Bảo đảm chất lượng pin và ắc quy bằng tiêu chuẩn kỹ thuật

Xác định yêu cầu kỹ thuật với từng nhóm sản phẩm

Pin và ắc quy trên thị trường có nhiều chủng loại, khác nhau về cấu tạo, công nghệ và mục đích sử dụng. Pin lithium dùng trong điện thoại, máy tính xách tay không giống ắc quy sử dụng cho xe máy điện hay hệ thống lưu trữ năng lượng. Vì vậy, yêu cầu quản lý chất lượng cần được xác định theo từng nhóm sản phẩm, căn cứ vào phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.

Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật là hai công cụ quan trọng trong quản lý chất lượng. Tiêu chuẩn về nguyên tắc tự nguyện áp dụng, trừ trường hợp được viện dẫn hoặc áp dụng theo quy định pháp luật. Trong khi đó, quy chuẩn kỹ thuật quy định các mức giới hạn của đặc tính kỹ thuật và yêu cầu quản lý mà sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh phải tuân thủ. Việc phân biệt hai công cụ này giúp doanh nghiệp xác định đúng nghĩa vụ khi sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh pin, ắc quy.

Pin và ắc quy cần đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn theo tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật tương ứng trước khi đưa ra thị trường.

Đối với pin lithium sử dụng trong thiết bị cầm tay, QCVN 101:2020/BTTTT ban hành kèm theo Thông tư số 15/2020/TT-BTTTT. Phạm vi điều chỉnh bao gồm pin lithium rời hoặc lắp trong điện thoại di động, máy tính bảng và máy tính xách tay. Quy chuẩn đưa ra các yêu cầu kỹ thuật làm cơ sở quản lý và đánh giá chất lượng đối với nhóm pin này. Tuy nhiên, không thể mở rộng phạm vi áp dụng của quy chuẩn sang tất cả các loại pin lithium và ắc quy trên thị trường.

Đối với ắc quy sử dụng cho xe mô tô điện, xe gắn máy điện, QCVN 91:2024/BGTVT là căn cứ kỹ thuật cần được quan tâm. Quy chuẩn quy định yêu cầu kỹ thuật đối với ắc quy thuộc phạm vi điều chỉnh, phục vụ hoạt động kiểm tra, thử nghiệm và chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường theo quy định.

Tăng cường kiểm soát chất lượng và trách nhiệm doanh nghiệp

Bên cạnh các quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc, việc xây dựng tiêu chuẩn quốc gia đối với pin lưu trữ năng lượng cũng được chú trọng. Trước đó, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia thông tin về việc công bố 15 tiêu chuẩn quốc gia liên quan đến hệ thống pin lưu trữ năng lượng tại Việt Nam. Bộ tiêu chuẩn được xây dựng trên cơ sở tham chiếu tiêu chuẩn quốc tế, có nội dung liên quan đến yêu cầu kỹ thuật, phương pháp thử và các khía cạnh an toàn, môi trường.

Việc công bố các tiêu chuẩn này góp phần hoàn thiện cơ sở kỹ thuật phục vụ nghiên cứu, thiết kế, đánh giá và phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin. Đồng thời, doanh nghiệp có thêm tài liệu tham chiếu để kiểm soát chất lượng, nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu kỹ thuật trong lĩnh vực đang phát triển.

Trong hoạt động sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh, doanh nghiệp cần xác định đúng tiêu chuẩn áp dụng, thực hiện các yêu cầu bắt buộc của quy chuẩn kỹ thuật và kiểm soát chất lượng sản phẩm. Đối với hàng hóa thuộc diện đánh giá sự phù hợp, việc thử nghiệm, chứng nhận và công bố hợp quy phải thực hiện theo quy định tương ứng. Hồ sơ sản phẩm và thông tin hàng hóa cần được quản lý đầy đủ để phục vụ hoạt động kiểm tra khi cần thiết.

Theo Luật số 78/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, hoạt động quản lý chất lượng được điều chỉnh theo hướng tăng cường quản lý dựa trên mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa. Quy định này góp phần nâng cao trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh và tạo cơ sở để cơ quan quản lý tập trung kiểm soát những nhóm hàng hóa có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, an toàn và môi trường.

Đối với người tiêu dùng, khi lựa chọn pin và ắc quy cần quan tâm đến nguồn gốc, nhãn hàng hóa và thông tin kỹ thuật. Nên sử dụng sản phẩm phù hợp với thiết bị, tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất và không tiếp tục sử dụng pin, ắc quy có dấu hiệu hư hỏng, biến dạng. Việc lựa chọn hàng hóa có thông tin rõ ràng giúp người mua có thêm căn cứ đánh giá chất lượng và hạn chế rủi ro trong quá trình sử dụng.

Ngoài yêu cầu về chất lượng và an toàn, pin và ắc quy sau khi thải bỏ cần được thu gom, xử lý theo quy định về bảo vệ môi trường. Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhập khẩu đối với các sản phẩm thuộc danh mục phải thực hiện trách nhiệm tái chế. Đây cũng là nội dung doanh nghiệp cần quan tâm trong quá trình sản xuất và kinh doanh.

Có thể thấy, tiêu chuẩn chất lượng và quy chuẩn kỹ thuật giữ vai trò quan trọng trong kiểm soát pin và ắc quy lưu thông trên thị trường. Việc xây dựng tiêu chuẩn phù hợp, thực hiện nghiêm yêu cầu bắt buộc và nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp góp phần cải thiện chất lượng sản phẩm, bảo đảm an toàn cho người sử dụng. Đây cũng là cơ sở để thị trường pin và ắc quy phát triển minh bạch, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

An Nguyên