Cải tiến năng suất không cần đầu tư lớn: Lối đi thông minh từ những thay đổi nhỏ

Kaizen, Lean: Cải tiến từ những việc nhỏ nhất

Một trong những phương pháp được nhắc đến nhiều trên các diễn đàn kinh tế là cải tiến Lean (Lean Improvement), phương pháp quản trị tinh gọn nhằm loại bỏ lãng phí, tối ưu hóa quy trình và gia tăng giá trị cho khách hàng một cách liên tục.

Trong đó, Kaize, thuật ngữ tiếng Nhật mang nghĩa “cải tiến liên tục” nhấn mạnh việc từng cá nhân, từng bộ phận chủ động phát hiện và loại bỏ lãng phí trong quá trình sản xuất kinh doanh. Theo tài liệu giới thiệu về Kaizen, phương pháp này tập trung vào cải tiến từng bước nhỏ, duy trì hàng ngày, thay vì thay đổi đột ngột bằng những khoản đầu tư lớn vào máy móc.

Theo Trung tâm Hợp tác Giáo dục và Phát triển Việt Nam, với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, Lean và Kaizen phù hợp bởi chi phí triển khai thấp, chủ yếu dựa vào đào tạo, chuẩn hóa thao tác, sắp xếp lại mặt bằng sản xuất và tối ưu quy trình làm việc. Chỉ riêng việc loại bỏ thao tác thừa, giảm thời gian chờ đợi giữa các công đoạn cũng có thể giúp tăng năng suất thêm vài phần trăm mà không phát sinh đầu tư đáng kể.

Nhóm cải tiến nhỏ, hiệu quả lớn

Không chỉ dừng ở lý thuyết, nhiều mô hình “nhóm cải tiến nhỏ” đã được triển khai trong thực tế sản xuất. Theo cách làm này, các tổ, đội sản xuất chủ động họp bàn, nhận diện vấn đề tại nơi làm việc và đề xuất giải pháp cải tiến ngay trong phạm vi công việc của mình.

Cụ thể, tại Công ty Cổ phần Than Vàng Danh đã nghiên cứu, lắp đặt và chế tạo búa mìn phục vụ khai thác hầm lò bằng vật liệu sẵn có, cải thiện an toàn lao động, tối ưu sản xuất và giảm phụ thuộc vào thiết bị cơ giới đắt tiền.

Công ty Cổ phần Than Vàng Danh nâng cao năng suất bằng việc nghiện cứu, lắp đặt... dựa trên vật liệu có sẵn. Ảnh tư liệu

Không chỉ trong công nghiệp, lĩnh vực nông nghiệp cũng ghi nhận nhiều mô hình cải tiến năng suất mà không làm tăng chi phí đầu tư.

Điển hình tại Gia Lai và Đăk Nông, nông dân đã áp dụng các biện pháp canh tác bền vững như tăng cường sử dụng phân hữu cơ, bổ sung vi sinh vật có lợi cho đất, điều chỉnh mật độ trồng hợp lý và cải tiến kỹ thuật tưới tiết kiệm nước. Những thay đổi này không đòi hỏi mua sắm thiết bị đắt tiền, nhưng giúp cải thiện độ phì nhiêu của đất, giảm sâu bệnh và tăng năng suất cây trồng.

Một số mô hình tưới tiết kiệm kết hợp bón phân qua hệ thống tưới cũng được ghi nhận là giúp giảm chi phí đầu vào, nâng cao hiệu quả sử dụng nước trong bối cảnh hạn hán, biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt.

Theo chuyên gia nông nghiệp đánh giá, đây là hướng đi phù hợp với điều kiện sản xuất quy mô nhỏ, khi người nông dân khó tiếp cận vốn lớn nhưng hoàn toàn có thể thay đổi quy trình canh tác dựa trên hướng dẫn kỹ thuật.

Điểm chung của các mô hình trên là tận dụng tri thức và kinh nghiệm thực tiễn của người lao động. Thay vì chờ đợi dự án đầu tư lớn, các cải tiến được thực hiện ngay tại hiện trường, chi phí thấp nhưng hiệu quả tích lũy theo thời gian.

Chuyển đổi số ở mức “vừa sức”

Một xu hướng khác trong doanh nghiệp nhỏ là áp dụng chuyển đổi số như phần mềm đơn giản cho quản lý kho, theo dõi đơn hàng, hoặc kế hoạch sản xuất, giúp giảm lỗi thủ công, tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả sản xuất. Chuyên gia cho rằng, đây là cách cải tiến năng suất bằng công nghệ nhưng không cần đầu tư lớn, mà tận dụng những công cụ sẵn có với chi phí thấp.

Việc số hóa những khâu quản lý cơ bản giúp giảm sai sót do ghi chép thủ công, rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao tính minh bạch trong vận hành. Đây là bước cải tiến “vừa sức”, phù hợp với nguồn lực của doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Thực tiễn cho thấy, cải tiến năng suất không chỉ là câu chuyện của công nghệ mà trước hết là câu chuyện của tư duy quản trị. Khi doanh nghiệp nhìn lại quy trình và khuyến khích người lao động đề xuất sáng kiến, những thay đổi nhỏ sẽ tích lũy thành kết quả lớn.

Trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều thách thức, các mô hình cải tiến chi phí thấp nhưng hiệu quả cao đang mở ra một lối đi thực tế để tăng năng suất bằng cách khai thác tốt hơn những gì đang có, thay vì chờ đợi nguồn lực đâsu tư lớn. Đây có thể chính là chìa khóa để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh một cách bền vững.

Cẩm Anh