Xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực và uy tín theo tư tưởng Hồ Chí Minh đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới

Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược đủ phẩm chất, năng lực và uy tín

Trong toàn bộ di sản tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cán bộ và công tác cán bộ chiếm vị trí đặc biệt quan trọng. Người khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”; “Muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém”(1); “Phải trọng nhân tài, trọng cán bộ, trọng mỗi một người có ích cho công việc chung của chúng ta”(2). Theo Người, cán bộ là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, trực tiếp lãnh đạo nhân dân cụ thể hóa đường lối, chủ trương của Đảng thành hiện thực sinh động trong đời sống xã hội. Vì vậy, chất lượng của đội ngũ cán bộ quyết định sức mạnh, uy tín, năng lực lãnh đạo và cầm quyền của Đảng. Người coi việc đào tạo, sử dụng cán bộ là công việc gốc của Đảng; bởi vì, cán bộ tốt thì chính sách mới tốt, cán bộ yếu thì chính sách, nghị quyết, dù đúng đắn, cũng khó đi vào cuộc sống. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, xây dựng Đảng vững mạnh, trước hết là xây dựng đội ngũ cán bộ vững mạnh. Đó là điểm xuất phát, là then chốt của mọi then chốt trong công tác xây dựng Đảng.

Bác Hồ nói chuyện với các đồng chí lãnh đạo xã và Ban Chủ nhiệm Hợp tác xã nông nghiệp thôn Lạc Trung, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc, ngày 25-1-1961_Ảnh: Tư liệu

Tư tưởng Hồ Chí Minh luôn đặt “đức” lên hàng đầu, coi đạo đức là gốc của người cách mạng. Theo Người, cán bộ phải hội tụ ba phẩm chất cơ bản: Có đức nghĩa là trung với nước, hiếu với dân, cần - kiệm - liêm - chính, chí công vô tư; đặt lợi ích của Đảng, của dân tộc lên trên lợi ích cá nhân; “gần dân, giúp dân, thương yêu, quý trọng dân, học tập dân”(3). Có tài nghĩa là có năng lực tổ chức, điều hành, biết học hỏi, sáng tạo, dám đổi mới để hoàn thành nhiệm vụ. Người cũng chỉ rõ, muốn có đội ngũ cán bộ tốt, phải chọn người vừa có đức, vừa có tài, “dụng nhân như dụng mộc”, đặt đúng người đúng việc. “Việc dùng nhân tài, ta không nên căn cứ vào những điều kiện quá khắt khe. Miễn là không phản lại quyền lợi dân chúng… có lòng trung thành với Tổ quốc là có thể dùng được (4). Đánh giá cán bộ bằng hiệu quả công việc, bằng sự tín nhiệm của nhân dân, không bằng quan hệ cá nhân hay thâm niên. Những chỉ dẫn sâu sắc đó không chỉ là chuẩn mực đạo đức, mà còn là hệ thống quan điểm lý luận toàn diện về công tác cán bộ trong Đảng Cộng sản Việt Nam.

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh, công tác cán bộ phải được đặt trong tổng thể công tác xây dựng Đảng, dựa trên các nguyên tắc cơ bản: Nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ; nguyên tắc tập trung dân chủ; nguyên tắc công bằng, khách quan. Tuyển chọn, bổ nhiệm, sử dụng cán bộ phải công khai, minh bạch, có sự tham gia của tập thể nhưng vẫn đề cao trách nhiệm cá nhân. “Tài to ta dùng làm việc to, tài nhỏ ta cắt làm việc nhỏ, ai có năng lực về việc gì, ta đặt ngay vào việc ấy”(5). Về phong cách công tác, Người yêu cầu cán bộ phải nói đi đôi với làm, gần dân, trọng dân, học dân, hiểu dân và có trách nhiệm với nhân dân. Phong cách lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh mang tính nêu gương, dân chủ, khoa học và hiệu quả, coi nêu gương là hình thức giáo dục thuyết phục nhất. Người từng căn dặn: “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”(6); “phải mạnh dạn giao việc cho những cán bộ trẻ đã được rèn luyện, thử thách… Phải tích cực đào tạo và sử dụng tốt cán bộ”(7); “trong lúc đề bạt cán bộ trẻ, phải chú ý đến sự đoàn kết giữa đảng viên cũ và đảng viên mới. Trong Đảng ta có nhiều đảng viên già, nhiều đảng viên trẻ. Đảng viên nhiều tuổi thì từng trải. Đảng viên trẻ tuổi thì hăng hái. Cho nên đảng viên phải giúp đỡ lẫn nhau cùng nhau tiến bộ”(8). Vì vậy, học tập và làm theo phong cách Hồ Chí Minh chính là rèn luyện tác phong lãnh đạo gần dân, trọng thực tiễn, nói ít làm nhiều, làm thực chất, làm đến nơi đến chốn. Đây là một yêu cầu đặc biệt quan trọng đối với cán bộ lãnh đạo, nhất là cán bộ cấp chiến lược trong giai đoạn hiện nay.

