Nhiều vi phạm nhãn hàng hóa trong kinh doanh phân bón, thuốc bảo vệ thực vật

Nhãn hàng hóa bị lợi dụng để gây nhầm lẫn

Nhãn hàng hóa là một trong những căn cứ quan trọng để người sử dụng nhận biết, lựa chọn và sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng mục đích. Tuy nhiên, thực tế kiểm tra thị trường cho thấy tình trạng vi phạm liên quan đến nhãn, chất lượng sản phẩm và điều kiện kinh doanh vẫn diễn ra, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và quyền lợi người sử dụng.

Điển hình, theo kết quả kiểm tra trong 8 tháng đầu năm 2026, lực lượng quản lý thị trường tỉnh Lâm Đồng đã thực hiện 61 vụ kiểm tra, phát hiện và xử lý 59 vụ vi phạm, với tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính hơn 602 triệu đồng. Các hành vi vi phạm được ghi nhận ở nhiều nhóm, từ điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật, niêm yết giá đến nhãn hàng hóa và chất lượng sản phẩm.

Qua công tác kiểm tra, các vi phạm liên quan đến nhãn hàng hóa được phát hiện với nhiều hình thức. Có trường hợp nhãn không thể hiện đầy đủ nội dung bắt buộc; hình ảnh, chữ viết trên nhãn không đúng bản chất hoặc không đúng sự thật về hàng hóa. Một số sản phẩm còn có chất lượng không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.

Tương tự, tại tỉnh Vĩnh Long, lực lượng quản lý thị trường cũng ghi nhận nhiều phương thức gian lận liên quan đến nhãn mác phân bón. Trong đó, có sản phẩm được đặt tên hoặc thể hiện công dụng dễ gây nhầm lẫn giữa phân bón rễ và phân bón lá; một số sản phẩm sử dụng cách quảng bá như “siêu tăng trưởng”, “đặc trị” dù bản chất là phân bón thông thường.

Phân bón, thuốc bảo vệ thực vật giả, không đảm bảo chất lượng bị phát hiện và thu giữ. Ảnh: Chi cục QLTT Lâm Đồng

Đáng chú ý, việc thể hiện hàm lượng dinh dưỡng cũng là vấn đề cần kiểm soát. Một số sản phẩm ghi hàm lượng các chất dinh dưỡng chính như N, P, K ở mức cao trên bao bì nhưng kết quả kiểm nghiệm được nêu trong tài liệu cho thấy hàm lượng thực tế thấp hơn mức công bố. Bên cạnh đó là cách thể hiện nguồn gốc, xuất xứ gây chú ý bằng những cụm từ như “công nghệ nước ngoài”, “nguyên liệu nhập khẩu”, trong khi thông tin về cơ sở sản xuất trong nước được thể hiện nhỏ hơn.

Một số thông tin bắt buộc như số quyết định công nhận lưu hành, ngày sản xuất, hạn sử dụng hoặc hướng dẫn sử dụng cũng có thể bị bỏ sót hoặc thể hiện không đầy đủ. Những cách thể hiện này khiến người mua khó có đầy đủ căn cứ để nhận diện, lựa chọn và sử dụng sản phẩm.

Một vụ việc nghiêm trọng được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Khánh Hòa công bố cho thấy những sai phạm về nhãn có thể đi cùng hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả. Cơ quan điều tra đã khởi tố 2 đối tượng về tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là phân bón, thuốc bảo vệ thực vật”.

Trước đó, từ kiểm tra một cơ sở sản xuất, kinh doanh phân bón tại xã Phước Hà, lực lượng Công an phát hiện nhiều sản phẩm phân bón, thuốc bảo vệ thực vật có nhãn mác không đúng thực tế. Điều tra xác định, từ tháng 9/2025, hai đối tượng góp vốn mua thiết bị, nguyên vật liệu để sản xuất sản phẩm đưa ra thị trường. Từ tháng 10 đến tháng 12/2025, dù không có giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, không có hồ sơ chất lượng, không công bố hợp quy và không được cấp quyết định lưu hành, các đối tượng đã sản xuất 1.614 sản phẩm phân bón và 340 sản phẩm thuốc bảo vệ thực vật. Khoảng 14 tấn sản phẩm được gắn nhiều nhãn mác, chủng loại khác nhau và đưa ra thị trường, thu lợi bất chính hơn 148 triệu đồng. Kết quả giám định xác định toàn bộ số sản phẩm là hàng giả về giá trị sử dụng, công dụng và nhãn mác.

