‘Bộ tứ Nghị quyết chiến lược’ đòn bẩy cho kinh tế Việt Nam bứt tốc

Phóng viên Chất lượng Việt Nam đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Bá Hùng - Chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam, nhằm làm rõ các điểm sáng, dư địa tăng trưởng và những định hướng chính sách then chốt trong thời gian tới.

Thưa ông, với vai trò là nhà quan sát kinh tế, “bức tranh” kinh tế Việt Nam năm 2025 có điểm gì nổi bật?

Tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong năm 2025 nhìn chung là tích cực. Năm 2025, tăng trưởng GDP đạt 8,02%, đây là mức tăng trưởng khá ấn tượng so với nhiều nền kinh tế trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Động lực chính đến từ ba yếu tố, đó là: sản xuất công nghiệp và kho vận tăng mạnh; giải ngân vốn đầu tư nước ngoài đạt kết quả khả quan và đầu tư công có bước chuyển biến tích cực, trở thành điểm sáng nổi bật của năm.

Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số từ năm 2026. Theo ông, để đạt được kết quả này, Việt Nam cần phải làm gì?

Việc đạt được mục tiêu tăng trưởng phụ thuộc vào nhiều yếu tố, nhưng quan trọng nhất không phải là ban hành thêm chính sách mới, mà là thực hiện hiệu quả các chính sách hiện có.

Xét diễn biến tăng trưởng những năm gần đây, Việt Nam đang sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để tiếp tục đà tăng trưởng. Trong đó, đầu tư công, chi ngân sách cho giáo dục, y tế, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển nguồn nhân lực và các khoản chi phúc lợi xã hội đóng vai trò then chốt. Những khoản chi này không chỉ kích cầu tiêu dùng nội địa mà còn duy trì đà tăng trưởng bền vững.

Trong ngắn hạn, chính sách tài khóa là công cụ quan trọng nhất. Tuy nhiên, Việt Nam cũng cần xem xét có nên tiếp tục duy trì các khoản miễn, giảm thuế hay không. Ví dụ, mức giảm 2% VAT từ thời COVID-19 vẫn được duy trì, nhưng hiện không tạo thêm động lực mới cho nền kinh tế. Do đó, muốn nền kinh tế bứt phá mạnh mẽ, điều cần ưu tiên nhất hiện nay là tập trung chi tiêu công, thay vì các chính sách thuế.

Ông Nguyễn Bá Hùng - Chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam.

Việt Nam là một trong sáu quốc gia dễ bị tổn thương nhất thế giới về biến đổi khí hậu. Vì vậy, cần cải thiện hạ tầng cứng như: giao thông chống chịu khí hậu, năng lượng tái tạo, hệ thống truyền tải và lưu trữ năng lượng và hạ tầng mềm như: giáo dục, y tế, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Một trong những trụ cột quan trọng khác có thể giúp kinh tế Việt Nam bứt tốc, đó là khoa học công nghệ. Việt Nam hiện còn đi sau mức trung bình thế giới, nên cần đầu tư nâng cấp năng lực công nghệ và nghiên cứu, tạo điều kiện phát triển các ngành có giá trị gia tăng cao như số hóa, chất bán dẫn, AI và dịch vụ tài chính quốc tế (đang hình thành tại TP.HCM và Đà Nẵng).

Bên cạnh đó, phát triển kỹ năng lao động phù hợp với các lĩnh vực công nghệ cao và tạo môi trường kinh doanh cạnh tranh, minh bạch là những yếu tố then chốt để các ngành tiềm năng bùng nổ. Cuối cùng, đầu tư công nhanh và hiệu quả sẽ trực tiếp đóng góp vào tăng trưởng kinh tế xã hội; dự án triển khai càng sớm, lợi ích mang lại càng lớn.

Năm 2025, Bộ Chính trị ban hành ‘Bộ tứ Nghị quyết chiến lược’. Theo ông, bộ tứ này sẽ tác động ra sao đến nền kinh tế trong những năm tới?

Bộ Chính trị đã ban hành bốn Nghị quyết chiến lược gồm: Nghị quyết số 57-NQ/TW (Nghị quyết 57) về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; Nghị quyết 59-NQ/TW (Nghị quyết 59) về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết 66-NQ/TW (Nghị quyết 66) đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật và Nghị quyết số 68-NQ/TW (Nghị quyết 68) về phát triển kinh tế tư nhân.