Sự vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong đường lối, chủ trương của Đảng về công tác cán bộ

Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta đã vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ phù hợp với từng giai đoạn lịch sử, điều kiện kinh tế - xã hội và yêu cầu nhiệm vụ cách mạng. Sự phát triển đó thể hiện xuyên suốt qua các kỳ Đại hội Đảng, thể hiện rõ quá trình từ nhận thức đến lý luận, từ lý luận đến thể chế và thực tiễn lãnh đạo. Ngay từ Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011), Đảng ta đã khẳng định nguyên tắc có tính nền tảng: “Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ, giới thiệu những đảng viên ưu tú có đủ năng lực và phẩm chất vào hoạt động trong các cơ quan lãnh đạo của hệ thống chính trị”(9). Đây là sự vận dụng trực tiếp tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò lãnh đạo của Đảng đối với công tác cán bộ, thể hiện nhận thức sâu sắc rằng đội ngũ cán bộ là nhân tố quyết định năng lực cầm quyền của Đảng và hiệu quả quản trị của Nhà nước.

Từ Đại hội VI, trong bối cảnh mở đầu công cuộc đổi mới toàn diện, Đảng ta đã kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh về “chọn người phải đúng”, “dụng nhân như dụng mộc” để khởi xướng công cuộc đổi mới công tác cán bộ. Văn kiện Đại hội VI của Đảng nêu rõ: “Đổi mới đội ngũ cán bộ có nghĩa là đánh giá, lựa chọn, bố trí lại, đi đôi với đào tạo, bồi dưỡng để có một đội ngũ cán bộ có đủ những tiêu chuẩn về phẩm chất và năng lực lãnh đạo, quản lý, ngang tầm nhiệm vụ. Muốn đổi mới đội ngũ cán bộ, trước hết phải đổi mới công tác cán bộ và đội ngũ những người làm công tác tổ chức, cán bộ. Việc đổi mới cán bộ cần được thực hiện khẩn trương, kiên quyết nhưng phải tránh thay đổi vội vàng. Tránh lối đổi mới một cách hình thức, chỉ căn cứ vào độ tuổi, bằng cấp, hoặc hiểu đổi mới chỉ đơn thuần là thay đổi người, chỉ trọng cán bộ mới, coi nhẹ cán bộ lâu năm có năng lực và phẩm chất”(10). Quan điểm này thể hiện sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức lý luận, từ chỗ coi công tác cán bộ là khâu tổ chức đơn thuần sang nhìn nhận đây là lĩnh vực chiến lược, quyết định sự thành công của đổi mới. Đồng thời, việc nhấn mạnh “tránh lối đổi mới hình thức, chỉ căn cứ vào độ tuổi, bằng cấp” chính là sự cụ thể hóa tư tưởng Hồ Chí Minh về trọng dụng nhân tài thực chất, đặt đạo đức và thực tiễn cống hiến lên hàng đầu.

Đến Đại hội VII, Đảng ta tiếp tục phát triển tư duy dân chủ trong công tác cán bộ, thể hiện bước tiến mới trong vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “trọng dân, gần dân, dựa vào dân mà chọn cán bộ”. Văn kiện Đại hội VII nhấn mạnh: “Đổi mới quan điểm về cán bộ và công tác cán bộ. Thực hiện chính sách đoàn kết, động viên, phát huy mọi lực lượng cán bộ, cả ở trong Đảng và ngoài Đảng; không hẹp hòi, định kiến về lý lịch và thành phần xuất thân”(11). Quan điểm này vừa phản ánh tinh thần khoan dung, cởi mở, nhân văn của tư tưởng Hồ Chí Minh trong trọng dụng con người, vừa mở rộng cơ chế phát hiện, đề bạt, sử dụng cán bộ theo hướng dân chủ, minh bạch, chống “gò ép, áp đặt, dân chủ hình thức”.

