành ổn định trên phương tiện giao thông.

Đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật

Cùng với việc E10 bắt đầu triển khai rộng rãi, trên mạng xã hội gần đây xuất hiện nhiều quảng cáo cho rằng người dùng cần bổ sung thêm phụ gia để “bảo vệ động cơ”, “chống ăn mòn” hay “ổn định nhiên liệu” khi sử dụng E10.

Trước những thông tin này, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia đã lên tiếng khuyến cáo người dân cần thận trọng với các quảng cáo thiếu kiểm chứng. Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia nhấn mạnh, mọi loại xăng dầu lưu hành trên thị trường đều phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia trước khi được phép kinh doanh.

“Khi Nhà nước cho phép lưu hành xăng E10, điều đó đồng nghĩa nhiên liệu này đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia để được đưa vào sử dụng”, ông Hải khẳng định.

Theo ông Nguyễn Nam Hải, nếu cơ quan quản lý và doanh nghiệp phân phối không đưa ra khuyến cáo phải bổ sung thêm phụ gia thì đồng nghĩa E10 đã đủ điều kiện kỹ thuật để vận hành bình thường trên phương tiện giao thông. Ông Hải cũng lưu ý, pháp luật nghiêm cấm hành vi quảng cáo sai sự thật hoặc gây hiểu nhầm về chất lượng sản phẩm.

“Đối với những quảng cáo như giúp tiết kiệm nhiên liệu, tăng hiệu quả vận hành hay chống hư hại động cơ, các đơn vị kinh doanh phụ gia phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật và người tiêu dùng về nội dung công bố”, ông Hải cho biết.

Theo các chuyên gia, E10 thực chất không phải loại nhiên liệu mới trên thế giới. Hiện hơn 60 quốc gia đã triển khai E10 hoặc mức phối trộn ethanol cao hơn. Brazil thậm chí đã sử dụng xăng pha ethanol với tỷ lệ lên tới E27,5 trong nhiều năm.

Tại Việt Nam, xăng E5 cũng được sử dụng từ năm 2018 mà chưa ghi nhận vấn đề nghiêm trọng nào liên quan đến chất lượng nhiên liệu trên diện rộng.

Bài toán lớn nhất là niềm tin người tiêu dùng

Dù công tác chuẩn bị về kỹ thuật và nguồn cung cơ bản hoàn tất, song nhiều ý kiến cho rằng thách thức lớn nhất của E10 vẫn nằm ở tâm lý người tiêu dùng.

Trong nhiều năm, các thông tin như “xăng sinh học gây nóng máy”, “tốn nhiên liệu”, “ảnh hưởng động cơ” từng lan truyền khá mạnh trên mạng xã hội, dù nhiều nội dung chưa được kiểm chứng khoa học. Theo ông Nguyễn Nam Hải, trong bối cảnh thông tin trên mạng xã hội ngày càng phức tạp, công tác truyền thông cần được đẩy mạnh hơn để người dân hiểu đúng về bản chất của nhiên liệu sinh học.

Nhiều chuyên gia cũng cho rằng, để E10 thực sự đi vào cuộc sống, điều quan trọng không chỉ là nguồn cung hay quy chuẩn kỹ thuật mà còn là sự đồng thuận xã hội. Thực tế quốc tế cho thấy, không quốc gia nào thành công với nhiên liệu sinh học nếu thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và truyền thông.

Tại Brazil hay Mỹ, việc phổ cập nhiên liệu sinh học được thực hiện trong nhiều năm với sự tham gia của cả hệ thống chính trị, ngành nông nghiệp, công nghiệp chế biến, doanh nghiệp phân phối và cơ quan truyền thông.

Ở Việt Nam, ngày 1/6/2026 có thể xem là điểm khởi đầu cho một giai đoạn mới của hành trình nhiên liệu sinh học sau hơn một thập kỷ chuẩn bị. Đằng sau mỗi lít E10 không chỉ là câu chuyện của một loại nhiên liệu mới mà còn là bài toán lớn hơn về an ninh năng lượng, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững.

Khi người tiêu dùng bắt đầu quen với E10 trên từng cung đường, đó cũng là lúc chủ trương phát triển năng lượng xanh dần hiện diện trong đời sống thường nhật theo cách giản dị nhất từ mỗi lần đổ xăng.

An Nguyên