8 phương thức đánh giá sự phù hợp và nguyên tắc quản lý rủi ro theo Thông tư mới

Hệ thống phương thức chứng nhận sự phù hợp

Việc chứng nhận sự phù hợp được thực hiện theo một trong các phương thức đánh giá sau: Phương thức 1: Thử nghiệm mẫu đại diện cho kiểu, loại sản phẩm, hàng hóa. Phương thức 2: Thử nghiệm mẫu đại diện kết hợp giám sát mẫu lấy trên thị trường. Phương thức 3: Thử nghiệm mẫu đại diện và đánh giá quá trình sản xuất. Giám sát thông qua thử nghiệm mẫu và đánh giá quá trình sản xuất (mẫu lấy tại nơi sản xuất). Phương thức 4: Thử nghiệm mẫu đại diện và đánh giá quá trình sản xuất. Giám sát thông qua thử nghiệm mẫu và đánh giá quá trình sản xuất (mẫu lấy tại nơi sản xuất, trên thị trường hoặc cả hai). Phương thức 5: Thử nghiệm mẫu đại diện và đánh giá quá trình sản xuất hoặc hệ thống quản lý. Giám sát qua thử nghiệm mẫu và đánh giá quá trình sản xuất/hệ thống quản lý (mẫu lấy linh hoạt tại nơi sản xuất hoặc thị trường). Phương thức 6: Đánh giá và giám sát hệ thống quản lý. Phương thức 7: Thử nghiệm, đánh giá theo từng lô sản phẩm, hàng hóa. Phương thức 8: Thử nghiệm hoặc giám định toàn bộ sản phẩm, hàng hóa.

Ảnh minh họa.

Nguyên tắc áp dụng và quản lý rủi ro

Việc lựa chọn phương thức chứng nhận phải căn cứ vào mức độ rủi ro của sản phẩm và được ghi cụ thể trên giấy chứng nhận. Các nguyên tắc cốt lõi bao gồm: Sản phẩm rủi ro cao: Tuyệt đối không áp dụng Phương thức 1 và Phương thức 6; Lấy mẫu thị trường: Chỉ thực hiện khi đặc tính hàng hóa có khả năng biến đổi trong quá trình lưu thông; Lấy mẫu đại diện (theo loại/nhóm): Đối với sản phẩm rủi ro trung bình, doanh nghiệp có thể được phép lấy mẫu đại diện thay cho từng kiểu cụ thể nếu đã có hệ thống quản lý chất lượng (ISO 9001, HACCP, GMP...) phù hợp.

Thông tư này cũng cho phép miễn, giảm số lượng mẫu thử hoặc yêu cầu đánh giá quá trình sản xuất đối với sản phẩm rủi ro trung bình và cao khi doanh nghiệp cung cấp đủ bằng chứng: Đang áp dụng hệ thống quản lý chất lượng (ISO 9001, HACCP, GMP...) còn hiệu lực ít nhất 06 tháng và phạm vi chứng nhận phù hợp với sản phẩm.Tổ chức chứng nhận phải được công nhận bởi các đơn vị quốc tế uy tín như APAC hoặc Tổ chức công nhận toàn cầu (Global Accreditation Cooperation Incorporated). Doanh nghiệp có chương trình giám sát nội bộ và thực hiện thử nghiệm tại các tổ chức được công nhận. Tuy nhiên, các chỉ tiêu quy chuẩn phải được thử nghiệm giám sát ít nhất một lần trong một chu kỳ chứng nhận.

Khi áp dụng Phương thức 7, việc lấy mẫu đại diện phải tuân thủ nguyên tắc xác suất thống kê theo các tiêu chuẩn: TCVN 7790 (ISO 2859) hoặc TCVN 8243-1 (ISO 3951-1). Các phương án lấy mẫu phải quy định rõ trong quy chuẩn kỹ thuật tương ứng dựa trên đặc tính kỹ thuật của lô hàng.

Trong hoạt động hợp chuẩn, tổ chức chứng nhận hoặc cá nhân công bố lựa chọn phương thức thích hợp để đảm bảo độ tin cậy. Thông tư nhấn mạnh, không cấp dấu chứng nhận hợp chuẩn đối với Phương thức 1. Mọi kết quả phải đảm bảo sự thích hợp với mức độ rủi ro của đối tượng được đánh giá.

Việc ban hành Thông tư 14/2026/TT-BKHCN được đánh giá là bước đi quan trọng giúp tiệm cận các tiêu chuẩn đánh giá sự phù hợp của khu vực và thế giới, tạo điều kiện thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam vươn ra thị trường quốc tế.

Tiểu My