Chỉ tiêu chất lượng không thể hiện hết trên nhãn: Người mua tra cứu thế nào?

Không phải mọi chỉ tiêu đều ghi đầy đủ trên nhãn

Khi mua hàng, người tiêu dùng thường quan tâm đến thành phần, công dụng, xuất xứ và các thông số được in trên bao bì. Nhưng với nhiều sản phẩm, những thông tin này chưa đủ để giải thích cụ thể sản phẩm phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật hoặc chỉ tiêu chất lượng được xác định theo phương pháp nào.

Theo Điều 10 Nghị định 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP, nhãn hàng hóa lưu thông tại Việt Nam phải thể hiện các nội dung bắt buộc bằng tiếng Việt, gồm tên hàng hóa, tên và địa chỉ tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa, xuất xứ hàng hóa và những nội dung khác tùy tính chất của từng nhóm sản phẩm theo quy định.

Như vậy, nội dung bắt buộc trên nhãn không hoàn toàn giống nhau giữa các loại hàng hóa. Tùy nhóm sản phẩm, quy định chuyên ngành có thể yêu cầu thêm thông tin về thành phần, thông số kỹ thuật, hướng dẫn sử dụng, cảnh báo hoặc những nội dung cụ thể khác. Không thể căn cứ vào một mẫu nhãn chung để kết luận mọi sản phẩm đều phải ghi cùng một danh sách chỉ tiêu.

Để hiểu rõ hơn về chất lượng, người mua cần phân biệt nhãn hàng hóa với tiêu chuẩn công bố áp dụng. Tiêu chuẩn là tài liệu quy định các đặc tính, yêu cầu kỹ thuật hoặc phương pháp thử đối với sản phẩm, hàng hóa. Trong khi đó, quy chuẩn kỹ thuật quy định các mức giới hạn hoặc yêu cầu mà đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh phải tuân thủ.

Người tiêu dùng cần đối chiếu thông tin trên nhãn với tiêu chuẩn công bố áp dụng và các tài liệu liên quan để kiểm chứng chỉ tiêu chất lượng sản phẩm.

Theo Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn được áp dụng trên cơ sở tự nguyện, trừ trường hợp được viện dẫn trong văn bản quy phạm pháp luật hoặc quy chuẩn kỹ thuật. Quy chuẩn kỹ thuật được áp dụng bắt buộc đối với các đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh. Vì vậy, khi tìm hiểu một chỉ tiêu, người tiêu dùng cần xác định đó là yêu cầu trong tiêu chuẩn mà doanh nghiệp công bố áp dụng hay yêu cầu bắt buộc theo quy chuẩn kỹ thuật có liên quan.

Tìm thông tin từ tiêu chuẩn và tài liệu liên quan

Một trong những cách tra cứu là kiểm tra thông tin về tiêu chuẩn áp dụng do nhà sản xuất hoặc đơn vị nhập khẩu công bố. Theo Điều 23 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, việc công bố tiêu chuẩn áp dụng có thể được thể hiện trên hàng hóa, bao bì, nhãn hoặc trong tài liệu kèm theo sản phẩm.

Người mua có thể tìm số hiệu tiêu chuẩn trên bao bì, tài liệu hướng dẫn hoặc website chính thức của doanh nghiệp. Nếu chưa tìm thấy, có thể liên hệ đơn vị chịu trách nhiệm về hàng hóa để đề nghị cung cấp thông tin về tiêu chuẩn áp dụng. Khi có số hiệu tiêu chuẩn, cần xác định đúng tên tài liệu, phạm vi áp dụng và phiên bản được viện dẫn, tránh nhầm với một tiêu chuẩn có tên gần giống nhưng không áp dụng cho sản phẩm đang tìm hiểu.

Với sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn kỹ thuật, người tiêu dùng có thể tra cứu số hiệu quy chuẩn được công bố hoặc viện dẫn trong thông tin sản phẩm. Văn bản cần được kiểm tra về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, thời điểm có hiệu lực và các sửa đổi liên quan. Không nên mặc nhiên cho rằng một quy chuẩn áp dụng cho mọi sản phẩm cùng tên gọi hoặc cùng nhóm công dụng.

Bên cạnh đó, nếu doanh nghiệp đưa ra thông tin về kết quả thử nghiệm hoặc chứng nhận chất lượng, người mua có thể đề nghị cung cấp tài liệu tương ứng. Khi xem phiếu kết quả thử nghiệm, cần chú ý mẫu thử, chỉ tiêu được kiểm tra, phương pháp thử và đơn vị thực hiện. Kết quả thử nghiệm chỉ phản ánh những nội dung đã được đánh giá trong phạm vi của phép thử và mẫu thử đó; không thể tự động suy rộng thành kết luận rằng mọi chỉ tiêu của sản phẩm đều đã được kiểm tra.

Tương tự, nếu sản phẩm được giới thiệu là đã chứng nhận phù hợp tiêu chuẩn hoặc quy chuẩn kỹ thuật, cần xem rõ đối tượng được chứng nhận, tiêu chuẩn hoặc quy chuẩn áp dụng, phạm vi chứng nhận và thời hạn hiệu lực nếu có. Không nên đánh đồng chứng nhận hệ thống quản lý của doanh nghiệp với chứng nhận chất lượng của từng sản phẩm.

Người tiêu dùng cũng cần lưu ý không phải mọi tài liệu kỹ thuật hay hồ sơ sản phẩm đều được công khai trên mạng. Tùy loại hàng hóa và quy định quản lý, doanh nghiệp có thể phải lưu giữ những tài liệu nhất định để phục vụ kiểm tra, truy xuất hoặc chứng minh sự phù hợp. Do đó, không tìm thấy một tài liệu trên website chưa đủ để kết luận sản phẩm không có hồ sơ hoặc không đáp ứng yêu cầu.

Tra cứu chất lượng không chỉ là tìm thật nhiều thông số mà quan trọng hơn là xác định đúng căn cứ và hiểu giới hạn của từng tài liệu. Người mua nên bắt đầu từ nhãn hàng hóa, tiếp tục kiểm tra tiêu chuẩn công bố áp dụng và quy chuẩn kỹ thuật liên quan, sau đó đối chiếu với tài liệu thử nghiệm, chứng nhận nếu có. Cách làm này giúp phân biệt thông tin do doanh nghiệp công bố với bằng chứng đánh giá chất lượng, từ đó đưa ra lựa chọn thận trọng và phù hợp hơn.

Hùng Anh