Cảnh báo thực phẩm quá hạn, không rõ nguồn gốc len lỏi nhiều kênh phân phối

Hàng quá hạn, không rõ nguồn gốc vẫn xuất hiện

Vi phạm trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm không bảo đảm an toàn không chỉ xuất hiện tại các cơ sở kinh doanh như chợ truyền thống, cửa hàng tạp hóa hay các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ mà còn có thể tại kho, điểm tập kết, cơ sở sơ chế, cơ sở giết mổ, phương tiện vận chuyển và trên môi trường thương mại điện tử.

Theo thông tin từ ngành Công Thương, các nhóm hàng thường được chú ý trong công tác kiểm tra gồm thực phẩm đông lạnh, nội tạng động vật, sản phẩm từ gia súc, gia cầm, thủy hải sản, bánh kẹo, rượu, nước giải khát, thực phẩm đóng gói sẵn, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và nhiều mặt hàng tiêu dùng nhanh. Đây đều là những nhóm sản phẩm có nhu cầu tiêu thụ lớn, được lưu thông qua nhiều kênh và trong một số trường hợp phải trải qua quá trình bảo quản, vận chuyển phức tạp.

Thực tế kiểm tra tại nhiều địa phương cho thấy hàng hóa vi phạm có thể được tập kết tại kho, vận chuyển bằng phương tiện cá nhân hoặc đưa trực tiếp ra thị trường thông qua các điểm bán nhỏ lẻ. Đáng chú ý, một số vụ việc có số lượng hàng hóa lớn, từ hàng trăm kilôgam đến hàng nghìn sản phẩm, cho thấy nếu không được phát hiện kịp thời, hàng hóa không bảo đảm yêu cầu có thể tiếp tục được phân phối đến người tiêu dùng.

Thực phẩm quá hạn sử dụng, không rõ nguồn gốc tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Ảnh: Nguyễn Hùng

Điển hình, thời gian qua lực lượng chức năng các tỉnh đã từng ghi nhận tình trạng kinh doanh hàng hóa quá hạn sử dụng và không rõ nguồn gốc. Một vụ việc được cơ quan chức năng công bố mới đây tại U Minh Thượng, tỉnh An Giang là ví dụ đáng lưu ý. Theo đó, Công an xã U Minh Thượng phối hợp với các đoàn kiểm tra liên ngành về an toàn thực phẩm kiểm tra các cơ sở kinh doanh, trường học và điểm bán thực phẩm trên địa bàn. Tại một cơ sở kinh doanh ở ấp An Thạnh, đoàn kiểm tra phát hiện hàng hóa không có nhãn mác và trên bao bì không thể hiện ngày, tháng, năm sản xuất.

Lực lượng chức năng thành phố Hà Nội vừa phát hiện, thu giữ 240kg nguyên liệu nhân bánh Trung thu vi phạm tại một cơ sở kinh doanh trên địa bàn phường Chương Mỹ. Trong số này, một nửa là hàng trôi nổi không rõ nguồn gốc, nửa còn lại đã hết hạn sử dụng từ nhiều tháng trước.

Trước đó, lực lượng Quản lý thị trường TP Đà Nẵng đã phối hợp Công an thành phố đã kiểm tra, xử lý 2 cơ sở kinh doanh thực phẩm vi phạm, thu giữ hơn 2.400 sản phẩm nhập lậu, quá hạn sử dụng.

Những vụ việc trên cho thấy nguy cơ không chỉ nằm ở chất lượng bản thân sản phẩm mà còn liên quan đến khả năng truy xuất nguồn gốc, điều kiện bảo quản, thông tin trên nhãn và trách nhiệm của chủ thể kinh doanh trong từng khâu lưu thông.

Không nên xem nhẹ dấu hiệu bất thường trên thực phẩm

Đối với người tiêu dùng, thực phẩm quá hạn hoặc không có đầy đủ thông tin trên bao bì là dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý. Khi sản phẩm không thể hiện rõ tên hàng, đơn vị sản xuất, thời điểm sản xuất, hạn sử dụng hoặc thông tin liên quan đến nguồn gốc, người mua sẽ khó xác định sản phẩm được sản xuất ở đâu, đã qua những khâu bảo quản nào và có còn bảo đảm chất lượng hay không.

