Vận hành và quản lý hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm minh bạch và chất lượng

Trong bối cảnh yêu cầu về minh bạch thông tin hàng hóa và an toàn thực phẩm ngày càng được đặt lên hàng đầu, việc ứng dụng công nghệ để quản lý chuỗi cung ứng đang trở thành xu hướng tất yếu. Tại Việt Nam, nhiều vụ việc liên quan đến thực phẩm kém chất lượng, hàng hóa không rõ nguồn gốc vẫn xảy ra, gây ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng và uy tín của doanh nghiệp chân chính. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về một hệ thống quản lý hiện đại có khả năng kiểm soát xuyên suốt quá trình lưu thông hàng hóa.

Trước thực tế đó, Bộ Công Thương đã xây dựng kế hoạch triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm thống nhất, đồng bộ và tập trung trong Hệ thống quản lý sản phẩm hàng hóa của Bộ Công Thương. Hệ thống này được kỳ vọng sẽ trở thành công cụ quan trọng giúp cơ quan quản lý nhà nước giám sát toàn bộ quá trình từ nhập khẩu, sản xuất, chế biến, đóng gói đến lưu thông, phân phối và tiêu dùng.

Theo kế hoạch, hệ thống truy xuất nguồn gốc được xây dựng nhằm phục vụ công tác quản lý nhà nước đối với các nhóm sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương. Việc triển khai sẽ giúp đảm bảo quá trình quản lý được thực hiện xuyên suốt, từ khâu đầu vào đến khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng, qua đó nâng cao tính minh bạch của thị trường và hạn chế tình trạng gian lận thương mại.

Truy xuất nguồn gốc thực phẩm giúp minh bạch góp phần tăng cường niềm tin của người tiêu dùng. Ảnh minh họa

Một trong những mục tiêu quan trọng của hệ thống là hỗ trợ cơ quan quản lý kiểm soát tốt hơn chất lượng và nguồn gốc hàng hóa. Khi mỗi sản phẩm đều được gắn mã truy xuất, thông tin về quá trình sản xuất, chế biến, vận chuyển hay phân phối có thể được ghi nhận và cập nhật trên hệ thống. Điều này giúp các cơ quan chức năng dễ dàng theo dõi, phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm liên quan đến an toàn thực phẩm hoặc gian lận xuất xứ.

Đối với người tiêu dùng, việc triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc cũng mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Chỉ cần quét mã truy xuất trên sản phẩm, người mua có thể biết được thông tin về nguồn gốc, nơi sản xuất, đơn vị phân phối cũng như các tiêu chuẩn chất lượng mà sản phẩm đáp ứng. Sự minh bạch này góp phần tăng cường niềm tin của người tiêu dùng đối với hàng hóa trên thị trường.

Kế hoạch triển khai hệ thống được thực hiện theo lộ trình cụ thể. Trong giai đoạn đầu, Bộ Công Thương sẽ tập trung xây dựng và triển khai thí điểm hệ thống truy xuất nguồn gốc đối với nhóm sản phẩm thực phẩm. Đây được xem là lĩnh vực ưu tiên do liên quan trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và thường xuyên đối mặt với các rủi ro về an toàn thực phẩm.

Việc thí điểm hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm không chỉ nhằm tăng cường kiểm soát chất lượng sản phẩm mà còn giúp hoàn thiện mô hình quản lý trước khi mở rộng sang các nhóm hàng hóa khác. Sau khi hệ thống được vận hành ổn định, Bộ Công Thương dự kiến từng bước mở rộng phạm vi áp dụng đối với nhiều lĩnh vực sản xuất và kinh doanh khác.

Cụ thể, các nhóm hàng hóa như thuốc lá, dệt may, da giày, giấy, phụ tùng ô tô – xe máy, linh kiện và phụ kiện của ngành công nghiệp hỗ trợ sẽ được xem xét đưa vào hệ thống truy xuất nguồn gốc trong các giai đoạn tiếp theo. Đây đều là những lĩnh vực có quy mô thị trường lớn, chuỗi cung ứng phức tạp và yêu cầu quản lý ngày càng cao trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Bên cạnh đó, một số nhóm hàng hóa có yêu cầu quản lý đặc thù cũng có thể được tích hợp vào hệ thống truy xuất nguồn gốc trong tương lai. Việc mở rộng này sẽ giúp hình thành một nền tảng quản lý dữ liệu tập trung, hỗ trợ hiệu quả cho công tác giám sát thị trường và quản lý chất lượng sản phẩm.

Theo ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), truy xuất nguồn gốc hiện nay là yêu cầu ngày càng quan trọng nhằm bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng cũng như tăng hiệu quả quản lý thị trường. Việc triển khai hệ thống giúp cơ quan chức năng kiểm soát rủi ro tốt hơn và có thể truy vết, xử lý triệt để khi xảy ra sự cố liên quan đến sản phẩm.

Ở góc độ doanh nghiệp, việc tuân thủ các tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc không chỉ là yêu cầu về an toàn thực phẩm mà còn là điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững. Thực tế cho thấy nhiều hiệp hội và doanh nghiệp đã bày tỏ sự ủng hộ đối với chủ trương này và chủ động xây dựng phương án triển khai.

Các chuyên gia cho rằng hệ thống truy xuất nguồn gốc sẽ góp phần tăng cường minh bạch hóa thông tin hàng hóa trên thị trường, tạo niềm tin cho người tiêu dùng và thúc đẩy việc sử dụng hàng Việt Nam. Khi thông tin về nguồn gốc sản phẩm được công khai và dễ dàng tiếp cận, người tiêu dùng có thể yên tâm hơn khi lựa chọn và sử dụng các sản phẩm sản xuất trong nước.

Ngoài ra, hệ thống truy xuất nguồn gốc còn góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong ngành công thương. Thông qua việc số hóa dữ liệu về sản phẩm và chuỗi cung ứng, cơ quan quản lý có thể xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung phục vụ công tác quản lý, phân tích và dự báo thị trường.

Trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với nền kinh tế toàn cầu, các tiêu chuẩn về minh bạch nguồn gốc hàng hóa đang trở thành yêu cầu bắt buộc tại nhiều thị trường. Do đó, việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý trong nước mà còn hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các quy định quốc tế về xuất xứ và chất lượng sản phẩm.

Có thể thấy, kế hoạch triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm của Bộ Công Thương là bước đi quan trọng nhằm hiện đại hóa công tác quản lý thị trường. Khi hệ thống được vận hành đồng bộ và mở rộng phạm vi áp dụng, thị trường hàng hóa sẽ trở nên minh bạch hơn, quyền lợi của người tiêu dùng được bảo vệ tốt hơn và môi trường kinh doanh cũng trở nên công bằng, lành mạnh hơn.

An Dương