50 năm TP.HCM mang tên Bác: Từ hành trình tiên phong đến yêu cầu kiến tạo động lực phát triển mới

Ngày 25/6, UBND TP.HCM tổ chức Hội thảo khoa học “50 năm Thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh: Dấu ấn lịch sử, khát vọng phát triển và đột phá thể chế”, quy tụ các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý cùng nhìn lại hành trình phát triển của thành phố và đề xuất các định hướng cho giai đoạn tiếp theo.

Theo TS Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, hội thảo được tổ chức trong bối cảnh đặc biệt khi thành phố đang bước vào giai đoạn phát triển mới sau sắp xếp đơn vị hành chính và định hướng lớn từ Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị.

Không chỉ nhìn lại những thành tựu đã đạt được sau nửa thế kỷ mang tên Bác, hội thảo tập trung làm rõ những đặc tính đã tạo nên bản sắc phát triển của TP.HCM – từ tinh thần năng động, đổi mới sáng tạo đến khả năng thích ứng và tiên phong trong nhiều mô hình phát triển của cả nước.

Đáng chú ý, thay vì tiếp tục dựa chủ yếu vào các động lực truyền thống, nhiều chuyên gia cho rằng TP.HCM cần chủ động mở ra các không gian tăng trưởng mới, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Ngày 25/6, UBND TP.HCM tổ chức Hội thảo khoa học: 50 năm Thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh: Dấu ấn lịch sử, khát vọng phát triển và đột phá thể chế. (Ảnh: BTC)

Một trong những tham luận nhận được nhiều quan tâm là đề xuất của PGS. TS Nguyễn Thiện Tống, nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Kỹ thuật Hàng không, Trường Đại học Bách khoa – Đại học Quốc gia TP.HCM về việc phát triển Vận chuyển Hàng không Tiên tiến (Advanced Air Mobility – AAM) tại TP.HCM.

Theo PGS. TS Nguyễn Thiện Tống, trên thế giới, AAM đang nổi lên như một cấu phần mới của hạ tầng giao thông đô thị. Mô hình này sử dụng các phương tiện bay có mức độ tự động hóa cao, vận hành bằng điện hoặc công nghệ hybrid để vận chuyển hành khách và hàng hóa trong không gian tầm thấp.

Không chỉ dừng ở ý tưởng tương lai, nhiều quốc gia đã bước vào giai đoạn xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh cho AAM – từ khung pháp lý, tiêu chuẩn vận hành đến đầu tư cơ sở hạ tầng chuyên biệt.

Đối với Việt Nam, chuyên gia nhận định TP.HCM đang xuất hiện những điều kiện thuận lợi để tiếp cận lĩnh vực này. Theo PGS. TS Nguyễn Thiện Tống, TP.HCM đã có những bước chuẩn bị ban đầu khi cho phép triển khai các hoạt động thử nghiệm thiết bị bay không người lái với tốc độ lên tới 100 km/h nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo và từng bước hình thành nền tảng chính sách cho các loại hình giao thông mới.

Bên cạnh chính sách, chuyên gia cũng dẫn chứng sự tham gia ngày càng rõ nét của khu vực doanh nghiệp. Trong đó, TP.HCM hiện là nơi đặt trụ sở của CT Group – doanh nghiệp đã tham gia phát triển hệ sinh thái công nghệ bay tầm thấp thông qua các hợp tác quốc tế. Theo PSG. TS Nguyễn Thiện Tống, CT Group đã đạt thỏa thuận đặt trước tới 100 phương tiện bay cất hạ cánh thẳng đứng bằng điện (eVTOL) từ SkyDrive (Nhật Bản).

CT UAV thực hiện chuyến bay giao hàng vượt biển đầu tiên từ xã Cần Giờ đến phường Vũng Tàu, TP.HCM. (Ảnh: DNCC)

Đồng thời, CT Group cùng đối tác Airbility (Hàn Quốc) đã thực hiện chuyến bay thử nghiệm UAV vận tải tải trọng 60 kg tại sân bay Boryeong vào ngày 18/9/2025. Đây được xem là bước đi quan trọng trong kế hoạch sản xuất 5.000 UAV theo biên bản ghi nhớ được ký kết tại Seoul trước đó.

Theo PGS. TS Nguyễn Thiện Tống, những tín hiệu này cho thấy TP.HCM không còn đứng ngoài xu hướng phát triển vận tải hàng không tầm thấp mà đã bắt đầu hình thành các yếu tố ban đầu của hệ sinh thái.

Không chỉ ở phương tiện, một số nghiên cứu và định hướng về hạ tầng phục vụ AAM cũng đã xuất hiện. Tham luận dẫn ví dụ về định hướng phát triển các bãi cất – hạ cánh thẳng đứng (vertiport), trong đó có dự án Vertiport Saigon Sky nhằm phục vụ mô hình vận chuyển hàng không đô thị trong tương lai.

Ở quy mô quốc gia, các động thái chuẩn bị cũng đang được thúc đẩy. Hà Nội được nhìn nhận giữ vai trò xây dựng chính sách từ góc độ trung tâm điều hành quốc gia, trong khi các hợp tác như biên bản ghi nhớ giữa SkyDrive và Pacific Group tập trung vào quy hoạch hạ tầng, thiết kế mạng lưới và lộ trình bay.

Từ những thực tiễn này, PGS. TS Nguyễn Thiện Tống kiến nghị TP.HCM cần sớm xây dựng chiến lược phát triển Vận chuyển Hàng không Tiên tiến với các bước đi cụ thể; đồng thời có sự tham gia của các bộ, ngành trong xây dựng khung pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật và triển khai các chương trình thí điểm tích hợp trước khi mở rộng quy mô.

Tại hội thảo, nhiều chuyên gia cũng thống nhất rằng bài toán lớn nhất của TP.HCM trong giai đoạn tới không còn là tăng trưởng đơn thuần mà là tạo dựng các động lực phát triển mới đủ sức duy trì vai trò đầu tàu. Trong đó, yêu cầu mở rộng không gian phát triển, nâng cao chất lượng quản trị đô thị, phát triển khoa học – công nghệ và tăng cường liên kết vùng được xem là những hướng đi quan trọng.

Nhìn lại 50 năm kể từ ngày mang tên Bác, TP.HCM đã đi qua hành trình từ phục hồi, phát triển đến dẫn dắt đổi mới. Tuy nhiên, chặng đường phía trước được nhìn nhận sẽ đòi hỏi nhiều hơn ở năng lực kiến tạo chính sách, khả năng thử nghiệm các mô hình mới và sức bật để tiếp tục giữ vai trò mở đường cho sự phát triển của cả nước.

Kim Thoa