Chuyển đổi số không còn là lựa chọn của doanh nghiệp sản xuất

Trước làn sóng công nghiệp 4.0, các tập đoàn sản xuất lớn tại Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc đã nhanh chóng chuyển sang mô hình sản xuất thông minh. Các hệ thống dự đoán lỗi thiết bị, kiểm soát chất lượng bằng thị giác máy hay tối ưu hóa năng lượng bằng trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là mô hình thử nghiệm mà đã trở thành một phần tất yếu trong dây chuyền sản xuất.

Theo ông Lâm Quang Nam, Phó Chủ tịch VINASA, nhà máy thông minh chính là điểm giao thoa giữa áp lực cạnh tranh toàn cầu và năng lực nội tại của doanh nghiệp. Nếu không xử lý đúng cách, đây có thể trở thành “điểm yếu chí mạng” khiến doanh nghiệp mất dần lợi thế cạnh tranh.

Doanh nghiệp dệt may tối ưu chi phí, cân đối lợi nhuận và tạo lợi thế cạnh tranh bền vững từ các giải pháp công nghệ, chuyển đổi số.

Quay lại thị trường trong nước, tốc độ phát triển công nghệ cùng sự phổ cập của khái niệm chuyển đổi số đang tạo áp lực buộc doanh nghiệp phải thay đổi. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, phần lớn doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ – chiếm hơn 90% số lượng nhà máy hiện nay – vẫn đang mắc kẹt trong bài toán khó: vừa duy trì năng suất, vừa tìm cách đổi mới trong khi nguồn lực tài chính, nhân sự và thời gian đều hạn chế.

Từ quá trình tiếp xúc với nhiều doanh nghiệp tại Bình Dương, Đồng Nai, Long An và TP Hồ Chí Minh, ông Lâm Quang Nam cho rằng, rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở việc thiếu công nghệ hay thiếu thông tin. Rào cản đầu tiên là doanh nghiệp thiếu một điểm khởi đầu phù hợp. Nhiều doanh nghiệp nhận thức rõ cần chuyển đổi số nhưng lại không biết bắt đầu từ đâu. Trong khi đó, thị trường có quá nhiều giải pháp, mỗi nhà cung cấp lại đưa ra một mô hình khác nhau khiến doanh nghiệp rơi vào trạng thái “quá tải lựa chọn”.

Rào cản thứ hai là khoảng cách giữa kỳ vọng và hiệu quả đầu tư thực tế (ROI). Không ít doanh nghiệp triển khai chuyển đổi số với tâm lý “làm lớn ngay từ đầu”, dẫn tới ngân sách cạn kiệt trước khi nhìn thấy hiệu quả rõ ràng. Ở chiều ngược lại, nhiều doanh nghiệp vì e ngại rủi ro nên chần chừ, không dám bước ra khỏi vùng an toàn và dần tụt lại trong cuộc cạnh tranh.

Ngành dệt may hiện là một trong những lĩnh vực chịu áp lực chuyển đổi mạnh mẽ nhất. Trước yêu cầu giao hàng nhanh hơn, giá cạnh tranh hơn và tiêu chuẩn chất lượng ngày càng khắt khe, doanh nghiệp buộc phải đẩy mạnh số hóa, tự động hóa và ứng dụng AI vào sản xuất.

Theo ông Trương Văn Cẩm – Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam, việc đầu tư công nghệ không chỉ nhằm tối ưu chi phí mà còn giúp nâng cao năng suất, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và duy trì khả năng cạnh tranh trong giai đoạn mới.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Đặng Duy Quang – Giám đốc nhà máy may xuất khẩu Phong Phú Long An cho biết, doanh nghiệp đã ưu tiên đầu tư mạnh cho tự động hóa, xây dựng mô hình sản xuất khép kín từ sợi đến vải, đồng thời liên tục cải tiến công nghệ và thiết bị nhằm gia tăng năng suất lao động.

Hiệu quả mang lại khá rõ nét. Việc đưa vào vận hành hệ thống đóng túi tự động đã giúp doanh nghiệp nâng hiệu suất từ khoảng 60% lên 90–95%, tương đương mức cải thiện 30–40%. Về dài hạn, đây cũng là giải pháp giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, cân đối lợi nhuận và tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.

Ảnh minh họa.

Theo các chuyên gia, chuyển đổi số không phải đặc quyền của doanh nghiệp lớn, nhưng cũng không nên trở thành gánh nặng mà doanh nghiệp nhỏ phải tự xoay xở một mình. Khi được tiếp cận đúng cách, chuyển đổi số chính là công cụ giúp “bình đẳng hóa” năng lực cạnh tranh.

Một nhà máy chỉ khoảng 200 công nhân tại Bình Dương hoàn toàn có thể đạt năng suất và chất lượng tương đương một nhà máy 2.000 lao động ở nơi khác nếu nhận diện đúng điểm nghẽn và ứng dụng công nghệ phù hợp.

Tuy nhiên, ông Lâm Quang Nam khuyến cáo, điều đó chỉ xảy ra khi doanh nghiệp chấm dứt tâm lý chờ đợi điều kiện hoàn hảo và bắt đầu bằng những bước đi nhỏ nhưng đúng hướng.

Hiền Anh