Tại Đại hội IX, Đảng ta tiếp tục cụ thể hóa tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức và gắn bó với nhân dân, coi đó là thước đo năng lực và phẩm chất cán bộ. Văn kiện Đại hội IX khẳng định: “Xây dựng đội ngũ cán bộ, trước hết là cán bộ lãnh đạo và quản lý ở các cấp, vững vàng về chính trị, gương mẫu về đạo đức, trong sạch về lối sống, có trí tuệ, kiến thức và năng lực hoạt động thực tiễn, gắn bó với nhân dân”(12). Đây là bước phát triển rõ nét trong nhận thức lý luận về cán bộ cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh, coi trọng đạo đức, lối sống, mối quan hệ với nhân dân; đồng thời, nhấn mạnh nguyên tắc: “Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ, đi đôi với phát huy trách nhiệm của các tổ chức và người đứng đầu...”, một biểu hiện sinh động của quan điểm Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa tập thể lãnh đạo và trách nhiệm cá nhân.

Đến Đại hội XII, trong bối cảnh đất nước hội nhập sâu rộng, Đảng ta đã vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm” vào đổi mới phương thức tuyển chọn, bầu cử, bổ nhiệm cán bộ. Văn kiện Đại hội XII nêu rõ: “Đổi mới bầu cử trong Đảng, phương thức tuyển chọn, bổ nhiệm cán bộ,... để lựa chọn những người có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, năng động, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm giữ các vị trí lãnh đạo, đặc biệt là người đứng đầu”(13). Đây là sự phát triển lý luận rất quan trọng, chuyển mạnh từ “chọn đúng người” sang “tạo cơ chế để người dám hành động vì lợi ích chung được trọng dụng, bảo vệ”. Đồng thời, việc “có cơ chế, chính sách phát hiện, thu hút, trọng dụng nhân tài” cũng là sự cụ thể hóa lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về trọng dụng người hiền tài, người có ích cho nhân dân, cho đất nước.

Đặc biệt, Đại hội XIII của Đảng đánh dấu bước phát triển mới trong vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về kết hợp giữa giao quyền và kiểm soát quyền lực. Văn kiện Đại hội XIII chỉ rõ: “Thí điểm chủ trương người đứng đầu lựa chọn, giới thiệu với cấp có thẩm quyền để bầu cử, bổ nhiệm cấp phó của mình... giao quyền cho người đứng đầu bổ nhiệm, miễn nhiệm đối với cấp trưởng cấp dưới trực tiếp và chịu trách nhiệm về quyết định đó”(14). Điều này thể hiện rõ tư duy hiện đại hóa công tác cán bộ, kết hợp linh hoạt giữa tập trung dân chủ, phân quyền, gắn trách nhiệm và nêu gương của người đứng đầu, một nội dung xuyên suốt trong tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức và phong cách lãnh đạo. Bên cạnh đó, Đại hội XIII cũng đặt nền tảng cho việc “xây dựng và thực hiện có hiệu quả Chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng nhân tài; Chương trình quốc gia về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ”(15), góp phần thể chế hóa toàn diện tư tưởng của Người về bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là việc rất quan trọng và cần thiết.

Như vậy, có thể khẳng định, qua các kỳ đại hội, nhận thức và lý luận của Đảng về công tác cán bộ ngày càng toàn diện, khoa học và hiện đại hơn, song vẫn luôn nhất quán, kiên định với tư tưởng Hồ Chí Minh, lấy cán bộ làm gốc, lấy đạo đức làm nền, lấy nhân dân làm thước đo. Từ chỗ xác định công tác cán bộ là công việc quan trọng của Đảng, Đảng ta đã phát triển thành một hệ thống lý luận, thể chế, chính sách hoàn chỉnh, bảo đảm cho công tác cán bộ vừa mang tính khoa học, dân chủ, vừa thấm đượm tính nhân văn Hồ Chí Minh. Đây là thành tựu to lớn, đồng thời là cơ sở lý luận và thực tiễn để Đảng tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Thực trạng xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược đủ phẩm chất, năng lực và uy tín theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Qua gần một thập kỷ, việc thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15-5-2016, của Bộ Chính trị, “Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” đã được toàn Đảng, toàn dân và toàn quân triển khai nghiêm túc, sâu rộng, trở thành phong trào chính trị - xã hội có sức lan tỏa lớn. Đối với ngành tổ chức xây dựng Đảng, đây vừa là yêu cầu, vừa là động lực để đổi mới toàn diện nội dung, phương thức, phong cách và lề lối làm việc, góp phần quan trọng vào công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.

Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đã được gắn kết chặt chẽ với thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XI, XII, XIII về xây dựng, chỉnh đốn Đảng; với các quy định, kết luận của Trung ương về công tác cán bộ; và với nhiệm vụ chính trị của từng cơ quan, đơn vị trong toàn ngành. Ban Tổ chức Trung ương và các ban tổ chức cấp ủy đã chủ động ban hành chương trình hành động, kế hoạch thực hiện cụ thể theo từng năm, gắn việc học và làm theo Bác với thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm, như sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế, xây dựng vị trí việc làm, đổi mới đánh giá cán bộ, kiểm soát quyền lực và phòng, chống chạy chức, chạy quyền.

Một trong những kết quả nổi bật là chuyển biến rõ rệt trong nhận thức và hành động của đội ngũ cán bộ, công chức ngành tổ chức xây dựng Đảng. Việc học tập và làm theo lời Bác không chỉ dừng ở lời nói, mà được cụ thể hóa thành phương châm làm đúng, làm đủ, làm đến nơi đến chốn, thể hiện qua tinh thần tận tụy, trách nhiệm, thượng tôn kỷ luật, kỷ cương. Đặc biệt, trong nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, công tác cán bộ đã có nhiều đổi mới căn bản, thể hiện rõ sự vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ. Hệ thống văn bản quy phạm của Đảng về công tác cán bộ được ban hành tương đối đồng bộ, tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho công tác tổ chức xây dựng Đảng (16)… Hệ thống văn bản này thể hiện bước phát triển mới về tư duy cán bộ, cơ chế kiểm soát quyền lực và xây dựng đội ngũ cán bộ ngang tầm nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ được quan tâm, triển khai bài bản và ngày càng nền nếp. Nhiều lớp bồi dưỡng, cập nhật kiến thức cho cán bộ cấp chiến lược, cán bộ trẻ, cán bộ nữ, cán bộ là người dân tộc thiểu số được tổ chức; các chương trình đào tạo lý luận chính trị, quản lý nhà nước, quản trị lãnh đạo, kỹ năng số, kỹ năng lãnh đạo hiện đại được mở rộng, góp phần chuẩn hóa và nâng cao năng lực đội ngũ. Việc thực hiện Kết luận số 39-KL/TW, ngày 18-7-2022, của Bộ Chính trị, “Về chủ trương bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ngoài bằng ngân sách nhà nước” và Quy định số 350-QĐ/TW, ngày 29-8-2025, của Ban Bí thư, “Về đối tượng, tiêu chuẩn và phân cấp đào tạo lý luận chính trị” đã giúp công tác đào tạo cán bộ có định hướng chiến lược, gắn lý luận với thực tiễn và hội nhập quốc tế.

Cùng với đó, công tác đánh giá cán bộ có nhiều đổi mới; quy trình đánh giá được cụ thể hóa bảo đảm công khai, dân chủ, khách quan. Việc đánh giá cán bộ gắn với xây dựng kế hoạch công tác, phân công rõ trách nhiệm, tiến độ hoàn thành và sản phẩm cụ thể; các tiêu chí đánh giá, xếp loại bảo đảm rõ ràng, dễ thực hiện, cơ bản giảm định tính, tăng định lượng. Việc lấy phiếu tín nhiệm được thực hiện định kỳ, góp phần tăng tính khách quan và dân chủ trong đánh giá. Trong công tác kiểm soát quyền lực, phòng, chống tiêu cực, chạy chức, chạy quyền, việc thực hiện Quy định số 114-QĐ/TW, ngày 11-7-2023, của Bộ Chính trị, “Về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ” và các văn bản chỉ đạo liên quan đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Nhiều trường hợp vi phạm trong công tác cán bộ được phát hiện, xử lý nghiêm minh, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào Đảng.

Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn 10 năm qua cũng đặt ra không ít khó khăn, thách thức. Một trong những vấn đề nổi lên là sự thiếu đồng bộ giữa “xây” và “chống” trong công tác cán bộ. Tư tưởng Hồ Chí Minh luôn chỉ rõ, phải “vừa xây, vừa chống”; trong đó, “xây dựng Đảng về đạo đức là gốc, chống suy thoái là nhiệm vụ thường xuyên”. Thực tiễn cho thấy, ở nhiều nơi, việc “xây” vẫn chủ yếu dựa vào tuyên truyền, giáo dục, chưa trở thành hành động tự giác, thường xuyên của từng cán bộ, đảng viên. Trong khi đó, công tác “chống”, tức là kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng, tuy có nhiều tiến bộ, nhưng chưa thật đồng bộ với đổi mới công tác cán bộ; còn tình trạng nể nang, né tránh trong đấu tranh phê bình, tự phê bình… Điều này nếu không được khắc phục triệt để, sẽ làm giảm hiệu quả của việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong thực tiễn xây dựng đội ngũ cán bộ hiện nay.

Công tác đánh giá cán bộ, tuy đã có nhiều đổi mới, nhưng vẫn chưa trở thành khâu thực sự đột phá. Việc đánh giá ở nhiều nơi vẫn còn mang nặng tính hình thức, thiếu cơ sở định lượng, chưa gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị, chưa phản ánh đúng phẩm chất, năng lực và mức độ tín nhiệm của cán bộ trong thực tiễn. Cơ chế phát hiện, trọng dụng và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung tuy đã được ban hành nhưng vẫn còn nhiều vướng mắc trong triển khai. Kết luận số 14-KL/TW của Bộ Chính trị đã mở ra hướng đi rất đúng đắn, tạo cơ sở chính trị cho việc khuyến khích đổi mới, sáng tạo trong đội ngũ cán bộ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, ở không ít nơi, việc thực hiện vẫn còn chậm, thiếu cơ chế cụ thể, rõ ràng. Nhiều cán bộ còn tâm lý e ngại, “giữ mình”, sợ sai, sợ trách nhiệm. Một số cấp ủy, tổ chức đảng chưa thật sự mạnh dạn bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, chưa có công cụ phân biệt giữa rủi ro khách quan trong quá trình đổi mới với vi phạm chủ quan do động cơ cá nhân. Điều đó dẫn đến tình trạng “an toàn, cầm chừng”, làm giảm tính chủ động, đột phá trong công tác tham mưu, lãnh đạo, quản lý…

Tổng Bí thư Tô Lâm làm việc với Ban Tổ chức Trung ương_Ảnh: TTXVN

Một số định hướng, quan điểm chỉ đạo của Đại hội XIV về công tác cán bộ

Bước vào giai đoạn phát triển mới, đất nước ta đang đứng trước những vận hội lớn, song cũng đối diện không ít khó khăn, thách thức. Quá trình hội nhập sâu rộng, chuyển đổi số, sự phát triển nhanh của khoa học - công nghệ, trí tuệ nhân tạo, cùng với xu thế cạnh tranh nhân lực chất lượng cao trong khu vực và thế giới, đang làm thay đổi căn bản cách thức quản trị, điều hành và lãnh đạo. Trong khi đó, yêu cầu của nhân dân đối với cán bộ, đảng viên ngày càng cao, không chỉ cần “có đức, có tài”, mà còn phải “có tầm, có kỹ năng, có bản lĩnh và văn hóa công vụ hiện đại”. Những thay đổi đó đòi hỏi công tác cán bộ của Đảng phải không ngừng đổi mới về tư duy, phương pháp, quy trình, để vừa giữ vững nguyên tắc, vừa thích ứng linh hoạt với thời cuộc.

Trong bối cảnh đó, công tác cán bộ, khâu then chốt của công tác xây dựng Đảng, tiếp tục được xác định là yếu tố quyết định trực tiếp đến năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng và hiệu quả quản trị quốc gia. Trong nhiệm kỳ Đại hội XIV sắp tới, trước yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước, công tác cán bộ cần tiếp tục được quán triệt sâu sắc và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh. Xây dựng đội ngũ cán bộ phải lấy đức làm gốc, coi xây dựng Đảng về đạo đức là trọng tâm, đồng thời coi việc học tập và làm theo Bác là thước đo quan trọng của phẩm chất và uy tín người cán bộ. Cùng với đó, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách về công tác cán bộ theo hướng đồng bộ, hiện đại, minh bạch và có khả năng dự báo cao. Trên cơ sở tổng kết thực tiễn nhiệm kỳ Đại hội XIII, Ban Tổ chức Trung ương tham mưu ban hành Chiến lược cán bộ giai đoạn 2026 - 2035, bảo đảm tính kế thừa, chuyển tiếp và phát triển vững chắc giữa các thế hệ cán bộ.

