TCVN 10469-2:2025 về đo khí thải và tiêu thụ nhiên liệu của xe hybrid - điện

Trong những năm gần đây, xu hướng chuyển đổi sang các phương tiện giao thông thân thiện với môi trường đang diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu. Bên cạnh xe điện thuần túy, xe hybrid-điện (hybrid electric vehicle - HEV) được xem là giải pháp chuyển tiếp hiệu quả khi kết hợp ưu điểm của động cơ đốt trong và động cơ điện. Loại phương tiện này giúp giảm tiêu thụ nhiên liệu, hạn chế phát thải khí nhà kính và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Tại Việt Nam, cùng với quá trình chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông vận tải, thị trường xe hybrid đang ghi nhận sự tăng trưởng đáng kể. Nhiều hãng xe đã đưa ra thị trường các dòng xe hybrid với khả năng tiết kiệm nhiên liệu vượt trội so với xe sử dụng động cơ đốt trong truyền thống. Tuy nhiên, việc đánh giá chính xác mức tiêu thụ nhiên liệu và lượng khí thải của các phương tiện này không đơn giản bởi chúng sử dụng đồng thời hai nguồn năng lượng khác nhau.

Khác với ô tô thông thường, xe hybrid có thể vận hành bằng động cơ điện, động cơ đốt trong hoặc kết hợp cả hai tùy theo điều kiện vận hành. Điều này khiến việc xác định mức tiêu hao nhiên liệu và phát thải đòi hỏi các phương pháp thử nghiệm chuyên biệt nhằm bảo đảm kết quả đo lường khách quan, chính xác và có khả năng so sánh giữa các dòng xe.

Đo khí thải và tiêu thụ nhiên liệu đối với xe hybrid-điện theo tiêu chuẩn giúp chuẩn hóa hoạt động thử nghiệm, tạo cơ sở cho công tác quản lý nhà nước về khí thải. Ảnh minh họa

Nhằm đáp ứng yêu cầu đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố bộ tiêu chuẩn TCVN 10469:2025, hoàn toàn tương đương với bộ tiêu chuẩn quốc tế ISO 23274. Trong đó, TCVN 10469-1:2025 quy định phương pháp đo khí thải và tiêu thụ nhiên liệu đối với xe hybrid-điện không sạc từ bên ngoài, còn TCVN 10469-2:2025 áp dụng cho xe hybrid-điện có khả năng sạc điện từ nguồn bên ngoài.

Đối với TCVN 10469-1:2025, tiêu chuẩn quy định phương pháp thử trên băng thử động lực để đo khí thải, điện năng và mức tiêu thụ nhiên liệu của xe hybrid không sạc từ nguồn điện bên ngoài. Đây là nhóm phương tiện sử dụng động cơ đốt trong kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng có thể sạc lại, nhưng nguồn điện chủ yếu được tạo ra từ quá trình vận hành của xe như phanh tái tạo năng lượng hoặc hoạt động của động cơ đốt trong.

Tiêu chuẩn hướng dẫn các điều kiện thử nghiệm, quy trình vận hành xe trên băng thử động lực và phương pháp thu thập dữ liệu nhằm xác định chính xác lượng nhiên liệu tiêu thụ cũng như mức phát thải trong các điều kiện vận hành tiêu chuẩn. Việc áp dụng phương pháp thống nhất giúp các cơ quan quản lý, nhà sản xuất và người tiêu dùng có cơ sở khách quan để đánh giá hiệu suất môi trường của phương tiện.

Trong khi đó, TCVN 10469-2:2025 tập trung vào nhóm xe hybrid-điện có khả năng sạc điện từ nguồn bên ngoài, thường được gọi là xe hybrid cắm sạc (plug-in hybrid). Đây là loại phương tiện ngày càng phổ biến nhờ khả năng vận hành bằng điện trong quãng đường nhất định trước khi chuyển sang sử dụng động cơ đốt trong.

Theo tiêu chuẩn, một nội dung quan trọng là xác định điểm cuối của trạng thái cạn kiệt điện tích (Charge Depleting - CD), tức giai đoạn năng lượng điện được nạp từ nguồn bên ngoài đã được sử dụng gần hết. Việc xác định chính xác trạng thái này có ý nghĩa quan trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả đánh giá khí thải và tiêu thụ nhiên liệu của xe. Sau trạng thái CD, phương tiện sẽ chuyển sang trạng thái duy trì điện tích (Charge Sustaining - CS), trong đó động cơ đốt trong đóng vai trò chính trong việc duy trì năng lượng cho hệ thống.

TCVN 10469-2:2025 cũng quy định phương pháp xác định điện năng tiêu thụ trong giai đoạn vận hành bằng điện. Thông qua các phép thử trên băng thử động lực, cơ quan đánh giá có thể xác định hiệu quả sử dụng năng lượng của xe trong những điều kiện vận hành tiêu chuẩn, từ đó hỗ trợ việc công bố thông tin và so sánh giữa các mẫu xe khác nhau.

Mặc dù áp dụng cho hai nhóm phương tiện khác nhau, TCVN 10469-1:2025 và TCVN 10469-2:2025 có mối liên hệ chặt chẽ trong việc xây dựng hệ thống đánh giá toàn diện đối với xe hybrid-điện. Nếu phần 1 tập trung vào xe hybrid truyền thống không sạc ngoài thì phần 2 giải quyết những đặc thù kỹ thuật của xe hybrid cắm sạc – dòng phương tiện đang phát triển nhanh trong xu hướng điện hóa giao thông hiện nay.

Việc áp dụng bộ tiêu chuẩn này không chỉ giúp chuẩn hóa hoạt động thử nghiệm, đánh giá phương tiện mà còn tạo cơ sở cho công tác quản lý nhà nước về khí thải, tiêu thụ nhiên liệu và bảo vệ môi trường. Đối với doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu ô tô, các tiêu chuẩn là căn cứ kỹ thuật quan trọng để chứng minh chất lượng sản phẩm cũng như đáp ứng các yêu cầu về công bố thông tin năng lượng.

Trong bối cảnh ngành giao thông đang hướng tới mục tiêu giảm phát thải và sử dụng năng lượng hiệu quả, TCVN 10469-1:2025 và TCVN 10469-2:2025 được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao độ tin cậy của các kết quả thử nghiệm, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển phương tiện hybrid-điện theo hướng bền vững, phù hợp với xu thế chuyển đổi xanh của ngành công nghiệp ô tô hiện đại.

An Dương