Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cần tạo động lực phát triển

Thực tế nhiều năm qua cho thấy, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa giữ vai trò trụ cột của nền kinh tế khi chiếm hơn 98% tổng số doanh nghiệp, đóng góp lớn vào tạo việc làm, huy động nguồn lực xã hội và duy trì tăng trưởng. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn đối mặt với những hạn chế cố hữu như quy mô nhỏ, năng lực tài chính yếu và khả năng chống chịu thấp trước biến động thị trường.

Sau khi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 được ban hành, nhiều chương trình hỗ trợ đào tạo, tư vấn, chuyển đổi số và nâng cao năng lực đã được triển khai rộng rãi. Hàng triệu lượt doanh nghiệp và người lao động đã tiếp cận các chương trình này, góp phần cải thiện nhận thức và kỹ năng quản trị.

Dù vậy, hiệu quả tổng thể vẫn chưa đạt như kỳ vọng. Không ít doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận chính sách hỗ trợ cần thiết, trong khi khoảng cách giữa thiết kế chính sách và khả năng triển khai trên thực tế còn khá lớn. Điều này càng bộc lộ rõ khi môi trường kinh doanh đang thay đổi nhanh dưới tác động của chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, việc sửa đổi Luật không chỉ nhằm khắc phục những “điểm nghẽn” hiện hữu mà còn cần tạo ra khuôn khổ chính sách đủ linh hoạt để thích ứng với các biến động dài hạn của nền kinh tế.

Sau hơn 8 năm triển khai, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đang đứng trước yêu cầu sửa đổi toàn diện.

Tại Dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi), cơ quan soạn thảo đề xuất chuyển cách tiếp cận từ hỗ trợ theo đầu vào sang hỗ trợ theo kết quả đầu ra; từ tư duy hành chính sang kiến tạo phát triển. Thay vì hỗ trợ dàn trải, chính sách được định hướng tập trung vào những lĩnh vực và nhóm doanh nghiệp có khả năng tạo tác động lan tỏa.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc đơn giản hóa tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa theo hướng ưu tiên các chỉ tiêu dễ xác định như doanh thu và lao động. Đồng thời, Dự thảo cũng bổ sung cơ sở pháp lý để nhận diện các nhóm doanh nghiệp ưu tiên như doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, doanh nghiệp của người yếu thế hoặc doanh nghiệp phát triển theo tiêu chuẩn bền vững.

Đánh giá cao định hướng sửa đổi, song nhiều ý kiến cho rằng, để chính sách phát huy hiệu quả thực chất, các cơ chế hỗ trợ cần bám sát nhu cầu của doanh nghiệp hơn thay vì chỉ dừng ở mục tiêu khuyến khích chung.

Góp ý thẩm định Dự thảo Luật mới đây, đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho biết, Dự thảo đã mở rộng thêm nhiều nhóm doanh nghiệp được hưởng ưu đãi như doanh nghiệp nhỏ và vừa do người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ; doanh nghiệp kinh doanh bền vững, áp dụng ESG hay doanh nghiệp tiên phong.

Tuy nhiên, theo đại diện VCCI, để chính sách đi vào thực tế, cần thiết kế thêm các cơ chế hỗ trợ ngay từ giai đoạn đầu, đặc biệt là hỗ trợ kỹ thuật và chi phí để doanh nghiệp tiếp cận các tiêu chuẩn xanh, nhãn sinh thái hoặc chứng chỉ phát triển bền vững. Đây được xem là điều kiện quan trọng giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng hiện đại và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.

Bên cạnh đó, VCCI cũng nhấn mạnh vai trò ngày càng lớn của thương mại điện tử trong hoạt động xuất khẩu. Theo đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện không chỉ tham gia chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp lớn mà còn có thể trực tiếp tiếp cận khách hàng quốc tế thông qua nền tảng số. Vì vậy, chính sách hỗ trợ cần tập trung hơn vào nâng cao năng lực số và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Trong khi đó, góp ý Dự thảo Luật (sửa đổi), đại diện Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát để các chính sách thực sự “trúng” và “đúng” với nhu cầu cấp thiết của doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời đảm bảo tính khả thi trong quá trình triển khai. Các nội dung như hỗ trợ lãi suất hay bảo lãnh tín dụng cần được thiết kế theo hướng dễ tiếp cận và có khả năng thực thi cao hơn.

Nhiều chuyên gia cũng cho rằng, trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao và hội nhập ngày càng sâu rộng, việc sửa đổi toàn diện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ giúp tháo gỡ những rào cản kéo dài mà còn mở ra dư địa phát triển mới cho khu vực kinh tế tư nhân trong giai đoạn tới.

Hiền Anh