Một định hướng xuyên suốt là xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ. Trong đó, đội ngũ cán bộ cấp chiến lược cần có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, tư duy đổi mới, năng lực quản trị hiện đại và tinh thần dấn thân, phụng sự vì lợi ích chung; cần coi trọng phát hiện, đào tạo và trọng dụng nhân tài. Cùng với đó, phải nâng cao chất lượng đội ngũ người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị, thực hiện nghiêm chế độ kiểm điểm, đánh giá và lấy phiếu tín nhiệm hằng năm, coi nêu gương là tiêu chuẩn tiên quyết của người lãnh đạo. Công tác đánh giá và kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ cần được xem là khâu đột phá. Đánh giá cán bộ phải dựa trên sản phẩm, kết quả và sự tín nhiệm của nhân dân, không dựa vào cảm tính hay quan hệ cá nhân.

Cần xây dựng hệ thống dữ liệu cán bộ quốc gia, kết nối thống nhất từ Trung ương đến cơ sở, phục vụ cho quy hoạch, bổ nhiệm, luân chuyển, đánh giá, khen thưởng và kỷ luật cán bộ. Việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn sẽ giúp công tác cán bộ minh bạch, khách quan hơn, góp phần phòng, chống tiêu cực, “chạy chức, chạy quyền”, bảo đảm mọi quyền lực đều được ràng buộc bằng trách nhiệm. Việc thực hiện Kết luận số 14-KL/TW cần đi vào thực chất, gắn với các quy định cụ thể về đánh giá rủi ro, bảo vệ cán bộ trong quá trình thực thi công vụ. Đồng thời, cần tạo cơ chế ghi nhận, khen thưởng, tôn vinh kịp thời cán bộ có sáng kiến, đổi mới sáng tạo; phân biệt rõ giữa “rủi ro khách quan trong đổi mới” và “vi phạm do động cơ cá nhân”. Chỉ khi người cán bộ được bảo vệ chính đáng, được khích lệ hành động vì lợi ích chung, thì mới có thể giải phóng năng lượng sáng tạo và tinh thần dấn thân, cống hiến cho Đảng, cho nhân dân.

Công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng phải được tăng cường đồng bộ với đổi mới công tác cán bộ. Mỗi cán bộ, đảng viên phải thường xuyên “tự soi, tự sửa”, coi kiểm tra, giám sát là công cụ giúp mình rèn luyện đạo đức cách mạng. Các cơ quan trong hệ thống chính trị cần phối hợp chặt chẽ trong giám sát, đánh giá và xử lý cán bộ, bảo đảm công tâm, minh bạch, khách quan.

Cùng với hoàn thiện thể chế và hiện đại hóa công tác tổ chức, cần đẩy mạnh xây dựng văn hóa trong Đảng, văn hóa công vụ trong đội ngũ cán bộ, đảng viên. Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh phải được cụ thể hóa thành hành động hằng ngày, thành chuẩn mực ứng xử, thành phương pháp làm việc của mỗi cán bộ. Định kỳ tổ chức biểu dương, khen thưởng tập thể, cá nhân tiêu biểu trong học tập và làm theo Bác, tạo sức lan tỏa, cổ vũ tinh thần nêu gương trong toàn hệ thống chính trị.

Từ những định hướng nêu trên, có thể khẳng định, công tác cán bộ trong nhiệm kỳ Đại hội XIV phải hướng tới ba mục tiêu chiến lược: 1- Xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ; 2- Hình thành hệ thống quản trị cán bộ hiện đại, minh bạch, dựa trên nền tảng số và giá trị đạo đức Hồ Chí Minh; 3- Đưa việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trở thành tiêu chí trung tâm trong đánh giá, bổ nhiệm, quy hoạch và rèn luyện đội ngũ cán bộ. Đó vừa là nhiệm vụ cấp bách, vừa là chiến lược lâu dài nhằm xây dựng Đảng ta thật sự trong sạch, vững mạnh, xứng đáng là người lãnh đạo, người đầy tớ trung thành của nhân dân; đồng thời, là nền tảng để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa giàu mạnh, phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới.

