Châu Âu chuẩn hóa cách đo lường dấu chân carbon sản phẩm điện, điện tử

Ủy ban Kỹ thuật CLC/TC 111X “Môi trường” của CENELEC đã công bố EN IEC 63372:2026 về định lượng và truyền đạt dấu chân carbon, mức giảm phát thải khí nhà kính và phát thải tránh được từ các sản phẩm, hệ thống điện và điện tử. Tiêu chuẩn được phát triển ở cấp độ quốc tế, song song với hoạt động của CENELEC TC 111X, nhằm tạo ra phương pháp thống nhất trong đánh giá và truyền đạt tác động khí hậu của sản phẩm.

Trong đó, EN IEC 63372:2026 có phạm vi đánh giá không chỉ dừng ở lượng khí nhà kính phát sinh trực tiếp từ một sản phẩm. Tiêu chuẩn tập trung vào ba nội dung chính gồm dấu chân carbon của sản phẩm, mức giảm phát thải khí nhà kính và lượng phát thải tránh được.

Tiêu chuẩn này cung cấp phương pháp hài hòa để đánh giá và truyền đạt hiệu quả hoạt động môi trường.

Nhìn lượng phát thải trong toàn bộ vòng đời sản phẩm

Để xác định tác động khí hậu một cách đầy đủ hơn, EN IEC 63372:2026 áp dụng cách tiếp cận đánh giá vòng đời. Theo đó, lượng phát thải được xem xét xuyên suốt các giai đoạn của sản phẩm, từ nguyên liệu thô, sản xuất đến quá trình sử dụng và xử lý khi kết thúc vòng đời.

Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa đối với sản phẩm điện và điện tử bởi tác động môi trường có thể xuất hiện ở nhiều công đoạn khác nhau. Thay vì chỉ nhìn vào một thời điểm hoặc khâu riêng lẻ, doanh nghiệp có cơ sở đánh giá tổng thể hơn về dấu chân carbon mà sản phẩm tạo ra trong suốt vòng đời.

Tiêu chuẩn mới đồng thời cập nhật và thay thế các hướng dẫn trước đây tại IEC TR 62725:2013 và IEC TR 62726:2014. So với những tài liệu này, EN IEC 63372:2026 đưa ra các phương pháp được tăng cường để tính toán dấu chân carbon của sản phẩm, định lượng mức giảm phát thải và đánh giá lượng phát thải tránh được. Mục tiêu là giúp các tổ chức truyền đạt thông tin liên quan đến khí hậu một cách minh bạch, nhất quán và dựa trên cơ sở khoa học.

Yêu cầu này ngày càng trở nên quan trọng khi chính phủ, nhà đầu tư, khách hàng và cơ quan quản lý quan tâm nhiều hơn đến tác động khí hậu của sản phẩm. Một phương pháp chung không chỉ hỗ trợ quá trình ra quyết định mà còn góp phần hạn chế tình trạng tính trùng mức giảm phát thải - vấn đề có thể làm sai lệch kết quả đánh giá hiệu quả môi trường.

Định lượng rõ hơn hiệu quả cắt giảm phát thải

Một điểm đáng chú ý của EN IEC 63372:2026 là đưa ra phương pháp xác định lượng phát thải được cắt giảm khi một sản phẩm hoặc giải pháp công nghệ được sử dụng thay thế cho phương án có mức phát thải cao hơn. Cách tiếp cận này giúp lượng hóa rõ hơn lợi ích khí hậu mà các công nghệ phát thải thấp có thể mang lại so với giải pháp thông thường.

CEN-CENELEC lấy ví dụ về máy bơm nhiệt thay thế hệ thống sưởi sử dụng nhiên liệu hóa thạch truyền thống. Theo phương pháp của EN IEC 63372:2026, nhà sản xuất có thể tính toán lượng phát thải gắn với máy bơm nhiệt, đồng thời xác định phần phát thải được cắt giảm so với việc tiếp tục sử dụng công nghệ sưởi truyền thống. Qua đó, hiệu quả giảm phát thải của từng giải pháp được thể hiện trên cơ sở rõ ràng hơn, giúp người tiêu dùng có thêm thông tin đáng tin cậy khi lựa chọn sản phẩm và công nghệ.

Không chỉ phục vụ việc so sánh, phương pháp này còn giúp làm rõ đóng góp của các công nghệ carbon thấp đối với mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính. Theo CEN-CENELEC, tiêu chuẩn có thể hỗ trợ thúc đẩy phát triển và ứng dụng những giải pháp như máy bơm nhiệt, hệ thống năng lượng tái tạo, xe điện và công nghệ quản lý năng lượng thông minh, qua đó góp phần vào quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế phát thải thấp.

Tăng độ tin cậy cho các tuyên bố về môi trường

Với doanh nghiệp, EN IEC 63372:2026 cung cấp khuôn khổ được công nhận để đánh giá và chứng minh hiệu quả môi trường của sản phẩm. Khi cùng dựa trên những nguyên tắc và phương pháp rõ ràng, thông tin về dấu chân carbon hay mức giảm phát thải có cơ sở để được trình bày nhất quán và dễ so sánh hơn.

Đây cũng là yếu tố quan trọng trong bối cảnh các tuyên bố liên quan đến môi trường ngày càng xuất hiện phổ biến trên thị trường. Nếu không có phương pháp thống nhất, những con số về lượng carbon giảm được hay phát thải tránh được có thể được tính toán trên các giả định khác nhau, khiến người sử dụng thông tin khó đánh giá chính xác hiệu quả của từng sản phẩm.

Theo CEN-CENELEC, việc thiết lập những nguyên tắc và phương pháp rõ ràng để đo lường, truyền đạt tác động carbon sẽ góp phần củng cố niềm tin vào các tuyên bố môi trường và tăng khả năng so sánh giữa sản phẩm cũng như giữa các lĩnh vực.

Ở phạm vi rộng hơn, EN IEC 63372:2026 không chỉ là công cụ tính toán phát thải. Tiêu chuẩn tạo ra “ngôn ngữ chung” để doanh nghiệp, cơ quan quản lý, nhà đầu tư và người tiêu dùng tiếp cận thông tin khí hậu của sản phẩm trên cùng một nền tảng phương pháp luận. Qua đó, những sản phẩm và công nghệ thực sự mang lại hiệu quả giảm phát thải có cơ sở rõ ràng hơn để chứng minh giá trị, góp phần hỗ trợ mục tiêu phát thải ròng bằng “0” và quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp.

Bảo Linh