Giữ “bí quyết nghề” để nâng năng suất sản xuất

Những điều không có trong giáo trình

Một người mới vào nghề có thể được đào tạo để vận hành máy theo đúng hướng dẫn. Nhưng để thực sự thành thạo, họ thường cần thêm thời gian đứng máy, quan sát và xử lý những tình huống phát sinh trong thực tế.

Người thợ lâu năm thường có một thứ rất khó đo đếm là kinh nghiệm. Những kinh nghiệm đó có thể là việc nghe tiếng máy để nhận biết một bộ phận đang hoạt động không bình thường, nhìn một chi tiết để phát hiện dấu hiệu sai lệch, hoặc biết công đoạn nào cần chú ý hơn để tránh phát sinh lỗi. Nhiều kinh nghiệm được hình thành sau hàng trăm, hàng nghìn lần thực hiện công việc và xử lý các tình huống khác nhau.

Những kinh nghiệm trên được tích lũy trong quá trình làm việc và nhiều khi trở thành “thói quen nghề” của người thợ.

Vấn đề là nếu kinh nghiệm chỉ nằm ở một người, doanh nghiệp cũng có thể mất đi nó khi người đó nghỉ việc, chuyển bộ phận hoặc không còn trực tiếp tham gia sản xuất.

Đây là lý do việc lưu giữ và chia sẻ kinh nghiệm của người lao động ngày càng được quan tâm trong quản lý sản xuất. Thay vì để những cách làm hiệu quả chỉ được truyền miệng, doanh nghiệp có thể từng bước ghi lại, kiểm chứng và đưa những kinh nghiệm có giá trị vào hướng dẫn công việc.

Từ kinh nghiệm cá nhân thành năng lực của cả đội ngũ

Không phải kinh nghiệm nào của người thợ cũng cần đưa vào quy trình. Điều doanh nghiệp cần tìm là những kinh nghiệm thực sự giúp công việc tốt hơn: giảm lỗi, rút ngắn thời gian xử lý, hạn chế dừng máy, nâng chất lượng sản phẩm hoặc bảo đảm an toàn.

Chẳng hạn, một người thợ có nhiều năm làm việc có thể biết một dấu hiệu nhỏ thường xuất hiện trước khi máy gặp sự cố. Nếu chỉ người đó biết, kinh nghiệm này chỉ phát huy tác dụng khi họ có mặt. Nhưng nếu được ghi nhận, hướng dẫn lại cho những người khác và đưa vào quy trình kiểm tra, doanh nghiệp sẽ có thêm một lớp phòng ngừa rủi ro.

Hoặc người có kinh nghiệm hướng dẫn trực tiếp cho người mới, những tình huống khó được ghi lại thành bài học, các lỗi thường gặp được cập nhật vào tài liệu hướng dẫn hoặc quay thành video để người lao động có thể xem lại khi cần.

Quan trọng hơn, những kinh nghiệm này cần được kiểm chứng trước khi áp dụng rộng rãi. Một cách làm hiệu quả với một người chưa chắc đã phù hợp với mọi trường hợp. Khi được đánh giá và chuẩn hóa, kinh nghiệm cá nhân mới thực sự có thể trở thành cách làm chung của doanh nghiệp.

Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) là một ví dụ về cách tiếp cận này. Trong định hướng phát triển, EVN đề cập đến việc xây dựng các diễn đàn trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ xử lý những vấn đề kỹ thuật và tài liệu hóa, số hóa kiến thức của chuyên gia để xây dựng thành kho tài sản tri thức.

Cách tiếp cận này cho thấy một vấn đề khá rõ trong quản trị doanh nghiệp đó là giữ một người giỏi là chưa đủ, mà còn phải tìm cách giữ lại những kiến thức và kinh nghiệm mà người đó đã tích lũy.

Hay tại Tổng Công ty May 10, một công nhân có nhiều năm làm việc từng chia sẻ việc học hỏi tay nghề từ những người đi trước là một trong những cách giúp nâng cao hiệu suất công việc. Đây là một ví dụ thực tế cho thấy kinh nghiệm giữa những người lao động có thể được truyền lại và tiếp tục tạo ra giá trị trong sản xuất.

Trong sản xuất hiện nay, máy móc và công nghệ có thể giúp doanh nghiệp tăng tốc, nhưng con người vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc vận hành, phát hiện bất thường và cải tiến quy trình. Đặc biệt ở những công đoạn đòi hỏi tay nghề, kinh nghiệm thực tế của người lao động vẫn là nguồn tri thức có giá trị.

Khi kinh nghiệm được chia sẻ và chuẩn hóa, người mới có thể rút ngắn thời gian học việc, người có kinh nghiệm có thêm cơ hội đóng góp vào cải tiến, còn doanh nghiệp giảm được sự phụ thuộc vào một vài cá nhân.

Suy cho cùng, năng suất không chỉ đến từ việc một người thợ làm nhanh hơn. Năng suất còn nằm ở khả năng để một cách làm tốt được lặp lại ổn định bởi nhiều người.

Vì vậy, kinh nghiệm của người thợ chỉ thực sự trở thành tài sản của doanh nghiệp khi nó không còn nằm riêng trong trí nhớ của một cá nhân, mà được doanh nghiệp biết cách ghi nhận, chia sẻ và biến thành năng lực chung.

Cẩm Anh