Cảnh báo hàng giả quy mô lớn, cần phát huy vai trò của hiệp hội và doanh nghiệp

Thu giữ hàng giả quy mô lớn tại địa phương

Tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, sản xuất và kinh doanh hàng giả tiếp tục diễn biến phức tạp, với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, phạm vi hoạt động không chỉ giới hạn ở một địa phương mà còn mở rộng trên nhiều tỉnh, thành phố và môi trường thương mại điện tử. Thực tế từ các vụ việc bị phát hiện cho thấy, hàng giả đã xuất hiện trong nhiều lĩnh vực, từ mỹ phẩm, thuốc chữa bệnh, thực phẩm đến phân bón và hàng tiêu dùng, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân, uy tín doanh nghiệp và môi trường cạnh tranh.

Theo Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, tính đến ngày 30/10/2026, lực lượng chức năng cả nước đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 122.888 vụ việc vi phạm. Trong đó, có 10.724 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu; 102.715 vụ gian lận thương mại, gian lận thuế và 9.449 vụ hàng giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước đạt 18.313,829 tỷ đồng. Các lực lượng chức năng đã khởi tố 2.278 vụ án với 3.968 đối tượng. Những con số này cho thấy áp lực lớn đối với công tác quản lý, kiểm soát thị trường, nhất là khi hàng hóa vi phạm ngày càng đa dạng, có sự tham gia của nhiều khâu trong chuỗi cung ứng.

Thực tế đấu tranh tại các địa phương cho thấy, hàng giả không chỉ được sản xuất nhỏ lẻ mà trong nhiều trường hợp đã hình thành đường dây, cơ sở sản xuất có tổ chức, sử dụng máy móc, nguyên liệu và bao bì tinh vi để đưa sản phẩm ra thị trường dưới danh nghĩa hàng chính hãng.

Nhiều vụ hàng giả quy mô lớn bị phát hiện gây ảnh hưởng lớn tới quyền lợi của doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng. Ảnh: Công an tỉnh Thanh Hóa

Điển hình, tháng 9/2026, Công an tỉnh Thanh Hóa triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán thuốc An Cung và mỹ phẩm giả quy mô lớn, hoạt động liên tỉnh. Quá trình điều tra, lực lượng chức năng thu giữ 10.000 hộp An Cung, khoảng 300 kg viên hoàn chưa thành phẩm, tương đương hơn 1 triệu viên; gần 20 triệu sản phẩm mỹ phẩm giả thuộc 64 mã hàng. Tổng khối lượng hàng hóa, nguyên liệu, máy móc và thiết bị ước tính hơn 1.000 tấn.

Đáng chú ý, các đối tượng mua viên hoàn và nguyên liệu trôi nổi, không rõ nguồn gốc, cùng vỏ hộp, tem nhãn từ Trung Quốc, sau đó đưa về Việt Nam đóng gói, hoàn thiện sản phẩm và quảng cáo có xuất xứ nước ngoài. Theo kết quả xác minh ban đầu, thành phần sản xuất viên hoàn chủ yếu gồm bột mì, hóa chất, chất tạo màu và một số nguyên liệu khác. Vụ việc cho thấy nguy cơ hàng giả len lỏi vào nhóm sản phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng, trong khi hình thức bao bì và quảng cáo có thể khiến người mua khó nhận diện.

Tại Cà Mau, ngày 8/10/2026, lực lượng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh bắt quả tang một cơ sở đang tổ chức sản xuất phân bón giả. Qua kiểm tra và khám xét, lực lượng chức năng thu giữ 107 bao phân bón thành phẩm với tổng trọng lượng hơn 5,3 tấn, 1.624 bao nguyên liệu nặng hơn 81 tấn và 13.653 vỏ bao bì in tên nhiều thương hiệu phân bón khác nhau. Cơ quan chức năng đồng thời thu giữ thêm 191 bao phân bón giả tại các đại lý liên quan.

Theo điều tra ban đầu, các doanh nghiệp liên quan không đủ điều kiện, chưa được cấp phép sản xuất phân bón nhưng vẫn sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, kém chất lượng, thiết kế bao bì và tem nhãn giả thương hiệu nổi tiếng để tiêu thụ. Riêng trong 10 ngày trước khi bị phát hiện, đối tượng đã sản xuất, bán ra thị trường 1.051 bao phân bón giả, tương đương 52,5 tấn.

Một vụ việc khác tại Tây Ninh cũng cho thấy quy mô đáng lo ngại của hoạt động sản xuất hàng giả. Công an tỉnh khởi tố vụ án sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm, xảy ra tại một chi nhánh doanh nghiệp trên địa bàn. Lực lượng chức năng thu giữ trên 400.000 sản phẩm chế biến từ yến đã thành phẩm và chưa thành phẩm, hơn 1 tấn nguyên liệu, chất phụ gia thực phẩm, bột các loại cùng hệ thống máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất.

