Châu Âu phát hiện hóa chất độc hại trong nhiều mẫu tai nghe phổ biến

Một nghiên cứu do dự án ToxFree LIFE for All tài trợ vừa công bố kết quả gây chú ý: toàn bộ 81 mẫu tai nghe được kiểm nghiệm đều chứa các hóa chất tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe con người. Các sản phẩm bao gồm cả tai nghe nhét tai (in-ear) và tai nghe chụp tai (over-ear), được thu thập từ nhiều quốc gia châu Âu như Cộng hòa Séc, Slovakia, Hungary, Slovenia và Áo, cũng như từ các sàn thương mại điện tử phổ biến.

Theo các báo cáo được truyền thông quốc tế dẫn lại, những mẫu thử này bao gồm sản phẩm của nhiều thương hiệu lớn như Bose, Panasonic, Samsung và Sennheiser. Kết quả phân tích cho thấy 98% số mẫu chứa Bisphenol A (BPA) – hợp chất tổng hợp thường được sử dụng để làm cứng nhựa polycarbonate và nhựa epoxy. Đây là chất từng gây tranh cãi trong nhiều năm qua do có khả năng bắt chước hormone estrogen trong cơ thể, từ đó làm rối loạn nội tiết, gia tăng nguy cơ ung thư, dậy thì sớm ở nữ giới và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản ở nam giới.

Không chỉ BPA, hơn ba phần tư số mẫu còn chứa Bisphenol S (BPS) – chất thường được sử dụng thay thế BPA trong nhiều sản phẩm tiêu dùng. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu khoa học trước đây cho thấy BPS cũng có cơ chế tác động tương tự BPA, nghĩa là việc thay thế này chưa chắc đã loại bỏ được rủi ro về mặt sinh học. Sự hiện diện đồng thời của cả hai hợp chất trong cùng một sản phẩm làm gia tăng lo ngại về tác động cộng hưởng khi người dùng tiếp xúc lâu dài.

Bên cạnh nhóm bisphenol, các nhà nghiên cứu còn phát hiện phthalates – hóa chất thường được dùng để làm mềm nhựa PVC, vốn có liên quan đến suy giảm khả năng sinh sản và ảnh hưởng đến sự phát triển nội tiết. Một số mẫu cũng chứa parafin clo hóa, chất có nguy cơ gây tổn thương gan và thận, cùng với các chất chống cháy brom hóa và organophosphate. Những hợp chất này có thể tác động đến hệ thần kinh nếu phơi nhiễm kéo dài. Dù hàm lượng ghi nhận chủ yếu ở mức vi lượng, việc nhiều hóa chất cùng tồn tại trong một sản phẩm sử dụng sát cơ thể khiến giới chuyên môn đặc biệt quan tâm.

Tai nghe được lựa chọn làm đối tượng khảo sát vì đây là thiết bị điện tử cá nhân có tần suất sử dụng ngày càng cao, đặc biệt trong bối cảnh làm việc từ xa, học trực tuyến và nhu cầu giải trí di động tăng mạnh. Không giống các vật dụng chỉ tiếp xúc thoáng qua, tai nghe thường áp sát vào tai và da đầu trong nhiều giờ liền.

Theo các chuyên gia, mồ hôi và nhiệt độ cơ thể có thể thúc đẩy quá trình thôi nhiễm hóa chất từ vật liệu nhựa, tạo điều kiện để các hợp chất như BPA và BPS thẩm thấu qua da. Mặc dù nguy cơ không gây ra phản ứng cấp tính ngay lập tức, phơi nhiễm lặp lại trong nhiều năm có thể dẫn đến tác động tích lũy, đặc biệt đáng lo ngại với trẻ vị thành niên – nhóm người sử dụng tai nghe với thời lượng cao.

Đáng chú ý, báo cáo không đề cập trực tiếp đến các sản phẩm của Apple như AirPods. Tuy vậy, bisphenol nằm trong danh sách hóa chất được kiểm soát nội bộ của hãng này, cho thấy các tập đoàn công nghệ lớn đã nhận diện được rủi ro tiềm ẩn liên quan đến nhóm hợp chất trên và có những cơ chế quản lý riêng.

Dự án ToxFree LIFE for All có sự tham gia của các tổ chức nghiên cứu tại Ý, Đức, Cộng hòa Séc, Áo và một số quốc gia khác, với mục tiêu cải thiện phương pháp phát hiện và đánh giá tác động của thuốc, thuốc trừ sâu và các chất ô nhiễm hóa học trong sản phẩm tiêu dùng. Nhóm nghiên cứu đang ứng dụng công nghệ nano để phát triển mô hình “tế bào gương ảo”, có khả năng chuyển đổi hoạt động điện sinh lý của tế bào thần kinh và cơ tim thành tín hiệu ánh sáng, qua đó theo dõi độc tính thần kinh và tim mạch với độ chính xác cao hơn.

Những phát hiện mới cũng đặt ra câu hỏi về khung pháp lý hiện hành. Trong khi hóa chất trong bao bì thực phẩm và đồ chơi trẻ em bị kiểm soát nghiêm ngặt, thiết bị điện tử tiêu dùng như tai nghe lại chưa có giới hạn cụ thể đối với một số hợp chất. Điều này khiến việc giám sát phụ thuộc phần lớn vào tiêu chuẩn tự nguyện của nhà sản xuất và các cuộc kiểm nghiệm độc lập.

Trong bối cảnh tai nghe đã trở thành vật dụng gắn bó hằng ngày với hàng triệu người, các chuyên gia khuyến nghị người tiêu dùng nên chú ý tới nguồn gốc sản phẩm, ưu tiên các thương hiệu công bố minh bạch thành phần vật liệu và đạt chứng nhận an toàn hóa chất. Đồng thời, hạn chế sử dụng liên tục trong thời gian quá dài và vệ sinh thiết bị thường xuyên cũng là những biện pháp giảm thiểu rủi ro.

Kết quả nghiên cứu không nhằm gây hoang mang, song là lời cảnh báo rằng yếu tố an toàn hóa học cần được xem xét nghiêm túc, song song với các tiêu chí quen thuộc như chất lượng âm thanh, thiết kế hay tính năng thông minh. Khi thiết bị công nghệ ngày càng “ở sát cơ thể”, tiêu chuẩn bảo vệ sức khỏe người dùng càng phải được đặt lên hàng đầu.

An Dương (T/h)