Để thực hiện thắng lợi các định hướng, quan điểm nêu trên, đồng thời phát huy những kết quả đã đạt được qua gần 10 năm thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, công tác cán bộ trong thời gian tới cần tập trung triển khai đồng bộ, hiệu quả một số nhóm giải pháp trọng tâm sau:

Một là, tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức cách mạng; tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong đội ngũ cán bộ. Các cấp ủy, tổ chức đảng cần tiếp tục đưa nội dung học tập và làm theo Bác vào sinh hoạt thường xuyên, gắn với chức trách, nhiệm vụ của từng cán bộ, đảng viên. Mỗi cán bộ, nhất là người đứng đầu, phải thực sự là tấm gương về bản lĩnh, đạo đức, phong cách lãnh đạo, tác phong công tác và lối sống. Cùng với đó, cần hoàn thiện hệ thống chuẩn mực đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp trong từng lĩnh vực, làm căn cứ để kiểm tra, đánh giá, biểu dương, khen thưởng hoặc xử lý kỷ luật. Công tác tuyên truyền, nêu gương cần đổi mới mạnh mẽ theo hướng thực chất, sinh động, có chiều sâu và sức lan tỏa xã hội, tránh hình thức, khẩu hiệu. Phát huy vai trò của báo chí, truyền thông, các cơ quan lý luận, học viện, trường chính trị trong việc lan tỏa những điển hình tiêu biểu, tấm gương sáng về học tập và làm theo Bác.

Hai là, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và thể chế về công tác cán bộ một cách đồng bộ, hiệu quả. Ban Tổ chức Trung ương chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tiến hành rà soát, cập nhật, sửa đổi, bổ sung hệ thống các quy định của Đảng về công tác cán bộ, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, khả thi. Mọi quyết định về cán bộ bảo đảm dân chủ, công khai, công tâm, khách quan theo hướng xuyên suốt, liên tục, đa chiều, có tiêu chí, gắn với sản phẩm cụ thể, theo vị trí việc làm và tiêu chuẩn chức danh; coi trọng uy tín trong Đảng và tín nhiệm trong nhân dân; theo đúng chủ trương “có vào, có ra”, “có lên, có xuống”.

Ba là, nâng cao chất lượng và hiệu quả tổ chức thực hiện các khâu trong công tác cán bộ theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, tập trung triển khai nghiêm các quy định mới ban hành. Quan tâm phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng và trọng dụng nhân tài, coi trọng xây dựng đội ngũ cán bộ lý luận, khoa học, kỹ thuật, cán bộ nữ, cán bộ trẻ, cán bộ dân tộc thiểu số, cán bộ quản lý doanh nghiệp nhà nước; tăng cường cán bộ cho các địa bàn khó khăn, lĩnh vực trọng yếu. Thực hiện nghiêm việc bố trí chức danh chủ tịch ủy ban nhân dân và người đứng đầu các ngành, lĩnh vực: quân đội, công an, viện kiểm sát nhân dân, tòa án nhân dân, thanh tra, thuế tỉnh, thành phố không phải là người địa phương. Thực hiện quy hoạch mở, liên thông, linh hoạt, gắn với chiến lược phát triển ngành, lĩnh vực, địa phương. Đổi mới nội dung, chương trình đào tạo tại các học viện, trường chính trị theo hướng gắn lý luận với thực tiễn, bổ sung các nội dung về lãnh đạo trong môi trường số, quản trị công, hội nhập quốc tế, đạo đức công vụ Hồ Chí Minh. Kịp thời luân chuyển, cho từ chức, thay thế những cán bộ yếu kém về năng lực, thiếu trách nhiệm, uy tín thấp, mắc sai phạm ở những cơ quan, đơn vị, địa phương mà không chờ hết nhiệm kỳ, hết thời hạn bổ nhiệm. Thực hiện tốt chủ trương khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Bốn là, đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng hệ sinh thái số trong công tác tổ chức, cán bộ. Phát triển năng lực số cho đội ngũ cán bộ làm công tác tổ chức, coi đây là tiêu chí bắt buộc khi bổ nhiệm, quy hoạch, đánh giá cán bộ làm công tác đảng. Việc chuyển đổi số phải được gắn với bảo đảm an toàn, bảo mật dữ liệu chính trị nội bộ, đồng thời khai thác hiệu quả trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn để phục vụ cho công tác dự báo, hoạch định chiến lược cán bộ dài hạn.

