Carbon footprint: Chỉ số mới đang thay đổi cách doanh nghiệp sản xuất

Khi “dấu chân carbon” trở thành áp lực mới

Trong nhiều năm, phần lớn doanh nghiệp sản xuất thường tập trung vào ba yếu tố chính là sản lượng, chi phí và chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, bối cảnh đang thay đổi nhanh chóng khi các yêu cầu về môi trường ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng trong thương mại toàn cầu.

Khái niệm “carbon footprint” hay dấu chân carbon được nhắc đến ngày càng nhiều trong hoạt động sản xuất và xuất khẩu. Đây là chỉ số phản ánh tổng lượng khí nhà kính phát sinh trong suốt vòng đời sản phẩm hoặc hoạt động của doanh nghiệp, bao gồm điện năng tiêu thụ, nhiên liệu, vận chuyển, nguyên liệu đầu vào và nhiều yếu tố khác. Nói cách khác, carbon footprint giống như “dấu vết phát thải” mà doanh nghiệp tạo ra đối với môi trường.

Tại nhiều thị trường lớn như châu Âu, yêu cầu minh bạch phát thải đang ngày càng chặt chẽ hơn. Các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu không chỉ cần chứng minh chất lượng sản phẩm mà còn phải cho thấy quá trình sản xuất có thân thiện với môi trường hay không.

Điều này khiến doanh nghiệp buộc phải thay đổi tư duy sản xuất. Nếu trước đây mục tiêu chủ yếu là “sản xuất nhanh hơn và nhiều hơn” thì hiện nay xu hướng đang chuyển sang “sản xuất hiệu quả hơn và phát thải thấp hơn”.

Đo phát thải bằng dữ liệu số

Một trong những thay đổi lớn nhất hiện nay là cách doanh nghiệp đo lường phát thải. Trước đây, nhiều doanh nghiệp chủ yếu thực hiện kiểm kê môi trường theo phương thức thủ công, tổng hợp dữ liệu định kỳ hoặc ước tính dựa trên hóa đơn điện, nhiên liệu và sản lượng sản xuất. Phương pháp này thường mất nhiều thời gian và khó phản ánh chính xác lượng phát thải thực tế.

Hiện nay, cùng với quá trình chuyển đổi số, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu ứng dụng công nghệ để theo dõi phát thải bằng dữ liệu số. Các hệ thống quản trị hiện đại có thể tự động thu thập dữ liệu tiêu thụ điện, nước, nhiên liệu trong từng công đoạn sản xuất. Từ đó, doanh nghiệp có thể tính toán lượng phát thải khí nhà kính theo thời gian thực và xác định khu vực nào đang tiêu tốn nhiều năng lượng nhất.

Việc số hóa dữ liệu môi trường không chỉ giúp doanh nghiệp minh bạch hơn mà còn hỗ trợ quá trình tối ưu vận hành. Khi biết chính xác khâu nào phát thải cao, doanh nghiệp có thể điều chỉnh công nghệ, thay đổi nguyên liệu hoặc cải tiến quy trình để giảm tác động môi trường.

Nhiều chuyên gia cho rằng quản trị phát thải bằng dữ liệu sẽ trở thành xu hướng tất yếu trong sản xuất hiện đại, tương tự cách doanh nghiệp từng số hóa quản trị tài chính hay quản lý chất lượng trước đây.

ESG trở thành “thước đo” mới của doanh nghiệp

Song song với carbon footprint, ESG cũng đang trở thành khái niệm quen thuộc trong cộng đồng doanh nghiệp.

ESG là viết tắt của ba nhóm tiêu chí gồm môi trường (Environmental), xã hội (Social) và quản trị doanh nghiệp (Governance). Trong đó, yếu tố môi trường ngày càng được chú trọng, đặc biệt là các nội dung liên quan tới giảm phát thải carbon, sử dụng năng lượng tái tạo và tiết kiệm tài nguyên.

