Xây dựng QCVN minh bạch, dựa trên bằng chứng thông qua áp dụng GRP và RIA

Tham dự chương trình có TS. Trần Hậu Ngọc - Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (TCĐLCL) Quốc gia; Bà Rebecca Wood, Đại biện, Đại sứ quán New Zealand tại Việt Nam; Bà Cecilia Brennan, Tham tán Kinh tế, Đại sứ quán Australia tại Việt Nam; Bà Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Khu vực, Chương trình Thương mại Khu vực vì Phát triển (RT4D); đại diện các cơ quan đến từ khu vực ASEAN (gồm Indonesia, Malaysia, Lào, Philippines, Thái Lan,…) cùng gần 100 đại biểu là đại diện các bộ, ngành, các đơn vị của Bộ Khoa học và Công nghệ phụ trách công tác xây dựng, ban hành và tổ chức thực thi QCVN;…

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Trần Hậu Ngọc ghi nhận và đánh giá cao sự hợp tác chặt chẽ của Chương trình RT4D cùng sự hỗ trợ quý báu từ Chính phủ Australia, New Zealand và sự tham gia tích cực của các đối tác khu vực, Ban Thư ký ASEAN và các chuyên gia quốc tế.

TS. Ngọc khẳng định, hội thảo được tổ chức trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng chú trọng nâng cao chất lượng quy định, thúc đẩy minh bạch và tăng cường tính dự báo trong môi trường chính sách. Trong khuôn khổ đó, việc áp dụng Thực hành xây dựng quy định tốt (GRP) và Đánh giá tác động quy định (RIA) ngày càng được xem là công cụ quan trọng nhằm hỗ trợ cơ quan quản lý xây dựng các biện pháp kỹ thuật phù hợp, hiệu quả và hài hòa với thông lệ quốc tế.

TS. Trần Hậu Ngọc - Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia. (Ảnh: Thanh Tùng)

Đối với Việt Nam, việc thúc đẩy áp dụng GRP và RIA không chỉ là một nội dung cải cách kỹ thuật, mà đang được Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia chủ trì thúc đẩy như một trụ cột quan trọng trong nâng cao chất lượng hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Với vai trò là cơ quan đầu mối về tiêu chuẩn, quy chuẩn và TBT, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia đang tiếp tục thúc đẩy, hướng dẫn và tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành nhằm đảm bảo việc xây dựng, ban hành quy chuẩn kỹ thuật dựa trên bằng chứng, đánh giá tác động đầy đủ và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Đồng thời, thông qua việc áp dụng GRP và RIA, Ủy ban TCĐLCL Quốc gia cũng tăng cường hiệu quả thực thi các nghĩa vụ minh bạch theo Hiệp định TBT của WTO, nâng cao chất lượng quy chuẩn kỹ thuật, tham vấn và xử lý các quan ngại thương mại, qua đó góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia và tạo thuận lợi cho thương mại

TS. Trần Hậu Ngọc nhấn mạnh, hội thảo cũng đánh dấu mốc quan trọng trong quá trình triển khai Dự án hợp tác giữa Ủy ban và Chương trình RT4D giai đoạn 2024-2026. Thời gian qua, Thông qua Dự án đã kết nối các cơ quan quản lý, chuyên gia trong nước và quốc tế nhằm từng bước hình thành năng lực quốc gia về áp dụng GRP và RIA trong xây dựng quy định kỹ thuật. Những kết quả đạt được bước đầu cho thấy tiềm năng của việc áp dụng các công cụ này trong nâng cao chất lượng quy định, đồng thời tạo cơ sở để tiếp tục trao đổi, học hỏi và hoàn thiện cách tiếp cận trong thời gian tới.

“Chúng tôi cho rằng việc thúc đẩy GRP và RIA không chỉ là yêu cầu nội tại của từng quốc gia, mà còn có ý nghĩa trong việc tăng cường sự hiểu biết, tin cậy và hài hòa hóa quy định trong khu vực, qua đó góp phần tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư”, TS. Ngọc nói.

Bà Rebecca Wood, Đại biện Đại sứ quán New Zealand tại Việt Nam. (Ảnh: Thanh Tùng)

Bà Rebecca Wood, Đại biện Đại sứ quán New Zealand tại Việt Nam bày tỏ niềm vui mừng khi được phối hợp cùng Australia hỗ trợ Chương trình RT4D - một sáng kiến đang tạo ra tác động rõ rệt trong khuôn khổ các hiệp định thương mại AANZFTA và RCEP.