Đối với Nghị quyết 57, tôi cho rằng, Việt Nam đang đi rất đúng hướng. Theo lý thuyết kinh tế, tăng trưởng kinh tế sẽ đến từ ba nguồn lực chính: lao động, vốn và công nghệ. Trong khi lao động và vốn gần đạt giới hạn, thì khoa học công nghệ chính là yếu tố đột phá để nâng cao năng suất và năng lực sản xuất kinh doanh.

Có thể thấy, Việt Nam đã bước qua thời kỳ dân số vàng, vốn và đất đai cũng có hạn, nên phát triển công nghệ là con đường tất yếu. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở cách triển khai. Hiện nay, khu vực công vẫn chiếm vai trò chính, trong khi sự tham gia của khu vực tư nhân cần được tăng cường.

Phát triển khoa học công nghệ bao gồm nhiều tầng: giáo dục đào tạo, nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng, áp dụng công nghệ vào sản xuất kinh doanh, và nâng cấp thiết bị, máy móc của doanh nghiệp. Tôi cho rằng, hướng đi thì đúng, nhưng cần đánh giá xem các chính sách cụ thể có đủ sâu và đủ rộng để đáp ứng nhu cầu kinh tế hay không.

Tiếp đến, Nghị quyết 68 nhấn mạnh vai trò then chốt của khu vực tư nhân, coi đây là trụ cột để Việt Nam trở thành quốc gia thu nhập trung bình cao vào 2030 và thu nhập cao vào 2045. Về ý nghĩa, khu vực tư nhân đóng vai trò quan trọng trong việc tạo cầu nội địa, từ tiêu dùng đến đầu tư tư nhân, giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tăng tốc nhanh.

Mặc dù định hướng nêu trong Nghị quyết 68 là hợp lý, tôi muốn nhấn mạnh rằng, thành công phụ thuộc vào việc thực thi hiệu quả. Việt Nam cần xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi, để các doanh nghiệp phát triển và cạnh tranh bình đẳng.

Hiện nay, doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn hạn chế về sức cạnh tranh, phần lớn là các doanh nghiệp nhỏ và vừa với khả năng huy động nguồn lực còn hạn chế. Doanh nghiệp nội địa chỉ đóng góp khoảng 25% - 30% tổng xuất khẩu, còn lại hơn 70% là doanh nghiệp FDI, cho thấy dư địa lớn để phát triển khu vực tư nhân.

Cuối cùng, cần lưu ý rằng, Nghị quyết 68 không thể tách rời các nghị quyết liên quan, đặc biệt là Nghị quyết 57 về khoa học công nghệ. Sự phối hợp này là cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế cho khu vực tư nhân và tạo đà tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế.

Bên cạnh Bộ tứ chiến lược, trong giai đoạn gần đây, Bộ Chính trị còn ban hành một số nghị quyết chiến lược mới, mở rộng định hướng phát triển kinh tế xã hội, bao gồm Nghị quyết 70 về an ninh năng lượng quốc gia, Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Nghị quyết 72 về một số giải pháp đột phá về y tế, chăm sóc sức khỏe.

Những nghị quyết mới này nhằm bổ sung và hoàn thiện Bộ tứ chiến lược, tạo ra một khung chính sách đồng bộ, thúc đẩy tăng trưởng bền vững, nâng cao hiệu quả đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Các Nghị quyết mới thể hiện định hướng rõ ràng về con đường tăng trưởng của Việt Nam: kết hợp phát triển kinh tế trong nước và hội nhập quốc tế, nâng cao trình độ công nghệ, thúc đẩy khu vực tư nhân, cải thiện môi trường kinh doanh và hiệu lực hành chính. Khi thực hiện đồng bộ, những nghị quyết này sẽ giúp môi trường kinh doanh tốt hơn, tăng hiệu quả đầu tư, mở rộng thị trường và nâng cao năng suất. Tuy nhiên, để những định hướng đó đi vào thực tế, cần thời gian và theo dõi sát quá trình triển khai.

Xin cảm ơn ông!

Thanh Hiền (thực hiện)