Năm là, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng gắn với xây dựng Đảng về đạo đức. Nâng cao chất lượng công tác kiểm điểm hằng năm, bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa đánh giá cán bộ với kiểm tra, giám sát và kết quả học tập, làm theo Bác. Tăng cường kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ một cách thực chất, hiệu quả; kiên quyết khắc phục những yếu kém, bất cập, sơ hở trong công tác cán bộ. Đấu tranh quyết liệt, hiệu quả với các hành vi chạy chức, chạy quyền; coi trọng giáo dục, chính trị, tư tưởng, đạo đức, nâng cao ý thức trách nhiệm, lòng tự trọng và danh dự của cán bộ. Phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân, thực hiện đồng bộ các biện pháp để hướng đến xây dựng, hoàn thiện cơ chế “không thể”, “không dám”, “không muốn”, “không cần” tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Kết hợp chặt chẽ giữa tích cực phòng ngừa với chủ động phát hiện, xử lý nghiêm minh, kịp thời các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Phát huy trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu, gắn đánh giá người đứng đầu với kết quả công tác và tín nhiệm của tập thể.

Nhìn lại chặng đường đã qua, có thể khẳng định, sự thành công của công tác cán bộ có phần đóng góp quan trọng từ việc thấm nhuần, vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh. Mỗi thành tựu phát triển của đất nước, mỗi bước tiến trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng đều gắn liền với sự trưởng thành, cống hiến và hy sinh của đội ngũ cán bộ. Bước vào thời kỳ phát triển mới, Đảng ta tiếp tục kiên định, sáng tạo và đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ. Việc xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược phải thực sự trở thành nhiệm vụ trung tâm, được tiến hành đồng bộ với xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức.

Với quyết tâm chính trị cao, khát vọng cống hiến và tinh thần đổi mới, sáng tạo, mỗi cán bộ làm công tác tổ chức xây dựng Đảng tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ then chốt của then chốt trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng; góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ thật sự tiêu biểu, đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ, xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, của nhân dân. Đó chính là cách thiết thực, bền bỉ và hiệu quả nhất để học tập và làm theo Bác trong công tác cán bộ, cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

----------------------------

(1) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 5, tr. 309, 280

(2) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 5, tr. 313

(3) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 9, tr. 59

(4) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 4, tr. 43

(5) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 4, tr. 43

(6) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 1, tr. 284

(7) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 15, tr. 21 - 22

(8) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 15, tr. 262

(9) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr. 88 - 89

(10) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc thời kỳ đổi mới (Khóa VI, VII, VIII, IX, X), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2010, p. I, tr, 129 - 130

(11) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc thời kỳ đổi mới (Khóa VI, VII, VIII, IX, X), Sđd, p. I, tr. 360

(12) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc thời kỳ đổi mới (Khóa VI, VII, VIII, IX, X), Sđd, p. II, tr. 111

(13) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Văn phòng Trung ương Đảng, Hà Nội, 2016, tr. 206 - 207

(14) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, t. II, tr. 244

(15) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Sđd, t. II, tr. 244

(16) Quy định số 366-QĐ/TW, ngày 30-8-2025, của Bộ Chính trị, “Về việc kiểm điểm và đánh giá, xếp loại chất lượng đối với tập thể, cá nhân trong hệ thống chính trị”; Quy định số 377-QĐ/TW, ngày 8-10-2025, của Bộ Chính trị, “Về phân cấp quản lý cán bộ và quy hoạch, bổ nhiệm, giới thiệu ứng cử, tạm đình chỉ công tác, cho thôi giữ chức vụ, từ chức, miễn nhiệm đối với cán bộ”; Quy định số 365-QĐ/TW, ngày 30-8-2025, của Bộ Chính trị, “Về tiêu chuẩn chức danh cán bộ thuộc diện Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý và khung tiêu chuẩn chức danh cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp”; Quy định số 368-QĐ/TW, ngày 8-9-2025, của Bộ Chính trị, “Về danh mục vị trí chức danh, nhóm chức danh, chức vụ lãnh đạo của hệ thống chính trị”.

TS Trần Thị Minh - Ban Tổ chức Trung ương

(Theo Tạp chí Cộng sản)