Kiểm soát từ điều kiện kinh doanh đến chất lượng sản phẩm

Từ những vụ việc được phát hiện, yêu cầu đặt ra không chỉ là kiểm tra nhãn mà còn phải kiểm soát đồng thời điều kiện kinh doanh, nguồn gốc và chất lượng hàng hóa. Đặc biệt với thuốc bảo vệ thực vật, cơ sở kinh doanh phải đáp ứng các điều kiện theo quy định, đồng thời bảo đảm yêu cầu về bảo quản, trưng bày, mua bán và hướng dẫn sử dụng.

Lực lượng quản lý thị trường yêu cầu các cơ sở chủ động kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ, thông tin trên nhãn, chất lượng và thời hạn sử dụng trước khi mua bán. Những sản phẩm không được phép lưu hành, hàng giả, hàng kém chất lượng hoặc không bảo đảm điều kiện kinh doanh không được đưa ra thị trường.

Đối với phân bón, yêu cầu về chất lượng cũng được đặt trong khuôn khổ QCVN 106:2025/BNNMT về chất lượng phân bón. Quy chuẩn quy định về phân loại, chỉ tiêu chất lượng, yếu tố hạn chế, phương pháp thử và yêu cầu quản lý đối với phân bón, áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài có hoạt động liên quan đến lĩnh vực này tại Việt Nam.

Theo quy chuẩn, phân bón lưu hành tại Việt Nam phải đáp ứng các chỉ tiêu chất lượng chính; các chỉ tiêu chất lượng bổ sung phải được đăng ký theo quy định. Chỉ tiêu chất lượng phân bón công bố hợp quy phải phù hợp với chỉ tiêu chất lượng trong Quyết định công nhận phân bón lưu hành tại Việt Nam. Một số trường hợp có chất điều hòa sinh trưởng hoặc tính chất đặc thù cũng phải được đăng ký, công nhận theo quy định.

Không chỉ phân bón, chất lượng thuốc bảo vệ thực vật cũng được đặt dưới các yêu cầu kỹ thuật cụ thể. QCVN 01-188:2018/BNNPTNT quy định giới hạn các chỉ tiêu chất lượng đối với thuốc bảo vệ thực vật, áp dụng với tổ chức, cá nhân liên quan đến nhập khẩu, sản xuất, buôn bán, đánh giá sự phù hợp và công bố hợp quy tại Việt Nam.

Quy chuẩn yêu cầu hàm lượng hoạt chất, mật độ vi sinh vật hoặc các chỉ tiêu đặc thù đối với từng nhóm thuốc phải được đăng ký và đáp ứng mức quy định khi kiểm tra. Đối với thuốc BVTV nhập khẩu, việc công bố hợp quy phải dựa trên kết quả chứng nhận của tổ chức được chỉ định; thuốc sản xuất trong nước có thể công bố hợp quy trên cơ sở chứng nhận hoặc tự đánh giá sự phù hợp theo quy định.

Như vậy, kiểm soát chất lượng không thể tách rời việc kiểm soát thông tin được công bố trên sản phẩm. Nhãn phải phản ánh đúng bản chất và các chỉ tiêu liên quan đến hàng hóa, qua đó giúp cơ quan chức năng có căn cứ kiểm tra và người sử dụng có thông tin cần thiết khi lựa chọn.

Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Lâm Đồng cũng xác định tuyên truyền, hướng dẫn pháp luật là một trong những giải pháp nhằm giúp cơ sở kinh doanh nhận diện và chủ động phòng ngừa vi phạm. Phổ biến quy định về kinh doanh phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời hướng dẫn cơ sở rà soát điều kiện kinh doanh, hồ sơ pháp lý, nguồn gốc hàng hóa, nhãn và chất lượng sản phẩm.

Đối với cơ sở kinh doanh, việc kiểm tra kỹ nhãn hàng hóa, nguồn gốc, thời hạn sử dụng và hồ sơ trước khi đưa sản phẩm ra thị trường không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn góp phần hạn chế rủi ro trong quá trình kinh doanh.

Với người sử dụng, việc lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, nhãn đầy đủ và thông tin minh bạch là cơ sở để sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng mục đích, hạn chế những thiệt hại có thể phát sinh trong sản xuất.

An Dương