Đầu tư công nghệ chiến lược theo hướng lấy sản phẩm đầu ra làm trọng tâm

Ngày 01/08/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã ban hành Thông tư số 49/2026/TT-BKHCN Quy định cơ chế tài chính đối với nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược thuộc Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược.

Chia sẻ với báo chí, ông Đào Ngọc Chiến - Giám đốc Quỹ Phát triển KH&CN Quốc gia cho biết, theo cơ chế mới, ngân sách nhà nước hỗ trợ tối đa 100% kinh phí đối với các nhiệm vụ Nhà nước đặt hàng, tập trung vào công nghệ lõi, công nghệ nền tảng, công nghệ có ý nghĩa quan trọng đối với tự chủ công nghệ quốc gia, quốc phòng, an ninh và các nhiệm vụ có rủi ro cao về KH,CN&ĐMST.

Với sản phẩm công nghệ chiến lược có khả năng ứng dụng, chuyển giao, thương mại hóa, mức hỗ trợ tối đa là 70%, phần còn lại do tổ chức, doanh nghiệp đối ứng.

Ông Đào Ngọc Chiến - Giám đốc Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia. 

Cũng theo ông Đào Ngọc Chiến, một trong những thay đổi cốt lõi của cơ chế là chuyển từ quản lý dựa nhiều vào đầu vào, thủ tục sang quản trị theo kết quả. Nhiệm vụ được chia thành các gói công việc, xác định rõ mục tiêu, phạm vi, sản phẩm đầu ra, kinh phí, trách nhiệm và thời gian thực hiện.

Tại các mốc đánh giá, hội đồng xem xét kết quả. Nếu đạt, nhiệm vụ được thanh toán và cấp kinh phí cho giai đoạn tiếp theo; nếu không đạt, việc cấp kinh phí sẽ dừng. Như vậy, dòng tiền được thiết kế đi theo kết quả nghiên cứu.

Cơ chế cũng tăng quyền tự chủ, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời chấp nhận rủi ro khách quan trong R&D, nhưng không chấp nhận sai phạm trong quản lý, sử dụng nguồn lực.

Đặc biệt, một bài toán công nghệ có thể triển khai nhiều phương án nghiên cứu độc lập, sau đó lựa chọn hướng có kết quả tốt để tiếp tục đầu tư, tạo thêm dư địa cho thử nghiệm và các giải pháp đột phá. Dự toán được bố trí tối đa 10% kinh phí dự phòng để xử lý phát sinh về vật tư, nhân công, khối lượng, trượt giá trong quá trình chế tạo, thử nghiệm.

Cơ chế mới cũng chú trọng thu hút nhân lực chất lượng cao. Tổng công trình sư có mức trần 300 triệu đồng/tháng, chủ nhiệm nhiệm vụ 150 triệu đồng/tháng; thù lao gắn với vị trí, trách nhiệm, sản phẩm đầu ra và thời gian tham gia.

Ông Đào Ngọc Chiến nhấn mạnh một thông điệp rất rõ, đó là muốn làm chủ công nghệ chiến lược, trước hết phải đầu tư tương xứng cho con người. Đưa ra được những mức trần kinh phí như trên là đột phá mới nhất, mạnh mẽ nhất của cơ chế tài chính dành cho phát triển công nghệ chiến lược.

Bên cạnh nguồn lực Nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức có thể đóng góp máy móc, thiết bị, phòng thí nghiệm, sở hữu trí tuệ và nhân lực để cùng giải các bài toán công nghệ chiến lược. Từ “tài trợ cho nghiên cứu” sang “đầu tư cho năng lực làm chủ công nghệ”, cơ chế mới hướng tới tạo ra sản phẩm có khả năng ứng dụng, chuyển giao, thương mại hóa, qua đó nâng cao năng lực tự chủ công nghệ quốc gia.

Trước đó tại cuộc họp chuyên đề về tiến độ triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược ngày 26/8, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, đến nay, những vướng mắc trong triển khai các nhiệm vụ công nghệ chiến lược cơ bản đã được tháo gỡ.

Thời gian vừa qua, Bộ KH&CN tập trung hoàn thiện các hướng dẫn, cơ chế tài chính và phương thức quản lý nhiệm vụ. Hành lang pháp lý và các điều kiện tổ chức thực hiện từng bước được hình thành, bao quát các khâu từ xây dựng, thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ đến lựa chọn tổ chức chủ trì, ký hợp đồng, bố trí kinh phí và tổ chức thực hiện.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh, nhiệm vụ công nghệ chiến lược có quy mô lớn, tính chất đặc thù và yêu cầu cao về khả năng ứng dụng. Vì vậy, việc tổ chức thực hiện cần theo cách tiếp cận mới, lấy sản phẩm cuối cùng và hiệu quả sử dụng nguồn lực làm trọng tâm.

Theo báo cáo của Bộ KH&CN, qua rà soát, điều chỉnh và chuẩn hóa hồ sơ, hiện có 28 đề xuất nhiệm vụ công nghệ chiến lược của 8/10 bộ, cơ quan, với tổng kinh phí dự kiến khoảng 5.300 tỷ đồng. Đến ngày 24/8/2026, Bộ KH&CN đã tổ chức thẩm định 27/28 hồ sơ.

Trong đó, 9 nhiệm vụ của Bộ Y tế, Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương và Bộ KH&CN đã hoàn thành thẩm định, được kết luận đủ điều kiện phê duyệt và đang hoàn thiện hồ sơ. Hội đồng thẩm định đã cho ý kiến đối với 13 nhiệm vụ; 5 nhiệm vụ chưa đủ điều kiện phê duyệt. 

Các nhiệm vụ được đề xuất hiện tập trung giải quyết 11/20 bài toán lớn được giao tại Quyết định số 808/QĐ-TTg ngày 6/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ. Các bộ, ngành cần tiếp tục rà soát những bài toán chưa có nhiệm vụ triển khai, bảo đảm bao quát đầy đủ các hướng công nghệ chiến lược đã được xác định.

Thanh Tùng