Không ít nhà đầu tư hiện đánh giá doanh nghiệp không chỉ qua doanh thu hay lợi nhuận mà còn qua chiến lược phát triển bền vững và mức độ minh bạch trong công bố thông tin môi trường.

Chính vì vậy, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu xây dựng báo cáo phát triển bền vững hoặc tích hợp ESG vào báo cáo thường niên. Đây không còn đơn thuần là hoạt động truyền thông hình ảnh mà đang trở thành yêu cầu thực tế trong quá trình tiếp cận thị trường, vốn đầu tư và đối tác quốc tế.

Trong ngành đồ uống, Heineken Vietnam là một trong những doanh nghiệp công bố nhiều hoạt động liên quan tới phát triển bền vững và giảm tác động môi trường. Theo đó, Heineken Vietnam triển khai nhiều giải pháp nhằm tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo và tối ưu tài nguyên trong hoạt động sản xuất bia.

Nhà máy của Heineken Vietnam triển khai nhiều giải pháp tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải trong hoạt động sản xuất.

Doanh nghiệp cho biết đã thúc đẩy việc sử dụng năng lượng sinh khối tại các nhà máy nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Đồng thời, nhiều sáng kiến tiết kiệm nước và tái sử dụng phụ phẩm cũng được áp dụng trong chuỗi sản xuất. Việc theo dõi dữ liệu tiêu thụ năng lượng và phát thải được xem là một phần quan trọng trong chiến lược vận hành của doanh nghiệp, giúp kiểm soát hiệu quả môi trường song song với hiệu quả sản xuất.

Trong bối cảnh người tiêu dùng và đối tác quốc tế ngày càng quan tâm tới yếu tố xanh, các hoạt động giảm phát thải không chỉ mang ý nghĩa môi trường mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Trong lĩnh vực thực phẩm - sữa, Vinamilk đặc biệt chú trọng tới chiến lược sản xuất xanh và quản lý phát thải. Theo các báo cáo phát triển bền vững được công bố, Vinamilk triển khai nhiều giải pháp nhằm tối ưu sử dụng năng lượng, tiết kiệm nước và cải thiện hiệu quả vận hành tại hệ thống trang trại và nhà máy.

Doanh nghiệp cũng đầu tư vào năng lượng tái tạo tại một số cơ sở sản xuất nhằm góp phần giảm lượng phát thải carbon trong hoạt động vận hành.

Vinamilk đẩy mạnh phát triển bền vững thông qua tối ưu vận hành và quản lý phát thải carbon trong chuỗi sản xuất.

Việc quản trị môi trường theo hướng dữ liệu hóa giúp doanh nghiệp theo dõi được mức tiêu thụ tài nguyên ở từng khâu sản xuất, từ đó có cơ sở để cải tiến quy trình và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Trong ngành thực phẩm, nơi chuỗi cung ứng trải dài từ chăn nuôi, chế biến đến vận chuyển và phân phối, việc kiểm soát carbon footprint ngày càng trở nên quan trọng.

Từ tăng trưởng bằng sản lượng sang bền vững

Sự xuất hiện của carbon footprint đang cho thấy cách đánh giá doanh nghiệp đã thay đổi đáng kể. Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu được nhìn nhận qua sản lượng hoặc doanh thu thì hiện nay khả năng kiểm soát phát thải và vận hành bền vững trở thành tiêu chí quan trọng.

Điều này đồng nghĩa dữ liệu môi trường sẽ ngày càng đóng vai trò lớn trong hoạt động quản trị doanh nghiệp. Từ đo phát thải bằng hệ thống số đến công bố báo cáo ESG, nhiều doanh nghiệp đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mới nơi hiệu quả kinh tế cần đi song song với trách nhiệm môi trường.

Trong xu hướng toàn cầu hướng tới trung hòa carbon, “dấu chân carbon” có thể sẽ trở thành một trong những chỉ số quan trọng nhất quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong tương lai.

Nguyễn Hương