Chuyển đổi năng lượng xanh: Từ tiết kiệm chi phí đến nâng cao năng suất phát triển

Tại Hưng Yên, chuyển đổi năng lượng xanh đang được thúc đẩy từ doanh nghiệp sản xuất đến hộ dân, tạo ra những kết quả cụ thể về tiết giảm chi phí và cải thiện hiệu quả sử dụng điện. Điển hình, Công ty TNHH Giầy dép Thái Thụy đã đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái công suất 1,1 MWp, kết hợp thay thế máy móc cũ bằng thiết bị inverter và hệ thống chiếu sáng LED, qua đó giảm khoảng 30% sản lượng điện lưới tiêu thụ. Hiệu quả năng lượng trở thành một phần trong chiến lược nâng cao năng suất của doanh nghiệp, góp phần giúp doanh thu năm 2025 của công ty đạt gần 300 tỷ đồng, đồng thời tạo việc làm cho 1.900 lao động địa phương.

Không chỉ ở khu vực doanh nghiệp, xu hướng sử dụng năng lượng tái tạo cũng lan rộng trong khu dân cư. Nhiều hộ gia đình đầu tư điện mặt trời áp mái cho thấy hiệu quả kinh tế rõ nét khi chi phí điện giảm mạnh, như mô hình hộ dân lắp 18 tấm pin mặt trời giúp hóa đơn điện giảm từ khoảng 1,2 triệu đồng xuống còn 200.000 đồng mỗi tháng. Đây không chỉ là câu chuyện tiết kiệm điện đơn thuần mà phản ánh sự chuyển dịch tư duy từ tiêu dùng năng lượng thụ động sang chủ động quản trị năng lượng hiệu quả hơn.

Ảnh minh họa.

Quy mô chuyển đổi tại Hưng Yên cũng đang mở rộng nhanh chóng. Tính đến quý I/2026, toàn tỉnh có 3.100 khách hàng lắp đặt điện mặt trời áp mái, với tổng công suất 366 MWp. Con số này cho thấy năng lượng tái tạo không còn là giải pháp đơn lẻ mà đang từng bước trở thành một cấu phần trong hạ tầng năng lượng phục vụ tăng trưởng. Từ góc độ năng suất chất lượng, đây chính là dư địa mới để doanh nghiệp giảm chi phí đầu vào, ổn định sản xuất và tăng khả năng cạnh tranh trong bối cảnh giá năng lượng biến động.

Nếu Hưng Yên cho thấy hiệu quả ở quy mô doanh nghiệp và cộng đồng, thì Quảng Ninh lại cho thấy cách một địa phương có thể tiếp cận chuyển đổi năng lượng xanh ở tầm chiến lược hơn, gắn tiết kiệm năng lượng với đổi mới công nghệ, kinh tế tuần hoàn và hạ tầng thông minh. Trong giai đoạn 2020–2025, tổng điện thương phẩm của tỉnh đạt hơn 34,1 tỷ kWh, trong đó lượng điện tiết kiệm được đạt khoảng 659,5 triệu kWh; riêng năm 2025 tiết kiệm gần 138 triệu kWh. Đây là những con số cho thấy tiết kiệm năng lượng hoàn toàn có thể trở thành một “nguồn năng lượng mới” thông qua tối ưu hóa sử dụng.

Đáng chú ý, chuyển đổi xanh tại Quảng Ninh không dừng ở thay thiết bị tiết kiệm điện mà được thúc đẩy bằng đổi mới mô hình sản xuất. Nhiều doanh nghiệp đầu tư hệ thống biến tần, quản lý điện năng tự động, thiết bị hiệu suất cao; các mô hình kinh tế tuần hoàn được mở rộng, như đồng xử lý chất thải trong lò nung xi măng, vừa tiết kiệm nhiên liệu vừa giảm phát thải. Song song, địa phương hiện có khoảng 310 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất 3,6 MW, cùng khoảng 45,6 MW điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ được đăng ký phát triển. Những bước đi này cho thấy chuyển đổi năng lượng xanh đang gắn trực tiếp với nâng năng suất tổng hợp của nền kinh tế địa phương.

Một điểm đáng chú ý khác là việc mở rộng tư duy sử dụng năng lượng hiệu quả sang hạ tầng đô thị. Quảng Ninh hiện có khoảng 65.353 đèn chiếu sáng đô thị, trong đó hơn 46.548 đèn đã được thay bằng đèn tiết kiệm điện, chiếm trên 71%. Cùng với đó, hơn 8.800 công trình biogas được hỗ trợ xây dựng và nhiều hệ thống chiếu sáng, cảnh báo giao thông sử dụng năng lượng mặt trời đã được triển khai. Điều này cho thấy chuyển đổi xanh không chỉ diễn ra trong nhà máy mà còn mở rộng sang hạ tầng xã hội, tạo tác động lan tỏa rộng hơn tới hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Từ hai địa phương có thể thấy một điểm chung nổi bật: tiết kiệm năng lượng đang không còn là biện pháp ứng phó chi phí, mà dần trở thành động lực nâng cao năng suất. Khi doanh nghiệp đầu tư công nghệ tiết kiệm điện, giảm phụ thuộc vào điện lưới, tối ưu vận hành và cắt giảm chi phí sản xuất, lợi ích nhận được không chỉ là hóa đơn điện thấp hơn mà còn là năng lực cạnh tranh bền vững hơn. Đây chính là mối liên hệ trực tiếp giữa chuyển đổi xanh và nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Điện mặt trời áp mái và công nghệ tiết kiệm điện đang tạo đòn bẩy cho chuyển đổi xanh.

Quan trọng hơn, những mô hình từ Hưng Yên và Quảng Ninh cho thấy chuyển đổi năng lượng xanh không nhất thiết bắt đầu từ các dự án quy mô lớn, mà có thể đi từ những giải pháp rất cụ thể như điện mặt trời áp mái, thay thế thiết bị hiệu suất cao, chiếu sáng tiết kiệm hay ứng dụng kinh tế tuần hoàn. Khi các giải pháp này được tích hợp vào chiến lược sản xuất và quản trị, chúng trở thành “đòn bẩy kép”, vừa giúp tiết giảm chi phí trước mắt, vừa tạo nền tảng cho tăng trưởng xanh dài hạn.

Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, chuyển đổi năng lượng xanh vì thế không chỉ là yêu cầu môi trường mà ngày càng trở thành lựa chọn kinh tế tất yếu. Và chính từ những mô hình thực tiễn đang được triển khai ở địa phương, có thể thấy năng lượng xanh đang mở ra một dư địa mới cho nâng cao năng suất chất lượng và sức chống chịu của nền kinh tế.

Thanh Hiền