Chuẩn hóa chất lượng y tế từ xét nghiệm đến chăm sóc người bệnh

Chuẩn hóa từ phòng xét nghiệm

Một kết quả xét nghiệm chính xác là cơ sở quan trọng để bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe và đưa ra hướng xử trí phù hợp. Vì vậy, kiểm soát chất lượng xét nghiệm không thể chỉ dựa vào thiết bị mà phải bao gồm cả con người, phương pháp và quy trình thực hiện.

ISO 15189:2022 là tiêu chuẩn về phòng xét nghiệm y tế - các yêu cầu về chất lượng và năng lực. Văn phòng Công nhận chất lượng quốc gia (BoA) cho biết tiêu chuẩn này bao gồm các yêu cầu về hệ thống quản lý, nguồn lực, quá trình xét nghiệm và các yêu cầu quản lý liên quan. Đây là cơ sở để đánh giá năng lực của phòng xét nghiệm y tế khi đăng ký công nhận.

ISO 15189:2022 đã thay thế phiên bản ISO 15189:2012. Theo BoA, từ ngày 1/11/2024, các hoạt động đánh giá mới, đánh giá lại, giám sát và đánh giá mở rộng được thực hiện theo phiên bản ISO 15189:2022; việc công nhận theo phiên bản 2012 hết hiệu lực vào tháng 12/2025.

Điểm đáng chú ý của tiêu chuẩn này là yêu cầu phòng xét nghiệm kiểm soát toàn bộ quá trình, thay vì chỉ quan tâm đến khâu phân tích. Các nội dung như lựa chọn và xác nhận giá trị sử dụng của phương pháp, độ không đảm bảo đo hay đánh giá nội bộ đều được đưa vào quá trình quản lý chất lượng. BoA hiện cũng tổ chức các khóa đào tạo riêng về những nội dung này cho nhân viên phòng xét nghiệm.

Việc áp dụng tiêu chuẩn đã xuất hiện ở cả bệnh viện công lập và tư nhân. Chẳng hạn, tháng 7/2025, Khoa Xét nghiệm của Bệnh viện Lão khoa Trung ương được BoA trao chứng chỉ công nhận ISO 15189:2022. Đây là một ví dụ cho thấy chuẩn hóa phòng xét nghiệm không chỉ là câu chuyện của các bệnh viện ngoài công lập.

Ở góc độ quản lý, những yêu cầu này giúp phòng xét nghiệm xây dựng cách làm thống nhất hơn. Khi quy trình được xác định rõ, nhân viên thực hiện theo cùng một chuẩn và kết quả được theo dõi, đánh giá thường xuyên, chất lượng xét nghiệm có cơ sở để được kiểm soát ổn định hơn.

Từ chất lượng xét nghiệm đến an toàn người bệnh

Nếu ISO 15189 tập trung vào phòng xét nghiệm thì JCI có phạm vi rộng hơn, hướng tới chất lượng và an toàn trong hoạt động chăm sóc người bệnh. Đây là bộ tiêu chuẩn quốc tế của Joint Commission International được một số bệnh viện tại Việt Nam lựa chọn để đánh giá và cải tiến chất lượng.

Theo Bộ Y tế, tháng 1/2026, Hội đồng thẩm định được thành lập để xem xét thừa nhận Bộ tiêu chuẩn chất lượng quốc tế JCI theo quy định của Thông tư 32/2023/TT-BYT. Bộ Y tế cho biết việc đánh giá theo JCI liên quan đến hơn 1.100 yếu tố đo lường, cho thấy đây là một quá trình đòi hỏi bệnh viện phải chuẩn hóa nhiều hoạt động thay vì chỉ tập trung vào một vài tiêu chí riêng lẻ.

Điểm chung của ISO 15189 và JCI là đều hướng tới việc biến chất lượng thành một phần của hoạt động thường ngày. Với phòng xét nghiệm, đó là kiểm soát chặt chẽ từng công đoạn để kết quả có độ tin cậy. Với bệnh viện, đó là xây dựng các quy trình chăm sóc an toàn, thống nhất và lấy người bệnh làm trung tâm.

Thực tế, để đạt được một chứng nhận chất lượng đã khó, duy trì chất lượng ổn định trong thời gian dài còn khó hơn. Bởi vậy, giá trị của các tiêu chuẩn không nằm ở tấm chứng nhận treo trên tường mà ở những thay đổi diễn ra trong công việc hằng ngày: nhân viên tuân thủ quy trình, sai sót được nhận diện, nguyên nhân được phân tích và các biện pháp cải tiến được thực hiện liên tục.

Trong bối cảnh người dân ngày càng quan tâm đến chất lượng dịch vụ y tế, việc chuẩn hóa cũng tạo thêm cơ sở để các bệnh viện nhìn lại cách vận hành của mình. Dù là bệnh viện công lập hay tư nhân, mục tiêu sau cùng vẫn là cung cấp dịch vụ an toàn, hiệu quả và đáng tin cậy hơn cho người bệnh.

ISO 15189 có thể bắt đầu từ một phòng xét nghiệm, còn JCI đặt vấn đề ở phạm vi rộng hơn của cả bệnh viện. Nhưng khi được triển khai thực chất, cả hai đều hướng tới một thay đổi quan trọng đó là chất lượng không phải việc làm thêm, mà phải trở thành một phần của cách bệnh viện vận hành mỗi ngày.

Hùng Anh