Quy định về nhãn hàng hóa yêu cầu thông tin trên nhãn phải đáp ứng các nội dung theo quy định; hệ thống pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm cũng quy định việc xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến an toàn thực phẩm.

Đáng chú ý, không phải mọi nguy cơ mất an toàn thực phẩm đều có thể nhận biết bằng mắt thường. Với một số sản phẩm, việc đánh giá chất lượng hoặc xác định vi phạm có thể cần đến lấy mẫu, kiểm nghiệm, giám định. Điều này khiến việc kiểm soát thực phẩm trên thị trường không chỉ dừng ở kiểm tra bao bì mà còn phụ thuộc vào năng lực kiểm tra, phương tiện kỹ thuật và thời gian xử lý.

Đặc biệt, thực phẩm đông lạnh, thịt, cá, thủy hải sản và các sản phẩm có độ ẩm cao cần được bảo quản phù hợp trong suốt quá trình vận chuyển và lưu trữ. Nếu điều kiện bảo quản bị phá vỡ, chất lượng sản phẩm có thể bị ảnh hưởng ngay cả khi bao bì bên ngoài chưa xuất hiện dấu hiệu rõ ràng.

Người tiêu dùng không nên tự suy đoán rằng một sản phẩm đã quá hạn ghi trên bao bì vẫn an toàn chỉ dựa vào cảm quan. Đặc biệt, với thực phẩm dễ hỏng, sản phẩm có bao bì phồng, rò rỉ, biến dạng, có mùi hoặc màu sắc bất thường, việc tiếp tục sử dụng có thể tiềm ẩn rủi ro.

Về phía cơ sở sản xuất, kinh doanh, việc kiểm soát hạn sử dụng cần được thực hiện ngay từ khâu nhập hàng, lưu kho đến trưng bày và bán cho người tiêu dùng. Hàng hóa hết hạn, không rõ nguồn gốc hoặc không bảo đảm điều kiện bảo quản cần được kiểm soát, loại khỏi khu vực kinh doanh và xử lý theo quy định, thay vì tiếp tục đưa ra thị trường.

Theo Bệnh viện Medlatec, ăn đồ hết hạn có thể gây ngộ độc, đặc biệt với thịt, cá, sữa, trứng hoặc thực phẩm bảo quản không đúng cách. Không ít người dùng đã gặp các sự cố sức khỏe khi lỡ ăn đồ hết hạn. Mức độ ảnh hưởng không giống nhau ở mọi trường hợp. Điều quan trọng là hiểu đúng ý nghĩa của mốc thời gian trên bao bì và đánh giá loại thực phẩm đã sử dụng.

Vì vậy, việc ăn thực phẩm hết hạn có ảnh hưởng hay không phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: loại thực phẩm, thời gian quá hạn, điều kiện bảo quản, tình trạng bao bì và các dấu hiệu hư hỏng (mùi lạ, nhớt, đổi màu, phồng hộp). Thực phẩm giàu đạm và độ ẩm cao thường có nguy cơ gây hại lớn hơn.

Để bảo vệ sức khỏe, người tiêu dùng nên ưu tiên mua thực phẩm tại những địa chỉ có thông tin rõ ràng, kiểm tra nhãn hàng hóa và hạn sử dụng trước khi mua. Với sản phẩm đông lạnh hoặc thực phẩm cần bảo quản đặc biệt, cần quan sát tình trạng bao bì và điều kiện lưu trữ. Khi phát hiện hàng hóa có dấu hiệu quá hạn, không rõ nguồn gốc, không có nhãn mác hoặc nghi ngờ vi phạm an toàn thực phẩm, người dân có thể thông tin cho cơ quan chức năng để được kiểm tra, xử lý.

Tăng cường kiểm tra tại kho hàng, điểm tập kết, phương tiện vận chuyển, cơ sở kinh doanh và cả môi trường trực tuyến sẽ góp phần ngăn thực phẩm không bảo đảm yêu cầu đi sâu hơn vào thị trường. Cùng với đó, việc nâng cao trách nhiệm của cơ sở kinh doanh và thói quen kiểm tra thông tin sản phẩm của người tiêu dùng là những yếu tố quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ thực phẩm quá hạn, không rõ nguồn gốc đến tay người sử dụng.

 An Dương