Theo thông tin từ Bộ Công an, các đối tượng lợi dụng danh nghĩa doanh nghiệp, sử dụng mạng xã hội và các nền tảng thương mại điện tử như TikTok, Facebook, Zalo để quảng cáo, tiêu thụ hàng hóa. Việc thổi phồng công dụng, đưa ra mức giá thấp hơn nhiều so với sản phẩm có thương hiệu được sử dụng để thu hút người mua.

Những vụ việc trên cho thấy hàng giả có thể xuất hiện từ khâu sản xuất, đóng gói, giả mạo nhãn hiệu đến tổ chức phân phối qua nhiều kênh khác nhau. Nếu chỉ dựa vào hoạt động kiểm tra định kỳ, lực lượng chức năng khó bao quát hết các cơ sở, kho hàng và mạng lưới tiêu thụ. Vì vậy, thông tin từ doanh nghiệp sở hữu thương hiệu, hiệp hội ngành hàng và các đơn vị trực tiếp tham gia chuỗi cung ứng có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện sớm dấu hiệu vi phạm.

Phát huy vai trò hiệp hội, doanh nghiệp trong nhận diện vi phạm

Trước thực tế này, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đã làm việc với đại diện các hiệp hội ngành hàng nhằm trao đổi về công tác phối hợp phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Ông Đỗ Hồng Trung, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia nhấn mạnh, các hiệp hội và doanh nghiệp hội viên là những chủ thể trực tiếp tham gia thị trường, có điều kiện nắm bắt sát tình hình sản xuất, kinh doanh, biến động cung cầu, giá cả, hệ thống phân phối và những dấu hiệu bất thường trong lưu thông hàng hóa.

Đây là nguồn thông tin thực tiễn giúp cơ quan quản lý nhận diện sớm nguy cơ, phương thức và thủ đoạn vi phạm, đồng thời đánh giá tác động của hàng giả, hàng nhập lậu đối với sản xuất trong nước, quyền lợi người tiêu dùng và môi trường kinh doanh. Do đó, cần thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên, thực chất, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng bên.

Theo ông Đỗ Hồng Trung, các hiệp hội cần chủ động cung cấp thông tin, cảnh báo phương thức, thủ đoạn vi phạm mới theo từng ngành hàng; kịp thời phản ánh khó khăn, bất cập trong cơ chế, chính sách và công tác quản lý nhà nước để cơ quan chức năng xem xét, tháo gỡ.

Đại diện các hiệp hội ngành mía đường, thuốc lá, vàng và các tổ chức liên quan cũng phản ánh những khó khăn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, công tác nhận diện hàng giả và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Đại diện Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam đề xuất triển khai chuyên đề kiểm soát hàng hóa giả mạo nhãn hiệu quá cảnh trên các tuyến trọng điểm, đồng thời xử lý các điểm nóng phân phối hàng giả mạo nhãn hiệu.

Trong khi đó, Hội Sở hữu trí tuệ Việt Nam đề nghị xây dựng cơ chế phối hợp thu thập, bảo toàn và xác minh chứng cứ số giữa cơ quan thực thi, nền tảng thương mại điện tử, đơn vị logistics và tổ chức thanh toán. Đây là vấn đề đáng chú ý khi nhiều hành vi kinh doanh hàng giả hiện được thực hiện qua tài khoản trực tuyến, giao dịch điện tử và mạng lưới vận chuyển, khiến việc xác định chủ thể vi phạm và thu thập chứng cứ gặp khó khăn.

Đại tá Trần Đức Đông, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đánh giá cao các ý kiến đóng góp của hiệp hội, doanh nghiệp; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tăng cường nắm bắt, tổng hợp và phân tích thông tin để kịp thời nhận diện những vấn đề mới, nổi cộm, phức tạp. Công tác phổ biến pháp luật, hướng dẫn nhận diện hàng giả và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cũng cần tiếp tục được chú trọng.

Bên cạnh trách nhiệm của cơ quan quản lý, doanh nghiệp cũng cần chủ động bảo vệ thương hiệu, cung cấp thông tin nhận diện sản phẩm chính hãng, phối hợp xác minh khi phát hiện dấu hiệu giả mạo và nâng cao khả năng kiểm soát hệ thống phân phối. Các hiệp hội có thể đóng vai trò đầu mối tập hợp thông tin, hỗ trợ chuyên môn và kết nối doanh nghiệp với lực lượng thực thi.

Việc thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên giữa cơ quan chức năng, hiệp hội và doanh nghiệp vì vậy không chỉ giúp nâng cao hiệu quả phát hiện, xử lý vi phạm mà còn góp phần phòng ngừa từ sớm, từ xa. Qua đó, bảo vệ thương hiệu, quyền sở hữu trí tuệ, quyền lợi người tiêu dùng và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp.

An Dương