Chuyển đổi xanh thúc đẩy doanh nghiệp tăng tốc đổi mới công nghệ, tiết kiệm năng lượng

Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tiếp tục gia tăng, áp lực giảm phát thải ngày càng lớn và xu hướng phát triển bền vững trở thành yêu cầu toàn cầu, chuyển đổi xanh đang được xem là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mới tại Việt Nam.

Theo bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), thời gian qua Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cũng như phát triển mô hình sản xuất, tiêu dùng bền vững.

Đáng chú ý, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị 09/CT-TTg ngày 19/3/2026 về tăng cường tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông điện. Đây là chỉ đạo có ý nghĩa thực tiễn trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh do xung đột địa chính trị, trong khi nhu cầu sử dụng năng lượng trong nước tiếp tục tăng cao.

Theo đó, yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, giảm phát thải và sử dụng hiệu quả nguồn năng lượng đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Trong đó, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được xác định là giải pháp có tính lâu dài, giúp giảm chi phí sản xuất, hạn chế lãng phí và nâng cao hiệu quả vận hành của nền kinh tế. Đây cũng là giải pháp đặc biệt cần thiết trong những giai đoạn cao điểm phụ tải điện, nhất là mùa nắng nóng.

Xu hướng sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đang ngày càng được nhiều doanh nghiệp quan tâm

Theo bà Giang, chuyển dịch năng lượng không chỉ dừng ở việc phát triển các nguồn điện tái tạo như điện gió, điện mặt trời hay sinh khối mà còn bao gồm việc thay đổi phương thức sử dụng năng lượng trong sản xuất và đời sống. Nhiên liệu sinh học, năng lượng sạch hay hydrogen xanh sẽ mở ra không gian phát triển mới cho các ngành công nghiệp trong tương lai. Xu hướng này hiện cũng đang được nhiều doanh nghiệp đẩy mạnh. Vinamilk là một trong những doanh nghiệp sớm triển khai mô hình nhà máy xanh với hệ thống năng lượng tái tạo, lò hơi sử dụng nhiên liệu sinh khối và nhiều giải pháp giảm phát thải carbon trong sản xuất.

Trên thực tế, xu hướng sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đang ngày càng được nhiều doanh nghiệp quan tâm, coi đây là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và hướng tới phát triển bền vững. Không chỉ dừng ở các cam kết chung, nhiều doanh nghiệp đã chủ động đầu tư công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất nhằm tối ưu hóa mức tiêu thụ năng lượng trong toàn bộ chuỗi vận hành.

Tại Công ty TNHH Thép Hòa Phát Hưng Yên, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được xác định là nhiệm vụ xuyên suốt trong chiến lược sản xuất. Là doanh nghiệp có mức tiêu thụ điện năng lớn trong lĩnh vực luyện và cán thép, đơn vị này luôn đặt mục tiêu tối ưu chi phí vận hành, đồng thời nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm áp lực lên hệ thống năng lượng.

Theo đại diện doanh nghiệp, việc tiết kiệm điện không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào mà còn góp phần điều tiết cân bằng cung – cầu điện năng, giảm phát thải và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Đây được coi là trách nhiệm song hành cùng hoạt động sản xuất kinh doanh trong bối cảnh yêu cầu phát triển xanh ngày càng rõ nét.

Ngay từ giai đoạn đầu tư, Hòa Phát Hưng Yên đã chú trọng đổi mới công nghệ theo hướng hiện đại hóa và khép kín quy trình sản xuất. Doanh nghiệp áp dụng công nghệ lò thổi oxy trong luyện thép nhằm giảm đáng kể mức tiêu thụ điện so với công nghệ lò điện truyền thống. Đồng thời, hệ thống lò khí hóa than được đưa vào vận hành để tạo khí CO từ than anthracite, sử dụng làm nhiên liệu cho các lò gia nhiệt, giúp tiết kiệm khoảng một nửa chi phí nhiên liệu trong công đoạn cán thép. Nhờ đồng bộ các giải pháp công nghệ, doanh nghiệp không chỉ nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng mà còn từng bước giảm giá thành sản phẩm, hạn chế tác động môi trường và tăng tính chủ động trong sản xuất.

Không chỉ trong ngành luyện kim, nhiều doanh nghiệp sản xuất thiết bị điện cũng đang tích cực tiếp cận xu hướng tiết kiệm năng lượng theo hướng dài hạn. Tại Công ty Cổ phần thiết bị điện MBT, Đan Phượng, doanh nghiệp tập trung đánh giá hiệu quả kinh tế của sản phẩm trong toàn bộ vòng đời sử dụng, thay vì chỉ nhìn vào chi phí ban đầu.

Theo đại diện doanh nghiệp, đối với các sản phẩm như máy biến áp, lợi ích tiết kiệm năng lượng trở nên rõ rệt khi tính toán trên chu kỳ vận hành từ 20 đến 25 năm. Việc giảm tổn hao điện năng trong quá trình sử dụng giúp khách hàng tiết kiệm chi phí dài hạn, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Bên cạnh định hướng sản phẩm, MBT cũng triển khai nhiều giải pháp tiết kiệm điện trong nội bộ sản xuất như rà soát thiết bị tiêu thụ điện lớn, điều chỉnh thời gian vận hành theo khung giờ thấp điểm và cao điểm, tăng cường bảo trì định kỳ và thay thế hệ thống chiếu sáng bằng đèn LED. Nhờ đó, doanh nghiệp ghi nhận mức tiết kiệm khoảng 10–15% điện năng trong thời gian qua. Đồng thời, MBT đang nghiên cứu triển khai hệ thống điện mặt trời áp mái nhằm giảm phụ thuộc vào lưới điện quốc gia.

Việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả còn giúp doanh nghiệp chuyển đổi xanh bền vững

Trong khi đó, tại Công ty Cổ phần Thống Nhất Hà Nội, doanh nghiệp xác định tiết kiệm năng lượng không chỉ là giải pháp giảm chi phí mà còn là trách nhiệm đối với hệ thống điện quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ điện tăng cao vào mùa nắng nóng. Doanh nghiệp đã xây dựng kế hoạch sử dụng năng lượng theo hướng quản lý chủ động, kiểm soát chặt chẽ và cải tiến liên tục. Toàn bộ hệ thống thiết bị tiêu thụ điện lớn như máy nén khí, động cơ điện, dây chuyền sản xuất, hệ thống chiếu sáng và điều hòa được rà soát, phân loại theo mức độ tiêu thụ để xây dựng định mức sử dụng cụ thể cho từng bộ phận.

Trên cơ sở đó, doanh nghiệp giao chỉ tiêu tiết kiệm điện đến từng phòng ban, phân xưởng và điều chỉnh kế hoạch sản xuất phù hợp. Các thiết bị tiêu thụ điện lớn được ưu tiên vận hành vào khung giờ thấp điểm nhằm giảm áp lực hệ thống và tối ưu chi phí. Bên cạnh đó, công tác quản lý vận hành thiết bị cũng được siết chặt, yêu cầu tắt thiết bị khi không sử dụng, hạn chế chạy không tải, kiểm tra rò rỉ khí nén và bảo trì định kỳ nhằm tránh hao phí điện năng do thiết bị xuống cấp.

Từ thực tế tại các doanh nghiệp cho thấy, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả không còn là giải pháp mang tính khuyến khích mà đang trở thành xu hướng tất yếu trong sản xuất công nghiệp. Đây cũng là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu thị trường và đồng hành cùng mục tiêu chuyển đổi xanh của nền kinh tế.

Lê Lan