Tiêu chuẩn chất lượng nâng sức cạnh tranh của đồ gỗ Việt Nam xuất khẩu

Tiêu chuẩn giúp kiểm soát chất lượng đồ gỗ

Đồ gỗ là một trong những nhóm sản phẩm có thế mạnh của Việt Nam trên thị trường xuất khẩu. Tuy nhiên, cùng với cơ hội mở rộng thị trường, doanh nghiệp cũng phải đối mặt với yêu cầu ngày càng cao từ các nhà nhập khẩu. Sản phẩm không chỉ cần có thiết kế phù hợp thị hiếu mà còn phải bảo đảm chất lượng ổn định, đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và an toàn trong quá trình sử dụng.

Đối với sản phẩm đồ gỗ, chất lượng được thể hiện qua nhiều yếu tố như độ bền của vật liệu, khả năng chịu lực, độ chắc chắn của kết cấu, kích thước, độ hoàn thiện bề mặt và tính ổn định của sản phẩm. Những yếu tố này cần được kiểm soát từ khâu lựa chọn nguyên liệu, gia công, lắp ráp đến hoàn thiện và đóng gói.

Nếu không có quy trình kiểm soát phù hợp, sản phẩm có thể phát sinh các lỗi như cong vênh, nứt, mối nối lỏng lẻo hoặc bề mặt hoàn thiện không đồng đều. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến trải nghiệm người sử dụng mà còn có thể dẫn đến khiếu nại, trả hàng và làm giảm uy tín của doanh nghiệp.

Tại Việt Nam, hệ thống tiêu chuẩn quốc gia đã có những tiêu chuẩn liên quan trực tiếp đến chất lượng gỗ và sản phẩm từ gỗ. Chẳng hạn, TCVN 13533:2022 đề cập đến độ bền của gỗ và sản phẩm gỗ trước các tác nhân sinh học. Trong khi đó, bộ TCVN 13554:2022 gồm các phần quy định yêu cầu an toàn đối với bàn, ghế sử dụng trong cắm trại, ngoại thất gia đình và công cộng, trong đó có yêu cầu về an toàn cơ học và phương pháp thử.

Các tiêu chuẩn này cung cấp cơ sở kỹ thuật để doanh nghiệp tham khảo, đánh giá những đặc tính cụ thể của vật liệu và sản phẩm. Tùy từng loại hàng hóa, công năng sử dụng và thị trường xuất khẩu, doanh nghiệp cần lựa chọn tiêu chuẩn phù hợp, không áp dụng máy móc một tiêu chuẩn cho tất cả sản phẩm đồ gỗ.

Theo Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật hiện hành, tiêu chuẩn được áp dụng trên nguyên tắc tự nguyện, trừ trường hợp được viện dẫn trong văn bản quy phạm pháp luật hoặc quy chuẩn kỹ thuật. Vì vậy, doanh nghiệp xuất khẩu có thể lựa chọn tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế hoặc tiêu chuẩn nước ngoài phù hợp với yêu cầu của khách hàng và thị trường nhập khẩu.

Điều quan trọng là phải xác định rõ yêu cầu kỹ thuật đối với từng sản phẩm, tổ chức kiểm tra trong quá trình sản xuất và duy trì chất lượng đồng đều giữa các lô hàng. Khi sản phẩm đáp ứng đúng tiêu chuẩn đã công bố và yêu cầu của đối tác, doanh nghiệp sẽ có thêm cơ sở để xây dựng niềm tin, duy trì quan hệ thương mại lâu dài.

Minh bạch nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu thị trường nhập khẩu

Bên cạnh chất lượng thành phẩm, nguồn gốc nguyên liệu gỗ đang trở thành vấn đề được nhiều thị trường nhập khẩu quan tâm. Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, việc chứng minh gỗ được khai thác và sử dụng hợp pháp không chỉ là trách nhiệm tuân thủ pháp luật mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận thị trường.

Tại Việt Nam, Nghị định 102/2020/NĐ-CP về Hệ thống bảo đảm gỗ hợp pháp Việt Nam, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 120/2024/NĐ-CP, quy định trách nhiệm quản lý, kiểm soát gỗ hợp pháp trong quá trình khai thác, vận chuyển, chế biến và xuất khẩu. Doanh nghiệp cần lưu giữ hồ sơ, chứng từ liên quan đến nguồn nguyên liệu và thực hiện các thủ tục theo quy định đối với từng loại gỗ, lô hàng.

Việc quản lý tốt thông tin về nhà cung cấp, loài gỗ, nguồn nhập nguyên liệu và quá trình chế biến giúp doanh nghiệp chủ động hơn khi cơ quan chức năng hoặc đối tác yêu cầu xác minh nguồn gốc sản phẩm.

Tại thị trường Liên minh châu Âu (EU), doanh nghiệp xuất khẩu đồ gỗ cần quan tâm đến Quy định chống phá rừng (EUDR), được ban hành theo Quy định (EU) 2023/1115. Quy định này áp dụng đối với gỗ và các sản phẩm từ gỗ thuộc danh mục điều chỉnh.

Theo EUDR, sản phẩm gỗ thuộc phạm vi áp dụng phải đáp ứng các yêu cầu về không gây mất rừng, không gây suy thoái rừng sau ngày 31/12/2020 và được sản xuất phù hợp với pháp luật liên quan của quốc gia sản xuất. Doanh nghiệp cần chuẩn bị thông tin về nguồn gốc, địa điểm khai thác và các dữ liệu phục vụ quá trình thẩm định theo quy định.

Theo lịch áp dụng đã được EU điều chỉnh, EUDR bắt đầu áp dụng từ ngày 30/12/2026 đối với doanh nghiệp quy mô lớn và vừa; từ ngày 30/6/2027 đối với doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ thuộc diện được gia hạn, trừ trường hợp thuộc nhóm phải áp dụng sớm hơn theo quy định. Vì vậy, doanh nghiệp cần chủ động rà soát chuỗi cung ứng, phối hợp với nhà cung cấp và chuẩn bị hồ sơ để đáp ứng yêu cầu khi xuất khẩu sang thị trường này.

Từ những yêu cầu trên có thể thấy, chất lượng đồ gỗ xuất khẩu không chỉ nằm ở sản phẩm hoàn thiện mà còn gắn với toàn bộ quá trình lựa chọn nguyên liệu, sản xuất và kiểm soát nguồn gốc. Doanh nghiệp cần xây dựng quy trình quản lý phù hợp, thường xuyên cập nhật tiêu chuẩn và quy định của thị trường nhập khẩu, đồng thời lưu trữ đầy đủ thông tin về từng lô hàng.

Việc áp dụng tiêu chuẩn chất lượng một cách thực chất, kết hợp với bảo đảm nguồn gốc gỗ hợp pháp và truy xuất thông tin minh bạch sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro, nâng cao uy tín với đối tác. Đây cũng là nền tảng để đồ gỗ Việt Nam gia tăng giá trị, mở rộng thị trường và nâng cao sức cạnh tranh trong chuỗi cung ứng quốc tế.

Hùng Anh