Bà nhấn mạnh: “Chúng tôi có câu nói rằng: ‘Không điều gì có thể đạt được nếu không có kế hoạch và phương thức thực hiện rõ ràng’”, nhằm khẳng định tầm quan trọng của áp dụng GRP và RIA trong việc tăng cường minh bạch và khả năng dự đoán trong các cam kết thương mại, giúp doanh nghiệp thêm tin tưởng vào môi trường pháp lý. Theo bà, xây dựng môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch, dựa trên bằng chứng vững chắc cho các yêu cầu pháp lý và tiêu chuẩn là nền tảng quan trọng thúc đẩy quan hệ thương mại, đồng thời phát triển kinh tế khu vực.

Bà Cecilia Brennan, Tham tán Kinh tế, Đại sứ quán Australia tại Việt Nam. (Ảnh: Thanh Tùng)

Bà Cecilia Brennan, Tham tán Kinh tế, Đại sứ quán Australia tại Việt Nam đánh giá cao quan hệ hợp tác kinh tế lâu dài với ASEAN, đồng thời bày tỏ tin tưởng hệ thống thương mại dựa trên quy tắc vẫn là cơ chế tốt nhất để đảm bảo sự cởi mở và khả năng dự đoán trong nền kinh tế toàn cầu.

“Việc tăng cường Thực hành Quy định Tốt (GRP) và Đánh giá Tác động Quy định (RIA) trong quy trình ban hành quy chuẩn kỹ thuật và đánh giá sự phù hợp sẽ góp phần trực tiếp vào việc thực thi hiệu quả các cam kết trong RCEP, AANZFTA. Ứng dụng những công cụ này trong toàn ASEAN sẽ giúp tăng tính đồng bộ về quy định, ngăn ngừa rào cản kỹ thuật trong thương mại và giúp doanh nghiệp – đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) – nâng cao chuỗi cung ứng và giao thương xuyên biên giới hiệu quả”, bà Cecilia Brennan nhận định.

Bà Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Khu vực, Chương trình Thương mại Khu vực vì Phát triển (RT4D). (Ảnh: Thanh Tùng)

Thay mặt RT4D, bà Nguyễn Thị Thanh Mai cho hay, kinh tế và chính trị toàn cầu đã chứng kiến nhiều biến động phức tạp và khó lường. Trong bối cảnh đó, các Hiệp định thương mại tự do như AANZFTA và RCEP đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc củng cố khả năng chống chịu và tính bền vững của các nền kinh tế; bởi những hiệp định này giúp tăng cường tính thích ứng, tận dụng cơ hội, và hỗ trợ dòng chảy thương mại. Tuy nhiên, dòng chảy thương mại bắt đầu từ niềm tin mà niềm tin được xây dựng trên nền tảng các quy định rõ ràng, minh bạch, hiệu quả.

Chính vì vậy, RT4D cùng Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia của Việt Nam thực thi dự án: “Áp dụng quy định tốt trong quá trình xây dựng quy chuẩn kỹ thuật và quy trình đánh giá sự phù hợp”. Dự án tập trung vào việc tăng cường năng lực thể chế trong việc vận dụng GRP, qua đó giảm thiểu rào cản thương mại không cần thiết, tạo thuận lợi thương mại và thúc đẩy hợp tác khu vực. Dự án đang góp phần vào việc tháo gỡ những rào cản thương mại, hỗ trợ cải thiện môi trường pháp lý, từ đó tăng cường tính bền vững của nền kinh tế và hội nhập khu vực.

TS. Cesar Cordova - Giám đốc Cấp cao, Jacobs, Cordova & Associates (JC&A). (Ảnh: Thanh Tùng)

Trong suốt các phiên thảo luận tại chương trình, các đại biểu đã tham gia tích cực, trao đổi cởi mở về phương pháp và kinh nghiệm thực tiễn trong việc áp dụng GRP và RIA.

Nhiều ý kiến đóng góp được đưa ra nhằm làm rõ vai trò của các công cụ này trong nâng cao chất lượng quy chuẩn kỹ thuật, tăng cường minh bạch và dự báo chính sách, cũng như hỗ trợ doanh nghiệp. Tinh thần thảo luận được thể hiện rõ nét qua việc các đại biểu chủ động đặt câu hỏi, trao đổi giải pháp và đưa ra đề xuất cải thiện quá trình xây dựng quy chuẩn, từ đó tạo nên môi trường học hỏi và chia sẻ kiến thức hiệu quả.

Các đại biểu chụp ảnh tại chương trình.

Về định hướng dài hạn, TS. Trần Hậu Ngọc nhấn mạnh, Ủy ban TCĐLCL Quốc gia xác định nâng cao chất lượng quy chuẩn kỹ thuật thông qua GRP và RIA là một cấu phần quan trọng của việc phát triển hạ tầng chất lượng quốc gia (NQI), góp phần thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Thông qua đó, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và đánh giá sự phù hợp không chỉ là công cụ quản lý nhà nước, mà còn trở thành nền tảng hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

 Thanh Tùng