Chi phí leo thang, đơn hàng chao đảo: Doanh nghiệp buộc tăng tốc

Theo đó, tại Công ty CP Dệt may Huế, không khí thi đua lao động diễn ra sôi nổi ở nhiều nhà máy. Phong trào tăng năng suất được phát động không chỉ nhằm tạo khí thế sản xuất đầu năm, mà còn hướng đến mục tiêu cụ thể: nâng chất lượng công việc, rút ngắn thời gian may, giữ nhịp đơn hàng trong bối cảnh thị trường nhiều biến động.

Chị Nguyễn Thị Thanh Trang, công nhân Nhà máy May 3, cho biết phong trào thi đua đã tạo động lực để “đánh thức” năng lực sáng tạo. Việc liên tục cải tiến thao tác giúp rút ngắn thời gian may nhưng vẫn bảo đảm chất lượng sản phẩm.

Ở cấp quản lý chuyền, chị Nguyễn Thị Oanh, Chuyền trưởng Nhà may 1, cũng chủ động cải tiến quy trình sản xuất, giúp rút ngắn khoảng 30% thời gian mỗi chuyền may, giảm lỗi và bảo đảm tiến độ. Những nỗ lực từ người lao động đến quản lý đang góp phần giúp doanh nghiệp giữ nhịp sản xuất trong bối cảnh đơn hàng nhiều biến động.

Công nhân Công ty CP Dệt may Huế vận hành máy kéo sợi trong sản xuất dệt may.

Theo bà Nguyễn Hồng Liên, Tổng Giám đốc Công ty CP Dệt may Huế, năm 2026 tiếp tục là một năm đầy thách thức khi thị trường chịu tác động từ thuế quan, địa chính trị, chi phí năng lượng và logistics. Với thị trường EU, doanh nghiệp phải tính toán lại tiến độ sản xuất để bù đắp thời gian vận chuyển kéo dài. Trong khi đó, tại thị trường Mỹ, áp lực điều chỉnh giá và rủi ro chính sách thuế buộc doanh nghiệp phải đẩy nhanh tiến độ đơn hàng.

“Chúng tôi buộc phải tổ chức sản xuất nhanh hơn, hiệu quả hơn để rút ngắn thời gian trong nước, bù đắp cho khâu logistics kéo dài, qua đó giữ được khả năng tiếp cận thị trường”- bà Liên nhấn mạnh.

Không chỉ riêng dệt may, áp lực nâng năng suất, kiểm soát chi phí đang lan rộng sang nhiều ngành. Tại Công ty CP Dệt may Phú Hòa An, doanh nghiệp này đẩy mạnh đầu tư tự động hóa, chuyển đổi số và cải tiến công nghệ nhằm nâng cao năng suất, kiểm soát chất lượng và đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe từ khách hàng.

Theo ông Lê Hồng Long, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc công ty, rủi ro lớn nhất của ngành dệt may hiện nay không chỉ nằm ở chi phí, mà còn ở sự thay đổi hành vi tiêu dùng tại các thị trường lớn như Mỹ và châu Âu. Trong bối cảnh yêu cầu về thiết kế, chất lượng và thời gian giao hàng ngày càng cao, tối ưu quy trình sản xuất trở thành yếu tố sống còn để giữ khách hàng.

Nếu ngành dệt may chọn “tăng tốc nội lực” để giữ đơn hàng, thì ở lĩnh vực chế biến thủy sản, bài toán lại đi sâu vào từng chi phí vận hành. Tại Công ty CP Phát triển Thủy sản Huế, doanh nghiệp đã phải rà soát toàn bộ quy trình sản xuất để kiểm soát tiêu thụ điện, nước là những yếu tố chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí.

Bà Hà Thị Kiều Lang, Giám đốc công ty, cho biết việc lập đoàn kiểm tra giám sát trực tiếp đã giúp phát hiện và cắt giảm nhiều công đoạn tiêu hao năng lượng không cần thiết, qua đó giảm đáng kể chi phí sản xuất. Đồng thời, doanh nghiệp đầu tư thêm thiết bị tiết kiệm điện cho các khâu bắt buộc phải tiêu thụ nhiều năng lượng.

Một minh chứng rõ nét khác về sức ép chi phí là Công ty CP Chăn nuôi C.P Việt Nam, Chi nhánh đông lạnh Huế. Do sử dụng máy hấp chạy dầu, khi giá dầu tăng, chi phí sản xuất của các sản phẩm liên quan tăng tới 50%. Điều này cho thấy, chỉ một biến động nhỏ từ thị trường năng lượng toàn cầu cũng có thể kéo theo tác động lớn đến giá thành sản phẩm.

Trước bối cảnh đó, cơ quan quản lý đã lên tiếng cảnh báo. Sở Công Thương khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động đa dạng hóa nguồn cung và thị trường tiêu thụ; rà soát chặt chẽ các điều khoản logistics, vận chuyển, bảo hiểm; đồng thời xây dựng kịch bản ứng phó rủi ro trong thương mại quốc tế.

Giữa “cơn gió ngược” của chi phí và chuỗi cung ứng, mỗi doanh nghiệp có cách đi riêng, nhưng điểm chung là buộc phải chủ động thích ứng nếu không muốn bị loại khỏi cuộc chơi.

Theo ông Lê Duy Bình, Việt Nam hiện có hơn 86.000 doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất nhập khẩu, nên mức độ chịu tác động từ biến động toàn cầu là rất lớn. Rủi ro lớn nhất nằm ở sự gián đoạn chuỗi cung ứng, kéo theo chi phí vận tải, bảo hiểm và logistics tăng cao.

Ông Bình cho rằng, doanh nghiệp cần đồng thời chuẩn bị cả chiến lược ngắn hạn và dài hạn. Trước mắt, cần rà soát hợp đồng, tính toán chia sẻ chi phí với đối tác, bảo đảm dòng tiền và duy trì quan hệ kinh doanh. Về dài hạn, cần đa dạng hóa thị trường, nâng tỷ lệ nội địa hóa nguyên liệu và xây dựng các kịch bản dự phòng để giảm phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.

Đáng chú ý, phát triển thị trường trong nước được xem là “lá chắn” quan trọng trước các cú sốc bên ngoài. Khi sức mua nội địa được củng cố và hàng Việt chiếm lĩnh tốt thị trường, nền kinh tế sẽ có thêm dư địa để chống chịu trước biến động toàn cầu.

Trong bối cảnh hiện nay, tăng năng suất, kiểm soát chi phí và chủ động tái cấu trúc không còn là lựa chọn. Đó là điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp tồn tại và nếu làm tốt, cũng chính là cơ hội để bứt lên trong một thị trường đang sàng lọc khốc liệt.

Hiền Anh