Chất lượng đầu vào và năng suất đầu ra: Bài toán của doanh nghiệp cơ khí

Đầu vào không ổn định, năng suất dễ "rơi" ở giữa quá trình

Trong sản xuất cơ khí, nguyên liệu đầu vào có thể là thép, gang, nhôm, đồng hoặc những loại vật liệu theo yêu cầu riêng của từng sản phẩm. Sau đó, vật liệu tiếp tục đi qua nhiều công đoạn như cắt, đúc, hàn, tiện, phay, doa, mài, xử lý bề mặt và lắp ráp.

Mỗi công đoạn đều có những yêu cầu kỹ thuật riêng. Nếu vật liệu không đúng chủng loại, kích thước hoặc đặc tính theo yêu cầu, vấn đề có thể không xuất hiện ngay ở bước đầu tiên. Có những sai lệch chỉ được nhận ra khi chi tiết đã qua thêm một vài công đoạn.

Đến lúc đó, doanh nghiệp không chỉ mất phần nguyên liệu không đạt. Thời gian máy đã chạy, nhân công đã thực hiện, dụng cụ đã sử dụng và kế hoạch sản xuất cũng có thể bị ảnh hưởng.

Đây là điểm giao nhau khá rõ giữa chất lượng và năng suất. Một sản phẩm phải làm lại không chỉ là một sản phẩm lỗi; đó còn là khoảng thời gian sản xuất đã được sử dụng nhưng chưa tạo ra đầu ra đạt yêu cầu.

Vì vậy, thay vì chỉ chờ đến khâu cuối để phát hiện sản phẩm không phù hợp, doanh nghiệp có thể kiểm soát từ sớm những yếu tố có khả năng gây ra sai lỗi. Với vật liệu, đó có thể là kiểm tra chủng loại, quy cách, chứng từ và các yêu cầu kỹ thuật liên quan trước khi đưa vào sản xuất. Với nhà cung cấp, việc theo dõi chất lượng từng lô hàng cũng giúp doanh nghiệp nhận diện những nguồn đầu vào thường xuyên phát sinh vấn đề.

Cách làm này đặc biệt quan trọng với các doanh nghiệp nhận gia công hoặc chế tạo thiết bị theo đơn hàng, khi yêu cầu về vật liệu và độ chính xác thường thay đổi theo từng sản phẩm.

Một ví dụ có thể nhìn thấy khá rõ ở Công ty TNHH MTV Cơ khí Hà Nội (HAMECO). Doanh nghiệp hiện hoạt động trong nhiều lĩnh vực từ thiết kế, đúc kim loại, kết cấu, gia công cơ khí đến chế tạo thiết bị. HAMECO cũng công bố năng lực đo lường 3D và kiểm soát chất lượng trong hệ thống sản xuất của mình.

Điều đáng chú ý là danh mục gia công của HAMECO trải rộng trên nhiều loại vật liệu. Trên website doanh nghiệp, các sản phẩm gia công được giới thiệu sử dụng thép C45, 40Cr, Q345B, SS400, thép không gỉ SUS420, nhôm, đồng hợp kim… với nhiều loại chi tiết như trục, bánh răng, mặt bích, khối đỡ, chi tiết khuôn và các cấu kiện kích thước lớn.

Với một hệ thống sản xuất có nhiều công đoạn và nhiều loại vật liệu như vậy, kiểm soát đầu vào rõ ràng là điều không thể bỏ qua. Một loại vật liệu không phù hợp với yêu cầu của bản vẽ có thể khiến toàn bộ quá trình gia công phía sau gặp vấn đề.

HAMECO hiện cũng công bố hệ thống quản lý chất lượng theo ISO 9001:2015, cùng hệ thống quản lý năng lượng ISO 50001 và năng lực đo lường theo ISO/IEC 17025.

Nhìn từ câu chuyện này, có thể thấy đầu tư thiết bị và quản lý chất lượng không phải hai việc tách rời. Máy móc càng hiện đại, yêu cầu đối với dữ liệu đầu vào, vật liệu và kiểm soát quá trình càng cần rõ ràng. Nếu đầu vào không ổn định, lợi thế của thiết bị cũng khó được chuyển thành năng suất thực tế.

Giữ chất lượng từ đầu để giữ năng suất đến cuối

Với doanh nghiệp cơ khí, nâng năng suất không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng một dự án đầu tư máy móc lớn. Nhiều khi, việc đầu tiên cần làm lại nằm ở những khâu ít được chú ý hơn: kiểm soát vật liệu đầu vào, đánh giá nhà cung cấp, chuẩn hóa yêu cầu kỹ thuật, theo dõi tỷ lệ sản phẩm phải sửa chữa và tìm nguyên nhân của những lần làm lại.

Khi một lỗi xuất hiện nhiều lần, câu hỏi quan trọng không chỉ là "ai làm sai", mà là lỗi bắt đầu từ đâu và tại sao nó có thể đi qua công đoạn kiểm soát trước đó.

Cách nhìn này giúp doanh nghiệp chuyển từ xử lý hậu quả sang kiểm soát nguyên nhân. Nếu một loại vật liệu thường xuyên gây sai lệch, doanh nghiệp có thể xem lại tiêu chí tiếp nhận hoặc đánh giá lại nhà cung cấp. Nếu một công đoạn liên tục phát sinh sản phẩm phải làm lại, cần xem xét lại máy móc, phương pháp gia công, dụng cụ, thông số kỹ thuật hoặc tay nghề người vận hành.

Khi những vấn đề như vậy được xử lý từ gốc, năng suất sẽ được cải thiện theo cách bền vững hơn. Máy ít phải dừng vì lỗi, người lao động giảm thời gian xử lý lại và kế hoạch sản xuất cũng dễ kiểm soát hơn.

Suy cho cùng, với doanh nghiệp cơ khí, chất lượng đầu vào và năng suất đầu ra không phải hai bài toán riêng biệt. Một đầu vào ổn định giúp quá trình sản xuất ổn định; quá trình ổn định giúp giảm làm lại, giảm thời gian chờ và giảm lãng phí. Khi đó, năng suất không cần phải được "ép" bằng cách chạy máy nhanh hơn, mà được tạo ra từ một quy trình ít sai lỗi hơn.

Đó cũng có thể là cách tiếp cận thực tế hơn cho doanh nghiệp cơ khí trong quá trình nâng cao năng suất: trước khi hỏi làm thế nào để sản xuất nhanh hơn, hãy nhìn lại xem doanh nghiệp đang mất bao nhiêu thời gian vì những vấn đề đáng lẽ có thể được kiểm soát ngay từ đầu.

Cẩm Anh